In eerste instantie, Clint Bentley Ik wist niet zeker of Adolpho Veloso er iets mee zou doen “Train dromen,” een bewerking van de novelle van Denis Johnson uit 2011. Het verhaal was duidelijk Amerikaans en ging over Robert Grainier, een houthakker en spoorwegarbeider die rond de eeuwwisseling in Washington woonde en werkte. Veloso was opgegroeid in São Paulo, ver van de Pacific Northwest, maar het script raakte een gevoelige snaar bij de cameraman, die voor het eerst met Bentley werkte aan ‘Jockey’ uit 2021.
“Het gaat over deze man die een aantal maanden buitenshuis werkt met een groep mensen die hij nog nooit eerder heeft ontmoet en die hij misschien nooit meer zal zien”, zegt Veloso begin februari vanuit het Soho Hotel in Londen. “Als hij terug naar huis gaat, is het altijd moeilijk om opnieuw contact te maken met zijn plaats en zijn familie, met alle dingen die veranderd zijn terwijl hij weg was. Dat is eigenlijk mijn leven.”
Veloso realiseerde zich dat als hij zich kon verhouden, ‘iedereen ter wereld er verbinding mee kon maken’. “Ook al is het een historisch stuk, het is zo eigentijds”, zegt hij. “Het belangrijkste doel voor mij was om die thema’s zo eenvoudig mogelijk te maken. We wilden al die lagen verwijderen die historische stukken gewoonlijk hebben, zodat de afstand van het publiek tot de personages kon worden ingekort.”
Soms deed Veloso dat letterlijk, door de camera dicht bij de personages te brengen. Maar het belangrijkste element was natuurlijk licht. Er is slechts één scène in “Train Dreams” waarin kunstlicht wordt gebruikt, een cruciaal moment waarop Robert (Joël Edgerton) loopt door een muur van vlammen. Anders vertrouwde Veloso op de zon, kaarslicht en vuur om zijn foto’s te verlichten. Het vereiste een specifiek opnameschema, maar ook een zekere mate van flexibiliteit.
“We filmden alles op locatie, zodat we de sets op plaatsen konden plaatsen die beter zouden zijn voor de belichting”, zegt Veloso. “Maar Clint stond altijd open om dingen te veranderen. Als we een zonnige dag hadden verwacht en het plotseling regent, waarom dan niet? Laten we de scène nu gewoon op die manier doen. Vaak zouden die kleine verrassingen en die aanpassingen uiteindelijk beter uitpakken dan we hadden gepland.”
“Train Dreams” werd opgenomen in de staat Washington in echte bossen. Veloso wilde de natuurlijke wereld behandelen als een personage, in plaats van als een setting, waardoor deze net zo belangrijk werd als Robert of zijn vrouw Gladys (Felicity Jones). Er zijn met opzet geen drone-opnames gemaakt.
Felicity Jones en Joel Edgerton in ‘Train Dreams’.
(Netflix)
“Elke keer dat we de natuur fotografeerden, kadreerden we deze op dezelfde manier als waarop we een persoon zouden kadreren”, zegt Veloso. “Telkens wanneer we Robert aan het fotograferen waren, lieten we veel ruimte om hem heen om de kracht over te brengen die de omgeving op ons heeft en wat we voelen, en omgekeerd. Soms is het gewoon een opname over de schouder, alsof het een stil gesprek is tussen hem en de natuur.”
Het vastleggen van de enorme bomen die in het begin van de 20e eeuw zouden hebben bestaan, was een uitdaging. De productie ging naar beschermde parken, waar ze moesten oppassen dat ze het milieu niet aantasten. “Hoe maak je een film waarin ze die bomen zouden moeten kappen, maar ze niet eens in de buurt van die bomen kunnen komen?” zegt Veloso. “Het leek bijna op schietstunts.”
Bentley vond wel een houtkapfaciliteit waarmee het team het daadwerkelijke vellen van bomen kon vastleggen. Voor een van de openingsshots bevestigde Veloso een camera aan een boom vlak voordat deze werd omgehakt. “We hebben wel een camera gebruikt die we konden missen”, zegt Veloso. “Maar alles ging prima en de camera overleefde.”
De film volgt Robert het grootste deel van zijn leven. Om het verstrijken van de tijd en de feilbaarheid van de herinnering aan te duiden, veranderde Veloso de manier waarop hij het personage in elk tijdperk neerschoot. Roberts jeugd werd gefilmd om stilstaande beelden op te roepen, alsof hij zich alleen maar foto’s herinnerde die hij had gezien. Zijn volwassenheid omvatte een breder scala aan technieken. Tegen het einde bracht Veloso een Steadicam binnen om aan te geven dat Robert in zijn latere jaren meer rust heeft gevonden.
Opnamen op locatie en het vertrouwen op natuurlijk licht behoorden tot de technieken die Veloso gebruikte voor ‘Train Dreams’.
(Lauren Fleishman / For The Times)
“We hadden deze regels die we gedurende de hele film volgden, maar we probeerden ervoor te zorgen dat ze niets oplegden dat verkeerd zou aanvoelen”, zegt Veloso. “We improviseerden veel, dus we hadden altijd de regels als leidraad.”
De scènes waarin Robert samen is met Gladys en hun jonge kind hebben een warme verlichting of de waas van het gouden uur. “Al die herinneringen zijn waarschijnlijk zoeter dan wat er werkelijk is gebeurd”, zegt Veloso. “De eerste keer dat er een echt opvallende zon in de film te zien is, waar alles hard aanvoelt, is wanneer hij na de brand in zijn hut aankomt en alles verbrand is en er alleen maar as is.”
De laatste beelden, van Robert die voor de eerste keer in een vliegtuig vloog, werden met praktische trucjes vastgelegd. Veloso bevestigde camera’s aan een echt vliegtuig om de omvang van het landschap te filmen, maar Edgerton mocht niet naar boven vanwege verzekeringsproblemen. In plaats daarvan bouwde de bemanning een cockpit op een cardanische ophanging, enkele meters in de lucht, en manoeuvreerde de acteurs door de lucht alsof ze echt vlogen.
“Het is een van de belangrijkste scènes in de film, dus we konden geen groen scherm gebruiken”, zegt Veloso. “Dit moest net zo natuurlijk aanvoelen als al het andere. Het was een geweldige samenwerking van alle afdelingen om het te laten werken. De lichtinteractie is echt en de lucht is echt. Het moest net zo verbonden aanvoelen als al het andere om het einde te laten werken.”
De erkenning voor zijn werk aan “Train Dreams” is voor Veloso betekenisvol, niet alleen vanwege zijn harde werk en visie. Hij is ook dankbaar dat hij deel uitmaakt van een golf van Braziliaanse filmmakers die de afgelopen jaren erkenning hebben gekregen.
“Brazilië heeft altijd geweldige films gehad, geweldige filmmakers en geweldige filmmakers die buiten Brazilië in andere landen werken”, zegt hij. “Maar het is geweldig om nu kunst te vieren op dezelfde manier waarop we vroeger alleen voetbal vierden. Het is dus geweldig om daar deel van uit te maken, en het is tegelijkertijd ook gek. Het is overweldigend en verrassend. Het heeft zeker veel dingen veranderd, en hopelijk gaat het meer werk betekenen en werk waarmee ik echt verbonden kan zijn.”
