Matt Groening’s en David X. Cohen’s “Futurama” heeft meer levens dan een kat. De animatieserie debuteerde in 1999 als een manier voor Groening (een oude sci-fi-fan) en Cohen (een computerwonder en briljante komedieschrijver) om hun nerdachtige impulsen op een scherm te krijgen. De schrijverskamer van ‘Futurama’ wordt bemand door wetenschappers en meerdere bezitters van geavanceerde wiskundediploma’s, dus de serie bevat veel subtiele (en expliciete) verwijzingen naar echte natuurkunde en wiskunde. Tegelijkertijd is het echter een slapstick-komedie met dronken droids, door tv geobsedeerde buitenaardse wezens, een moordzuchtige robot Kerstmanen in afvalcontainers wonende kreeftenartsen.
“Futurama” had aanvankelijk ook een dystopische inslag. Het speelt zich af in het jaar 3000, en het leven in de stad is zo somber en moeilijk geworden dat er op elke hoek zelfmoordhokjes met muntautomaten staan. Naarmate de show vorderde, werd het wat milder en werd er steeds minder naar de zelfmoordhokjes verwezen. Gelukkig behield “Futurama” een zekere mate van cynisme; de wereld wordt nog steeds geregeerd door slechte, corrupte leiders, en het meesterschap van het bedrijfsleven is alleen maar verraderlijker geworden.
De vreemdheid van “Futurama” was misschien de reden dat het de eerste keer werd geannuleerd. Te veel buitenaardse wezens misschien. Te veel ruimteschepen, te veel Hypnotoads, te veel moorddadige robot-kerstmannen. Maar de serie is teruggebracht en weer geannuleerd, en teruggebracht, en geannuleerd, en weer nieuw leven ingeblazen sinds de eerste annulering in 2003. De serie staat momenteel op Hulu. Het is duidelijk dat er iets is met ‘Futurama’ waardoor mensen ernaar terugkeren als een ontspannend bubbelbad gevuld met tweekoppig geitenbraaksel. Wij hier bij /Film hebben een paar theorieën over waarom het mensen blijft terugtrekken. “Futurama” is een optimistische show. De mens zal, hoe geavanceerd onze technologie ook wordt, in het jaar 3000 nog steeds herkenbaar dom zijn.
Futurama is vreemd optimistisch
Ik herhaal: ‘Futurama’ wordt grotendeels gevoed door cynisme. Matt Groening is een van de beste vertegenwoordigers van Generatie X, en hij koestert duidelijk nog steeds een grote mate van ontgoocheling over de politiek, over de zakenwereld en over de manier waarop entertainmentbedrijven opereren. In ‘Futurama’ wordt de wereld bestuurd door de openlijk corrupte en gemene moeder (Tress MacNeille) die omgaat met een nog levende Richard Nixon (Billy West). De leider van de ruimtevloot van de aarde is Zapp Brannigan (West), een idiote, seksistische klaploper. De politie heeft er veel plezier in om iedereen in elkaar te slaan. En in het middelpunt van al deze corruptie staat onze kerngroep van karakters, een stel mensen die afwisselend lui, geil, dronken, dom, seniel of nauwgezet zijn. Iedereen is gebrekkig en idioot in ‘Futurama’, of heeft op zijn minst zijn domme momenten.
Maar vreemd genoeg komt daar het optimisme om de hoek kijken. ‘Futurama’ speelt zich af in een wereld waarin we reizen sneller dan het licht onder de knie hebben en regelmatig worden bezocht door buitenaardse wezens uit talloze werelden. We hebben de kunstmatige intelligentie onder de knie, en robots werken door de stad als individuen met hun eigen hoop en dromen (om nog maar te zwijgen van onsmakelijke impulsen en verslavingen). We hebben microscopisch kleine robotduplicaten en androïden van beroemdheden gemaakt. Dankzij een wondervloeistof kunnen mensenhoofden eeuwenlang in potten in leven blijven. En toch zijn we ondanks dit alles dezelfde kleine idioten die we altijd zijn geweest.
Als kleine idioten zijn we er – zo verklaart ‘Futurama’ – in geslaagd om in leven te blijven, vol te houden en zelfs de beschaving vooruit te helpen. We kijken om ons heen naar de wereld van de jaren twintig en zien hebzucht, vernietiging en wanhoop. Maar ‘Futurama’ beweert dat we vooruitgang zullen blijven boeken en zullen blijven overleven, zelfs als onze meest basale impulsen nooit goed worden beslecht.
Futurama is ook een traktatie voor sciencefictionfans
Dus ‘Futurama’ is geruststellend omdat het zich afspeelt in een wereld die we herkennen, omdat we onszelf zien in de domme, geile, alcoholische, oudere gekken op het scherm. En als zij het in het jaar 3000 kunnen laten werken, kunnen wij dat ook. Matt Groening zei ooit op de dvd-commentaartracks van “Futurama” dat de serie hem een essentiële fantasievervulling opleverde. Toen hij in de twintig was, zei Groening dat hij vastzat in laagbetaalde banen en al ten einde raad was. De gedachte om 1000 jaar lang cryogeen bevroren te worden en te ontdooien toen iedereen die hij kende dood was (het lot van Fry, die in één versie van het pilotenscript ook gedwongen een orgelveiling bij te wonen) deed een beroep op Groening. “Futurama” is een “nieuwe start”-serie.
“Futurama” is ook een van de slimste sciencefiction die je ooit zult tegenkomen. De serie mag dan wel voorzien zijn van ‘lage’ humor, maar wordt – net als ‘The Simpsons’ ervoor – duidelijk door slimme mensen geschreven. Zoals gezegd zijn er in de schrijverskamer van “Futurama” op elk moment meerdere diplomahouders, waaronder David X. Cohen zelf. En deze intelligente, geleerde nerds zijn allemaal sciencefictionfans met een diepe waardering voor het genre. Zowel Cohen als Groening zijn duidelijk sciencefictionfans en weten hoe ze sciencefictionverhalen moeten vertellen op basis van oude favorieten. Sci-fi-fans kunnen dus afstemmen op ‘Futurama’, wetende dat ze in goede handen zijn. We kijken niet naar een menigte neofieten die zich door de basisbeginselen van sciencefiction worstelen; we zien mensen die veel stappen verder zijn dan wij in hun analyse en kennis van het genre.
Als een oude sci-fi-fan is het geruststellend om af te stemmen op “Futurama” en te weten dat ik in goede handen ben. David X. Cohen is een van onze regerende Nerd Kings, en het was geweldig om hem te zien opereren.
