Ulysses Jenkins, de baanbrekende in Los Angeles geboren videokunstenaar wiens avant-gardecomposities het zwarte experimenteleisme belichaamden, is overleden. Hij was 79.
De dood van Jenkins werd bevestigd door zijn alma mater Otis Collegewaar hij eind jaren zeventig studeerde bij de beroemde schilder en graficus Charles White en jaren later terugkeerde als instructeur. De kunst- en designschool in Los Angeles deelde een verklaring uit het Charles White Archive, waarin stond: “Jenkins had een diepgaande impact op de hedendaagse kunst- en mediapraktijken.”
“Hij was een baanbrekende figuur in de experimentele video van Black en werd algemeen erkend voor zijn werken waarin beeld, geluid en culturele iconografie werden gebruikt om representatie, ras, geslacht, ritueel, geschiedenis en macht te onderzoeken”, aldus de verklaring.
Een zelfbenoemde “griot,” Jenkins handhaafde gedurende zijn tientallen jaren durende carrière een kunstpraktijk die geworteld was in de traditie van de West-Afrikaanse orale historici die hem voorgingen. Via archiefdocumentaires als ‘The Nomadics’ en surrealistische muurschilderingen als ‘1848: Bandaide’ maakte hij gebruik van alternatieve media om de eurocentrische representaties van zwarte Amerikanen in de populaire cultuur uit te dagen.
Hij was zowel een kunstenaar als een verhalenverteller die ‘de geschiedenis en de cultuur wilde herbevestigen’, vertelde hij De tijden in 2022. Dat jaar presenteerde het Hammer Museum Jenkins’ eerste grote overzichtstentoonstelling, “Ulysses Jenkins: Without Your Interpretation.”
“Vroege videokunst ging over de problemen met de media die we vandaag de dag nog steeds hebben: de noties van waarheid,” zei Jenkins. “In die zin was de vroege videokunst een constructie die anti-media was… een kritische analyse van de media waar we elke avond naar keken.”
Jenkins werd in 1946 geboren uit het zuiden van de stad en was ambivalent over de stad, die zijn ouders een toevluchtsoord bood tegen het flagrante systemische racisme dat ze in hun geboorteplaats tegenkwamen, maar een entertainmentindustrie huisvestte die het anti-zwarte sentiment al lang had bestendigd.
“Wat Hollywood vertegenwoordigt, vooral in mijn werk, is de klassieke plantagementaliteit”, vertelde Jenkins De tijden in 1986. “Hoewel mensen er niet noodzakelijkerwijs verslaafd aan zijn, maken mensen zichzelf tot slaaf naar omdat hen wordt verteld hoe fantastisch het is om deze illusies te helpen manifesteren voor een bedrijfssponsor.”
Jenkins, die deel uitmaakte van Studio Z, een groep kunstenaars die zich inzet voor spontane actie, voelde zich uiteraard aangetrokken tot videokunst boven het maken van Hollywood-films. “Ik kan elk probleem aanpakken en ik hoef niet te wachten op de grote OK van (de studio’s). Ik dacht dat dit een land van vrijheid was, en video geeft me die vrijheid en kansen die ik voor mezelf kan creëren en op zijn minst dat deel van het Amerikaan voelen”, zei hij.
Jenkins ging verder met het deconstrueren van Hollywoods visie op de zwarte diaspora in experimentele videocomposities, waaronder ‘Mass of Images’, waarin fragmenten zijn opgenomen uit DW Griffiths notoir racistische ‘The Birth of a Nation’, en ‘Two-Tone Transfer’, waarin wordt weergegeven: in de woorden van Jenkinseen “droomlandschap waarin de dromer wakker wordt met een bezoek van drie minstrelen die het verhaal vertellen van de ontwikkeling van Afro-Amerikaanse stereotypen in de Amerikaanse entertainmentindustrie.”
De nalatenschap van Jenkins is niet alleen artistiek maar ook institutioneel, waarbij de uitblinker lesgeefafspraken heeft gehad bij UCSD en UCI, waar hij medeoprichter was van de minor digitaal filmen met collega-kunstenaars uit Zuid-Californië Bruce Yonemoto en Bryan Jackson.
Zoals kunstenaar en pedagoog Suzanne Lacy haar heeft opgeschreven eerbetoon aan sociale media tegen Jenkins, waaruit bleek dat hij sprak met studenten van REDCAT in LA: “Hij is een belangrijk onderdeel geweest van onze geschiedenis hier in Zuid-Californië toen video- en performancekunstenaars hun praktijken ontwikkelden.”
