Het besluit om de overeenkomsten van de VAE nietig te verklaren was niet abrupt of roekeloos, maar een noodzakelijke bevestiging van soevereiniteit, constitutionele orde en nationale eenheid.
Volgens elke objectieve maatstaf zou de beslissing Het besluit van het Somalische kabinet op 12 januari om alle overeenkomsten met de Verenigde Arabische Emiraten nietig te verklaren, was noch abrupt, noch roekeloos. Het kwam na langdurige terughoudendheid, herhaalde diplomatieke betrokkenheid en een nuchtere beoordeling van wat elke verantwoordelijke regering uiteindelijk verplicht is te verdedigen: haar soevereiniteit, constitutionele orde en nationale eenheid.
Somalië heeft jarenlang in goed vertrouwen samengewerkt met externe partners, geleid door de verwachting dat betrokkenheid gebaseerd zou zijn op wederzijds respect, positieve samenwerking en het nastreven van een win-win, welvarende toekomst. Het geduld van de Somalische regering was niet oneindig noch onvoorwaardelijk. Wanneer internationale samenwerking constitutionele instellingen begint te omzeilen, het nationale gezag versnippert en het interne politieke evenwicht verstoort, houdt het op partnerschap te zijn en wordt het illegale inmenging.
In de kern is soevereiniteit geen loze slogan; het is een systeem. Het betekent dat de politieke, veiligheids- en economische betrekkingen met buitenlandse staten via de erkende nationale instellingen van een land moeten verlopen. Wanneer er parallelle regelingen ontstaan, directe contacten met subnationale entiteiten, veiligheidssamenwerking buiten federaal toezicht, of overeenkomsten die zonder nationale toestemming worden gesloten, wordt de integriteit van de staat geleidelijk uitgehold. Somalië ondervond precies dit patroon gedurende een langere periode met de betrokkenheid van de VAE in het land. Daarom was ons nationale besluit over de VAE-overeenkomsten geen afwijzing van positief bilateraal engagement, noch een opgeven van diplomatie: het was een bevestiging van grenzen in overeenstemming met het internationaal recht.
Sommige critici van het besluit van de Somalische regering om alle overeenkomsten van de VAE te ontbinden, hebben het besluit als ‘drastisch’ bestempeld, met het argument dat Somalië deze praktijken had moeten overnemen ter wille van de stabiliteit op de korte termijn of het economisch gemak. Dat argument miskent zowel de recente geschiedenis van Somalië als de fundamenten van een duurzame staat. Fragiele staten worden niet stabiel door een gefragmenteerd gezag te tolereren, gedreven door externe belangen. Ze worden stabiel door instellingen te consolideren, commandostructuren te verduidelijken en ervoor te zorgen dat buitenlandse betrokkenheid de staat eerder versterkt dan vervangt. De nietigverklaring van overeenkomsten die de VAE met subnationale overheden hebben gesloten, en de opschorting van bilaterale veiligheidsregelingen moeten in deze context worden begrepen.
Volgens het internationaal recht en via alle gevestigde diplomatieke regels moeten soevereine naties zich engageren via hun relevante nationale instellingen. Nationale instellingen zijn als enige verantwoordelijk voor de samenwerking met instellingen en actoren op subnationaal niveau. Dienovereenkomstig kan absoluut geen enkel onafhankelijk land veiligheidsstructuren accepteren die buiten zijn constitutionele kader opereren, of havenregelingen die de nationale controle over strategische activa verzwakken en het intergouvernementele begrotingsfederalisme ondermijnen.
Wat Somalië heeft gedaan is een duidelijke, wettige grens trekken. Het heeft gezegd dat betrokkenheid welkom is, maar alleen onder transparante voorwaarden van staat tot staat, in overeenstemming met het constitutionele gezag en het internationaal recht. Het heeft bevestigd dat dialoog mogelijk blijft, maar dat over principes niet kan worden onderhandeld.
Gezien de strategische ligging van Somalië zijn de zorgen over de economische ontwrichting als gevolg van de nietigverklaring van de VAE-overeenkomsten begrijpelijk. Onze regering heeft echter mechanismen ingevoerd om de continuïteit van de havenactiviteiten en veiligheidsverantwoordelijkheden te garanderen, inclusief het gebruik van neutrale internationale spelers om de wereldhandel waar nodig te blijven faciliteren. Fundamenteel erkent Somalië dat duurzame economische ontwikkeling en groei afhangen van het juiste faciliterende klimaat, politieke coherentie en juridische duidelijkheid, waar investeerders over de hele wereld naar op zoek zijn. Alleen een sterke en verenigde staat kan hierin voorzien, en niet een gefragmenteerde staat, van binnen verdeeld door destructieve externe belangen.
Het besluit van Somalië om de VAE-overeenkomsten nietig te verklaren weerspiegelt een bredere regionale realiteit. Somalië ligt op een strategisch kruispunt dat de Rode Zee, de Golf van Aden en de bredere Hoorn van Afrika met elkaar verbindt. Elk gebruik van Somalisch grondgebied, havens of politieke ruimte om externe conflicten of agenda’s te bevorderen brengt niet alleen risico’s met zich mee voor Somalië, maar voor de regionale handel en stabiliteit als geheel. Daarom is een sterk en verenigd Somalië, dat zijn nationale soevereiniteit versterkt, een regionale en mondiale troef.
Er wordt te lang over Somalië gesproken als een object van de regionale politiek in plaats van als een onderwerp van het internationaal recht. Het besluit van het kabinet over de overeenkomsten met de VAE duidt op een verschuiving van dat verhaal. Het stelt dat Somalië de wereld zal benaderen als een soevereine gelijke, en niet als een gefragmenteerde ruimte die openstaat voor parallelle beïnvloeding en misbruik.
De geschiedenis is vaak onaardig tegen staten die uit gemakzucht moeilijke beslissingen uitstellen. Somalië koos voor duidelijkheid. Die keuze verdient het niet te worden opgevat als een confrontatie, maar als een achterstallige daad van constitutioneel zelfrespect.
De standpunten in dit artikel zijn die van de auteur en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs het redactionele standpunt van Al Jazeera.
