Een amnestiewet die clementie zou bieden aan politieke gevangenen in Venezuela heeft een eerste stemming unaniem aangenomen in de Nationale Vergadering, wat de hoop wekt bij de oppositie van het land.
Donderdag hielden leden van zowel de regerende socialistische partij als de oppositie toespraken vóór de nieuwe wetgevingbekend als de amnestiewet voor democratische coëxistentie.
Aanbevolen verhalen
lijst van 3 artikeleneinde van de lijst
“Het pad van deze wet zal vol obstakels zijn, vol bittere momenten”, zei Jorge Rodriguez, het hoofd van de Nationale Assemblee.
Maar hij voegde eraan toe dat het nodig zou zijn om “hard te slikken” om het land vooruit te helpen.
“We vragen om vergeving, en we moeten ook vergeven”, zei Rodriguez.
Maar critici wezen er niettemin op dat de tekst van het wetsvoorstel nog openbaar moet worden gemaakt en dat het geen clementie biedt aan personen die worden beschuldigd van ernstige misdaden, waaronder drugshandel, moord, corruptie of mensenrechtenschendingen.
In plaats daarvan geven berichten in de media over de wetgeving aan dat deze zich richt op beschuldigingen die vaak tegen demonstranten en oppositieleiders worden geuit.
Wat zegt het wetsvoorstel?
Het wetsvoorstel zou amnestie verlenen aan personen die worden beschuldigd van misdaden als verraad, terrorisme, rebellie, verzet tegen autoriteiten, het aanzetten tot illegale activiteiten en het verspreiden van haat, als deze misdaden zijn gepleegd in de context van politiek activisme of protest.
Oppositieleiders zoals Maria Corina Machado zouden ook zien dat het verbod op hun kandidatuur voor een openbaar ambt wordt opgeheven.
Bovendien specificeert de wetgeving bepaalde gebeurtenissen die in aanmerking zouden komen voor amnestie, waaronder de demonstraties die zich in 2007, 2014, 2017, 2019 en 2024 hebben voorgedaan.
Die periode strekt zich uit van het presidentschap van wijlen president Hugo Chavez, oprichter van de ‘Chavismo’-beweging, tot het presidentschap van zijn zorgvuldig uitgekozen opvolger, Nicolas Maduro.
Zowel Chavez als Maduro werden beschuldigd van de gewelddadige onderdrukking van afwijkende meningen door middel van willekeurige arrestaties, martelingen en buitengerechtelijke executies.
Maar op 3 januari lanceerde de regering van de Amerikaanse president Donald Trump een militaire operatie in Venezuela om Maduro en zijn vrouw Cilia Flores te ontvoeren. Ze zijn sindsdien naar New York City vervoerd, waar ze in afwachting zijn van hun proces op beschuldiging van drugshandel.
Terwijl leden van de Venezolaanse oppositie de militaire operatie hebben toegejuicht als een actie die al lang had moeten plaatsvinden, hebben deskundigen betoogd dat de VS waarschijnlijk zowel het internationaal recht als de soevereiniteit van Venezuela heeft geschonden door Maduro uit de macht te halen.
Het wegen van de erfenis van Maduro
Beelden van Chavez waren een veelvoorkomend verschijnsel tijdens het debat van donderdag in de Nationale Assemblee, dat sinds 2017 wordt gedomineerd door leden van de Chavismo-beweging.
Dat jaar ontbond het Venezolaanse Hooggerechtshof de door de oppositie geleide Nationale Vergadering en nam kortstondig haar bevoegdheden in beslag, voordat er opnieuw een wetgevende macht werd ingesteld vol Maduro-aanhangers.
In 2018 en opnieuw in 2024 claimde Maduro de overwinning bij omstreden verkiezingen die volgens critici door fraude werden ontsierd.
Bij de verkiezingen van juli 2024 weigerde de regering bijvoorbeeld de kiezerslijsten vrij te geven, zoals voorheen de standaardpraktijk was. De oppositie kreeg echter kopieën van bijna 80 procent van de stemmen, wat in tegenspraak was met de beweringen van de regering dat Maduro een derde termijn van zes jaar had gewonnen.
Na de ontvoering van Maduro vorige maand bleven de overblijfselen van zijn regering aan de macht.
Binnen enkele dagen werd zijn vice-president – Delcy Rodriguez, de zus van de leider van de Nationale Vergadering – beëdigd als interim-president.
Ze gebruikte haar inaugurele rede om de “ontvoering van twee helden die gegijzeld worden: president Nicolas Maduro en First Lady Cilia Flores” aan de kaak te stellen.
Rodriguez heeft niettemin meegewerkt aan de eisen van de VS, onder meer door een wetsvoorstel te steunen om de genationaliseerde olie-industrie van Venezuela open te stellen voor buitenlandse investeringen.
Op de vloer van de Nationale Vergadering hief haar broer Jorge donderdag een foto op van Chavez die een kruisbeeld vasthield terwijl hij sprak. Maduro’s zoon, Nicolas Maduro Guerra, lid van de Nationale Vergadering, maakte ook opmerkingen.
“Venezuela kan geen wraakacties meer verdragen”, zei Maduro Guerra terwijl hij opriep tot “verzoening”.
De Venezolaanse oppositie reageert
Toch uitten oppositieleden in de Nationale Vergadering hun optimisme over het wetsvoorstel.
Tomas Guanipa, vertegenwoordiger van de Nationale Vergadering, noemde het bijvoorbeeld het begin van een “nieuw, historisch hoofdstuk” in de Venezolaanse geschiedenis, een waarin politieke dissidenten niet langer “bang zouden zijn om hun mening te uiten uit angst gevangengezet te worden”.
Bijna 7,9 miljoen Venezolanen hebben het land de afgelopen decennia verlaten, op de vlucht voor politieke vervolging en economische instabiliteit.
Maar er zijn aanhoudende zorgen over de mensenrechtensituatie in Venezuela in de weken na de ontvoering van Maduro – en of het veilig is om naar huis terug te keren.
President Rodriguez heeft dat beloofd politieke gevangenen vrijlaten en sluit de beruchte El Helicoïde-gevangenis, waar berichten over marteling naar voren zijn gekomen. Maar sommige experts zeggen dat het aantal vrijgelaten mensen niet overeenkomt met het aantal dat de regering heeft gerapporteerd.
De mensenrechtenorganisatie Foro Penal heeft bijvoorbeeld sinds 8 januari 383 vrijlatingen gedocumenteerd.
Dat cijfer is echter lager dan de 900 politieke gevangenen die de regering beweert te hebben vrijgelaten. Foro Penal schat dat er nog steeds 680 politieke gevangenen in hechtenis zitten.
Oppositiefiguren beweren ook dat de regering doorgaat met het intimideren en lastigvallen van degenen die hun steun uiten voor de verwijdering van Maduro en andere meningen die in strijd zijn met de Chavismo-beweging.
Toch juichte het hoofd van Foro Penal, Alfredo Romero, de aanvankelijke goedkeuring van de amnestiewet toe als een stap voorwaarts.
“Amnestie is het raamwerk dat ervoor zal zorgen dat het verleden er niet toe dient transitieprocessen te stoppen of te laten ontsporen”, vertelde Romero aan persbureau AFP.
Volgende week dinsdag zal naar verwachting een tweede stemming plaatsvinden.
