Terwijl Trump naar Cuba kijkt, herinner ik me hoe anders de dingen vroeger waren

Het Witte Huis heeft de olievoorziening van Cuba geblokkeerd en gedreigd met eenvriendelijke overname“van het door de communisten gerunde eiland, tegen de achtergrond van militaire operaties in Venezuela en Iran.

De Amerikaanse president Donald Trump impliceert dat het land van hem is volgende doelzeggende: “Of ik het nu bevrijd, neem het, ik denk dat ik er alles mee kan doen wat ik wil. Ze zijn op dit moment een zeer verzwakte natie.” De olie tekort brengt de Cubaanse economie op de rand. Maar ik moest terugdenken aan de tijd dat het er, nog niet zo lang geleden, even op leek dat de twee naties de betrekkingen zouden normaliseren na tientallen jaren van vijandigheid.

Ik landde voor het eerst in Havana in maart 2012 om verslag te doen van het bezoek van paus Benedictus XVI. Het vliegveld was klein. Ik moest immigratieambtenaren herhaaldelijk uitleggen dat we daar als journalisten waren, dat we toestemming hadden en dat alles van tevoren was goedgekeurd. Ik was dankbaar dat mijn team Spaans sprak om te helpen met het proces.

Delen van de stad voelden vreemd vertrouwd aan door beelden die ik had gezien van vervaagde pastelkleurige gebouwen en oude Amerikaanse auto’s die op de een of andere manier nog steeds op aan elkaar gepatchte onderdelen reden.

Cuba en de VS waren al meer dan vijftig jaar geopolitieke vijanden. Cuba werd communistisch toen de revolutie van 1959 Fidel Castro aan de macht bracht en de eilandstaat, slechts 150 kilometer van Florida, zijn banden met de Sovjet-Unie versterkte. De Cubaanse regering heeft Amerikaanse eigendommen en Amerikaanse bedrijven in beslag genomen als reactie op een groeiend Amerikaans embargo. Als reactie hierop formaliseerde president John F. Kennedy in 1962 een volledig embargo. De voorraden voedsel, brandstof en consumptiegoederen werden al snel schaars.

Maar toen ik daar was, voelde ik dat er iets begon te veranderen.

Tussen 2012 en 2016 heb ik tien reizen gemaakt, waarbij ik voor CNBC veldproducties maakte met internationaal correspondent Michelle Caruso-Cabrera. Bijna elk bezoek leek in verband te staan ​​met iets belangrijks: momenten die het gevoel hadden dat ze een keerpunt zouden kunnen markeren. Maar tegen het einde voelde dat momentum plotseling onzeker.

Bij mijn eerste bezoek probeerde Havana zich klaar te maken voor een paus. Met verse verf bedekte delen van de Malecón, die nog steeds aan het drogen waren op plaatsen langs de route die de paus zou afleggen. In een land dat decennialang door het communisme werd gevormd, voelde zijn aanwezigheid als meer dan een religieuze gebeurtenis. Het voelde als een signaal, subtiel maar onmiskenbaar, dat Cuba zich misschien openstelde.

Daarna begonnen de zaken snel te bewegen.

Nog geen jaar later nodigde de regering een kleine groep journalisten, waaronder wij, uit om wat zij ‘hervormingen’ noemde van dichtbij te bekijken. We spraken met de gouverneur van de centrale bank en met eigenaren van kleine bedrijven die probeerden hun weg te vinden in een systeem dat aan het veranderen was, maar niet allemaal tegelijk.

We glipten weg van de officiële route en begaven ons naar Hershey, Cuba, een stad die Milton Hershey in het begin van de 20e eeuw bouwde om suiker veilig te stellen voor zijn chocoladebedrijf. Het was een van de vele herinneringen aan Cuba’s Amerikaanse verleden vóór de revolutie. Een voormalige Coca-Cola-fabriek had een nieuwe bestemming gekregen door de staat. In een gebouw van Western Union was het telecombedrijf van het land gevestigd. Een Woolworth’s-winkel was een plaatselijke discountwinkel geworden.

In juli 2015 kondigde president Barack Obama het herstel van de diplomatieke banden aan. We verhuisden snel, vanuit New York naar Miami en vervolgens op een chartervlucht naar Havana. Op de grond heerste er een echt gevoel van opwinding. Maar het was niet onbewaakt. De mensen waren hoopvol, maar voorzichtig.

Een maand later ging de Amerikaanse ambassade voor het eerst in meer dan vijftig jaar weer open. Ik zag de vlag omhoog gaan vanaf het balkon van een afbrokkelend flatgebouw aan de overkant van de straat. Vooral voor jongere Cubanen voelde het als een keerpunt: meer kansen, meer toegang, meer keuze leken binnen handbereik.

Het bezoek van Obama in maart daaropvolgend droeg alleen maar bij aan dat gevoel. De reisbeperkingen voor Amerikanen werden versoepeld en de beperkte handel begon opnieuw op te starten. Het embargo was nog steeds van kracht, zoals het in de Amerikaanse wetgeving is vastgelegd, maar het werd enigszins verzacht.

Die week was er een Rolling Stones-concert en een Major League Baseball-wedstrijd, de eerste op het eiland in jaren.

Ook toen was er sprake van terughoudendheid. De Cubanen hadden geleerd niet op de zaken vooruit te lopen. Voor velen kwam het optimisme voort uit de herinnering aan hoe snel dit zou kunnen vervagen. Niet iedereen was tenslotte van mening dat de Verenigde Staten de betrekkingen met het land moesten heropenen. Velen voerden aan dat het normaliseren van de banden de communistische regering zou belonen zonder zinvolle hervormingen af ​​te dwingen.

Toch waren er dingen aan het veranderen. In 2016 meerde Carnival Cruise Line, onder het merk Fathom, aan in Havana, het eerste Amerikaanse cruiseschip dat het eiland bezocht sinds 1978. In november had JetBlue directe vluchten vanuit New York. Een tijdlang voelde het alsof de barrières in realtime naar beneden kwamen.

Daar verslag uitbrengen was nooit eenvoudig. Vergunningen zouden zonder waarschuwing kunnen mislukken. Telefoons werkten zelden. WiFi was moeilijk te vinden. Restaurants deelden lange menu’s uit, maar als je erom vroeg, kreeg je vaak te horen dat het enige wat beschikbaar was rijst en bonen waren. Ik liep langs gebouwen met elegante gevels, om vervolgens naar binnen te stappen en ze uitgehold en afbrokkelend aan te treffen, weinig meer dan stof en puin.

En toch kon je bij elke reis kleine tekenen zien dat de transformatie zich voortzette. Door familie gerunde restaurants begonnen hun deuren te openen bij mensen thuis. Airbnb-advertenties begonnen zich te verspreiden. Het was niet dramatisch, maar het was er wel.

Mijn laatste reis vond plaats in november 2016, vlak na de dood van Fidel Castro, om verslag te doen van zijn begrafenis. Hij had jaren eerder de macht overgedragen aan zijn broer Raoul, maar de dood van de man die de revolutie symboliseerde was een groot moment.

Deze keer was Havana stil.

Muziek stopte. Alcohol verdween. De stad ging een formele rouwperiode in. Mensen stonden in lange rijen om condoleanceboekjes te tekenen.

Van buitenaf leek het een duidelijk einde. Binnen Cuba voelde het niet zo eenvoudig.

Als ik daar stond, was het moeilijk om niet het gevoel te krijgen dat de energie van de voorgaande jaren wegglipte. Dezelfde vragen kwamen steeds terug. Wat gebeurt er nu? Wat wordt er van de hervormingen? Van de relatie met de Verenigde Staten?

Toen ik voor de laatste keer wegging, had ik het gevoel getuige te zijn geweest van iets zeldzaams, een kort tijdsbestek waarin de geschiedenis in een stroomversnelling leek te komen, waarin al lang bestaande patronen losser werden, ook al was het maar een klein beetje, en de toekomst even open aanvoelde.

In de jaren daarna is een groot deel van dat momentum afgenomen en in sommige gevallen zelfs omgekeerd. De VS trokken het ambassadepersoneel terug, in november 2017 werden nieuwe reisbeperkingen opgelegd en de stroom Amerikaanse bezoekers dunde uit. De opening die ooit binnen handbereik leek, heeft plaatsgemaakt voor meer bekende spanningen, die oplaaien alsof de veranderingen die ik zag nooit hebben plaatsgevonden.

De geschiedenis komt niet altijd met een duidelijk begin of een schoon einde. In Cuba heeft het de neiging om op zichzelf terug te keren.

Wat er daarna komt tussen deze twee buren, is nog steeds ongeschreven.