Een nieuw woord is de afgelopen maand in het lexicon van de zakelijke kopschrijver terechtgekomen: de “SaaSpocalyps.” Tussen half januari en half februari 2026 werd ongeveer een biljoen dollar uit de waarde van softwareaandelen weggevaagd. De S&P North American Software Index publiceerde zijn ergste maandelijkse daling sinds de financiële crisis van 2008. Individuele aandelen zijn verwoest, waarbij zelfs Microsoft, de ultieme tech-blue chip, met meer dan 10% is gedaald.
De paniek is reëel. Maar is het rationeel?
De katalysator voor deze onrust was een reeks productlanceringen van AI bedrijven, met name die van Anthropic Claude Cowork-tool en de daaropvolgende upgrades– wat aantoont dat AI-agenten nu in staat zijn om complex kenniswerk autonoom af te handelen. De interpretatie van de markt was zowel snel als wreed: als AI-agenten kunnen doen wat bedrijfssoftware doet, dan is bedrijfssoftware klaar.
Dat verhaal is duidelijk overtuigend voor degenen die druk bezig zijn geweest met het dumpen van aandelen. Maar het berust op een fundamenteel misverstand over wat bedrijfssoftware is, wat het doet, en waarom het vervangen ervan niet het eenvoudige voorstel is waar de markt in lijkt te geloven.
{“blockType”:mv-promo-block”,”data”:{“imageDesktopUrl”:https://images.fastcompany.com/image/upload/f_webp,q_auto,c_fit/wp-cms-2/2025/10/creator-faisalhoq ue.png “imageMobileUrl”https://images.fastcompany.com/image/upload/f_webp,q_auto,c_fit/wp-cms-2/2025/10/faisal-hoque.png”,”eyebrow” “headline” “Ready om te gedijen op het snijvlak van business, technologie en menselijkheid?”,”dek ‘Faisal Hoque’s boeken, podcast en zijn bedrijven geven leiders de raamwerken en platforms om doel, mensen, processen en technologie op één lijn te brengen, waardoor disruptie wordt omgezet in betekenisvolle, duurzame vooruitgang.’ Meer “ctaUrl”:https://faisalhoque.com”,”theme”:{“bg”:#02263c”,”text”:#ffffff”, “eyebrow”:#9aa2aa”, subhed”#ffffff”, “buttonBg”:#f fffff”, “buttonHoverBg”:91420514,”buttonText”:false,”slug”:91420512,”buttonHoverBg”:91420514,”shareable”:false,”slug”}}
Meer dan een hulpmiddel
Het simpele uitgangspunt achter de onrust op de markt is dat AI-agenten in de niet al te verre toekomst de meeste of alle taken zullen kunnen uitvoeren die momenteel door bedrijfssoftware worden uitgevoerd. Maar deze visie op de toekomst begrijpt bedrijfssoftware op een fundamenteel niveau verkeerd. Enterprise-software is niet alleen een set tools. Het codeert de onderneming zelf. Binnen deze systemen worden tientallen jaren aan bedrijfsregels, processtromen, bestuursstructuren, compliancevereisten, datadefinities en op rollen gebaseerde machtigingen bewaard.
Wanneer een bedrijf SAP-, Salesforce-, Microsoft- of ServiceNow-producten gebruikt, gebruikt het niet simpelweg een softwarepakket dat bovenop de organisatie staat. Deze systemen bevatten de operationele architectuur van de organisatie in digitale vorm: het institutionele geheugen van hoe het bedrijf feitelijk in de praktijk werkt, elke dag, op elk niveau.
Het vervangen van bedrijfssoftware door een volledig agentische onderneming is niet alleen een kwestie van het ene stukje technologie omruilen voor het andere. De slotgracht rond bedrijfssoftware is niet de code. Het gaat om de verzamelde domeinkennis, de bedrijfslogica en de diepe integratie met hoe organisaties feitelijk opereren.
Drie denkfouten die de paniek veroorzaken
De argumenten voor grootschalige vervanging berusten op drie aannames. Elke bezwijkt onder toezicht.
De eerste is de misvatting van verandermanagement. Het implementeren van bedrijfssoftware is niet hetzelfde als het installeren van een app; Dit zijn vaak meerjarige organisatorische transformaties waarbij het herontwerp van de workflow, datamigratie, omscholing en diepgaande integratie tussen afdelingen betrokken zijn. Bedrijven doorgaans verander ERP-systemen elke 5 tot 10 jaaren zelfs routinematige migraties vergen maanden van rigoureuze voorbereiding.
Het idee dat organisaties hun gehele bedrijfsarchitectuur op grote schaal zullen vervangen – niet door nieuwe software, maar door een heel ander paradigma – negeert de realiteit dat verandermanagement een van de moeilijkste dingen is die organisaties kunnen proberen. De verstoring die zelfs bij incrementele software-upgrades gepaard gaat, brengt aanzienlijke operationele risico’s met zich mee. Een volledige paradigmaverschuiving brengt risico’s voor het bedrijf met zich mee van een geheel andere orde van grootte.
De tweede is de economische misvatting. Zelfs als vervanging technisch haalbaar zou zijn, is er geen dwingende reden om aan te nemen dat dit goedkoper zou zijn. Op tokens gebaseerde AI-prijzen zijn duur op ondernemingsniveau, en de wereld waarin het runnen van agenten voor de activiteiten van een hele organisatie minder zou kunnen kosten dan de huidige SaaS-abonnementen, is nog niet de wereld waarin we leven. De kosten van token zullen in de loop van de tijd dalen – daar kunnen we zeker van zijn – maar het opbouwen van een pleidooi voor grootschalige vervanging in de veronderstelling dat ze ver genoeg en snel genoeg zullen dalen om de gevestigde economie van bedrijfssoftware te ondermijnen, impliceert het stapelen van aannames op aannames.
Tokenkosten zijn slechts een deel van de vergelijking. De werkelijke kosten van het runnen van agentische systemen omvatten orkestratie, integratie, datapijplijnen, monitoring, beveiliging, controleerbaarheid en de menselijke tijd die nodig is om toezicht te houden op de resultaten en deze te corrigeren. Het laatste item wordt het gemakkelijkst onderschat: naarmate agenten meer autonoom en consequenter werk op zich nemen, zullen de verzekeringskosten stijgen in plaats van dalen. En nog voordat je de kwestie van de doorlopende kosten hebt besproken, zou de prijs van de transitie zelf – de datamigratie, het opnieuw ontwerpen van de workflow, het omscholen en de onvermijdelijke verstoring van de bedrijfsvoering – enorm zijn.
Het economische argument voor vervanging is niet alleen zwak; momenteel bestaat het nauwelijks. Dit wil niet zeggen dat het niet plausibel is in een toekomstige wereld. Maar totdat we een overtuigende kaart hebben die daarheen leidt, is het geen serieus voorstel.
De derde, en mogelijk de belangrijkste, is de ‘general-purpose agent fallacy’. De veronderstelling achter de paniek op de markt is dat krachtige AI-agenten voor algemene doeleinden bedrijfsfuncties op grote schaal zullen overnemen. Maar dit weerspiegelt niet hoe AI vandaag de dag daadwerkelijk waarde levert, en het weerspiegelt misschien ook niet hoe agenten ooit waarde leveren.
Uit onderzoek blijkt consequent dat AI het beste werkt als het gericht is op specifieke problemen met een rijke contextuele basis. A studie uitgevoerd door de Australische overheid ontdekte dat breed toegankelijke AI-tools aanzienlijke verbeteringen opleverden in basistaken zoals het samenvatten van informatie en het voorbereiden van eerste concepten, maar dat hun gebrek aan aanpassing aan de specifieke context van gebruikers de efficiëntiewinst bij complexer werk ondermijnde. Het resultaat was een “productiviteit paradox”: de tijd die werd bespaard door automatisering werd verbruikt door het controleren en corrigeren van output die de domeinspecifieke nuance ontbeerde die het werk vereiste.
Deze bevinding heeft directe implicaties voor de SaaSpocalypse-thesis. Agents voor algemene doeleinden die worden ingezet om bedrijfssoftware te vervangen, zullen met precies hetzelfde probleem te maken krijgen. Zonder een diepgaande lokale context – de diepgaande domeinkennis en de specifieke workflowlogica die bedrijfssoftware codeert – zullen ze generieke, onbetrouwbare resultaten opleveren die constante menselijke correctie vereisen.
Om effectief op bedrijfsniveau te kunnen werken, moeten agenten beperkt en contextueel rijk zijn en nauw geïntegreerd zijn met specifieke workflows. En als je eenmaal op die manier agents gaat bouwen, vervang je Software as a Service niet meer. Je herbouwt het door een agentische lens – tegen enorme kosten en zonder garantie dat het resultaat beter zal zijn dan wat je al hebt.
Wat leiders moeten doen
Niets van dit alles betekent dat het landschap niet verandert. AI verandert de manier waarop mensen omgaan met software en hoe organisaties denken over hun technologie-investeringen. Maar het juiste antwoord is niet het verscheuren van de bedrijfsarchitectuur. Het is om het te ontwikkelen. In plaats van op de paniek te reageren, moeten leiders drie concrete stappen ondernemen.
1. Controleer de AI-routekaarten van uw leveranciers. De sterkste aanbieders van bedrijfssoftware integreren al agentische mogelijkheden in hun platforms. Als de jouwe dat niet zijn, is dat een oprechte zorg, en het kan tijd zijn om op zoek te gaan naar leveranciers die dat wel zijn. De vraag is niet of je AI moet adopteren, maar of je bestaande partners het voor je doen.
2. Investeer in datakwaliteit en procesdocumentatie. De effectiviteit van welke AI dan ook – of deze nu in uw software is ingebed of als agenten wordt ingezet – hangt af van de kwaliteit van de gegevens en de duidelijkheid van de processen waarmee deze werkt. Dit is de fundamentele investering, en deze loont, ongeacht waar de technologie terechtkomt.
3. Evalueer agentische benaderingen voor echt nieuwe workflows. Als u nieuwe mogelijkheden bouwt of behoeften aanpakt waarin uw huidige softwarestack niet voorziet, kunnen speciaal gebouwde agentische oplossingen effectiever en flexibeler zijn dan nieuwe SaaS-implementaties. Dit is waar de echte grootsheid van de technologie ligt.
Verder lezen
Weet jij echt wat ‘agent’ betekent? – Snel bedrijf
Hoe AI verandert wat het betekent om CEO te zijn – Snel bedrijf
De biljoenen-dollarvraag
De SaaSpocalypse zorgt voor dramatische krantenkoppen. Maar het idee waarop deze krantenkoppen zijn gebaseerd – dat AI-agenten binnenkort de lunch van leveranciers van bedrijfssoftware zullen opeten – is gebaseerd op een misverstand over wat bedrijfssoftware doet. Het is niet alleen een hulpmiddel dat taken uitvoert. Het is de digitale codering van de institutionele architectuur van de organisatie. Dat is niet iets dat een hulpmiddel voor algemeen gebruik gemakkelijk kan vervangen.
Het echte risico voor bedrijfsleiders is niet dat ze te traag zullen zijn om hun bedrijfsplatformen te verlaten. Het is dat ze door marktpaniek ertoe zullen worden aangezet de systemen en institutionele kennis die ze al hebben, te onderwaarderen. AI zal bedrijfssoftware een nieuwe vorm geven, zoveel is zeker. Maar er is een betekenisvol verschil tussen een technologie die de manier waarop software werkt verandert en een technologie die software overbodig maakt. Dat onderscheid is van belang. En voorlopig is de markt het uit het oog verloren.
{“blockType”:mv-promo-block”,”data”:{“imageDesktopUrl”:https://images.fastcompany.com/image/upload/f_webp,q_auto,c_fit/wp-cms-2/2025/10/creator-faisalhoq ue.png “imageMobileUrl”https://images.fastcompany.com/image/upload/f_webp,q_auto,c_fit/wp-cms-2/2025/10/faisal-hoque.png”,”eyebrow” “headline” “Ready om te gedijen op het snijvlak van business, technologie en menselijkheid?”,”dek ‘Faisal Hoque’s boeken, podcast en zijn bedrijven geven leiders de raamwerken en platforms om doel, mensen, processen en technologie op één lijn te brengen, waardoor disruptie wordt omgezet in betekenisvolle, duurzame vooruitgang.’ Meer “ctaUrl”:https://faisalhoque.com”,”theme”:{“bg”:#02263c”,”text”:#ffffff”, “eyebrow”:#9aa2aa”, subhed”#ffffff”, “buttonBg”:#f fffff”, “buttonHoverBg”:91420514,”buttonText”:false,”slug”:91420512,”buttonHoverBg”:91420514,”shareable”:false,”slug”}}
Nieuwsbron
