Wat je als eerste opmerkt als je ermee praat Bartos Mahnaz Ispahanioprichter van de Manhattan-galerij Mahnaz-collectieis de vreugde die ze heeft voor haar onderwerp: een oogverblindende, encyclopedische kennis van het ambacht van sieradenontwerp en de makers ervan. Haar uitbundigheid trekt je onmiddellijk naar binnen, waardoor je de wereld kunt zien door een lens van sieraden en de verhalen die deze vertelt.
Als kind van culturen “vanaf zeer jonge leeftijd doordrenkt met sieraden”, omvat de collectie zeldzame modernistische, vintage en hedendaagse sieraden van Ispahani Bartos evenveel landen en continenten als haar biografie – van India tot Iran, Pakistan, Londen, New Mexico, Zuid-Amerika, Europa en New York. Geboren in Dhaka, destijds de hoofdstad van Oost-Pakistan (nu Bangladesh), uit ouders van de prominente Perzisch-Bengaalse Ispahani-familie, legt ze uit dat “sieraden aan dochters worden gegeven als een van de enige bezittingen die ze kunnen erven”. Ze herinnert zich dat ze de belangrijkste mijlpalen in haar leven markeerde met een bezoek aan een familiejuwelier, waar ze een set van drie geëmailleerde Meenakari-armbanden liet bestellen bij donkere thee. Stukken worden ook doorgegeven van moeder op dochter en worden onderdeel van hun gedeelde geschiedenis.
Op 10-jarige leeftijd schonk haar Perzische, in India geboren grootmoeder haar een paar Victoriaanse oorbellen van smaragdkralen en zaadparels, die ze in de oren van haar pop stopte, omdat ze te jong was om ze te dragen. De pop en de oorbellen gingen later verloren op zee, samen met veel van de bezittingen van haar familie tijdens de revolutie van 1971 en de gewelddadige conflicten die voorafgingen aan de afscheiding van Oost-Pakistan en de oprichting van Bangladesh. De politieke geschiedenis, verteld door de lens van sieraden, loopt als een rode draad door het leven van Ispahani Bartos.
Bronzen en hars Montana ring van Carmen Tapia
Een onwaarschijnlijke start voor een sieradenverzamelaar/galeriehouder: Ispahani Bartos begon haar professionele leven als expert op het gebied van buitenlands beleid. Het is misschien niet verrassend dat ze, gezien de politieke onrust die ze op jonge leeftijd ervoer, begon aan de universiteit Woodrow Wilson Internationaal Centrum voor Wetenschappers in Washington DC en bracht later 10 jaar door bij de Ford Foundation Centrum voor Sociale Rechtvaardigheid in NYC als senior fellow bij de Raad voor Buitenlandse Betrekkingen. Tijdens haar reizen naar Nigeria, Guatemala en de Sovjet-Unie van vóór de Perestrojka, waar ze vanwege de aard van haar werk geen sieraden kon dragen, begon ze interessante sculpturale objecten te verzamelen, zoals houten poppen met afbeeldingen van koloniale figuren uit Senegal, of Russische matroesjka-poppen met afbeeldingen van politieke figuren. Haar antropologische nieuwsgierigheid naar objecten was er, alleen met een andere focus: “Als ik me ergens tot aangetrokken voel, wil ik er alles over weten, waar het vandaan komt, wat de cultuur is. Ik moet met dingen omgaan, vooral met sieraden. Totdat je een stuk vasthoudt, ken je de wereld waarin het leeft echt niet.”
Haar tijd die ze besteedde aan het verbeteren van de wereld door middel van openbaar beleid, bracht haar tot het besef van het belang van het menselijk vermogen tot schoonheid en zelfexpressie om ons ‘kracht te geven’ om met de rest van het leven om te gaan. Rond dezelfde tijd waren zij en haar man al 33 jaar fotograaf Adam Bartosprobeerde tevergeefs een vervanging te vinden voor haar gebarsten verlovingsring, wat haar ertoe bracht dieper in de wereld van het sieradenontwerp te duiken, met name de 18e en 19e-eeuwse Indiase Mughal-sieraden. Dit was een keerpunt: Ispahani Bartos besloot in 2013 haar galerie te openen.
van links: 18k geelgouden ring en broche van Alicia Penalba
Ze dankt haar moeder voor haar aangeboren gevoel voor stijl en liefde voor sieraden, en herinnert haar als “een vrouw met een uitzonderlijke stijl”. Ze was zelf een sieradenverzamelaar en reisde veel met haar man. Tijdens een reis naar Mexico droeg mevrouw Ispahani een uitgebreide smaragdgroene halsketting met grote Mexicaanse oorbellen. “Ze zag er fantastisch uit. Ik had niet gedacht dat de combinatie zou werken als ik haar deze niet had zien dragen. Het gaf me een goed idee van wat stijl is”, zegt Ispahani Bartos. Haar moeder, die een groot deel van haar leven in Londen woonde, liet haar in de jaren zestig kennismaken met de Britse modernistische sieradenontwerpers, gepopulariseerd door Prinses Margaretha en haar toenmalige echtgenoot Heer Snowdon. Kort daarna een Anglo-Italiaanse ontwerper Andreas Grima schonk haar een zwart-met-gouden Omega De Ville-horloge. “Mijn moeder heeft vele jaren in Londen gewoond, dus de sculpturale ontwerpers uit Londen kwamen heel natuurlijk naar mij toe en lieten een diepe indruk op mij achter.”
Op de vraag waarom sieradenontwerpers die in de jaren zestig, zeventig en tachtig bekendheid verwierven – waaronder de Italiaanse modernist Giorgio Facchini, Scandinavische minimalisten Nanna Ditzel En Vivianna Torun Bülow-Hübe voor Georg Jensenen Britse sculpturale ontwerpers zoals Grima en Gerda Flöckinger – worden tegenwoordig steeds populairder bij een jonger publiek, heeft Ispahani Bartos een aantal theorieën. Afgezien van de krachtige politieke en culturele transformaties die deze decennia bepaalden, begonnen sieradenontwerpers afstand te nemen van conventies en gaven ze er de voorkeur aan om de materialen het ontwerp te laten dicteren: “Wat ze met goud deden was in die periode zo transformerend. Ze gaven er textuur aan, ze hamerden erop en deden alles wat ze konden om het goud op unieke manieren te bewerken en met technieken die vandaag de dag nog steeds boeien.”
18k vintage Franse armband met op art deco geïnspireerde geometrische details
Misschien vanwege haar achtergrond in de “rijke geelgoudcultuur” heeft ze sindsdien haar collectie rond deze stijlen opgebouwd. De onafhankelijke sieradenadviseur Joanna Hardy dankt Ispahani Bartos voor haar oog, voor het verdedigen van vakmanschap en “het onder de aandacht brengen van de prachtige ontwerpen van First Nation-juweliers uit Noord-Amerika, waardoor hun werk wordt verhoogd naast namen die meer bekend zijn op de markt”. Onder degenen die worden verdedigd door haar Mahnaz Collection-galerij, behoren het virtuoze werk van meesters als Charles Loloma (een Hopi Native American-kunstenaar), Jesse Monongya (Navajo/Hopi) en Richard Chavez (San Felipo Pueblo, New Mexico). Het duurde niet lang of Covid-complicaties maakten het vliegen onmogelijk voor Ispahani Bartos in 2020. Ze was elk jaar naar New Mexico gereisd om deze ontwerpers te leren kennen. “Het allerbelangrijkste was dat ik naar de studio’s van een aantal juweliers kon gaan en bijvoorbeeld de nicht van Charles Loloma, Sonwai (de artistieke naam van Verma Nequatewa), kon leren kennen, die op zichzelf een meester is en de eerste en enige vrouwelijke meestergoudsmid, een traditie die gewoonlijk van vader op zoon wordt doorgegeven.” Voor de bekroonde jonge meesterkralenkunstenaar Elias Jade is niet bang (lid van de Apsaalooké, Crow Nation), biedt de Mahnaz Collection niet alleen een platform, maar fungeert hij ook als beschermheer door opdracht te geven voor zijn werk.
Ispahani Bartos maakt zich zorgen dat er “zoveel verloren meesters zijn”, waardoor het haar missie is om niet nader genoemde stukken op te sporen met behulp van de Assaybureau van Goldsmiths’ Company in Londen, waar al meer dan 700 jaar edele metalen en makersmerken worden getest en gekeurd. Hierdoor loopt ze ook voorop bij het opmerken van trends. Zo had het eerste Cazzaniga-sieraad dat ze kocht geen naam en was het veel goedkoper dan het meest recente sieraad dat ze kocht, omdat dealers het snel doorhebben als er namen worden herontdekt. Haar onderzoek bracht haar ertoe te ontdekken dat de Romeinse sieradenontwerpster Angelo Giorgio Cazzaniga werd in zijn tijd vereerd, naast collega’s Bulgaars En Buccellati.
halsketting van amethist, bergkristal en sterling zilver met hanger van Vivianna Torun voor Georg Jensen
Ispahani Bartos speculeert dat de reden dat Cazzaniga niet hetzelfde succes boekte als de andere twee Italiaanse merken, kan zijn dat de ontwerper twee zonen had, en slechts één die in sieraden bleef, vergeleken met de grotere familiebedrijven. Ze heeft er veel plezier in zulke verloren meesters te restaureren en zoveel mensen hun werk te zien herontdekken.
In de heldere galerieruimte Madison Avenue van Mahnaz Collection kunnen klanten tentoonstellingen bijwonen of privéafspraken maken om een breed scala aan ontwerpers te zien. Terwijl je bekende namen zult vinden zoals Cartier, Van Cleef & Arpels En Chaumetligt de nadruk op wat zeldzaam en vaak vintage is. Het voordeel van investeren in nieuwe ontwerpers of vintage stukken met een herkomst is dat je in beide gevallen vakmanschap van hogere kwaliteit tegen een betere prijs kunt vinden. Deze stukken vertellen een verhaal, niet alleen dat van de steen of het ontwerp, maar ook van de hand van de ontwerper, en de geschiedenis die zich op kleine schaal afspeelt. Het advies van Ispahani Bartos voor potentiële verzamelaars? Het is simpel: “Koop de hoogste kwaliteit die u zich kunt veroorloven.”
Fotografie met dank aan Mahnaz Collection. Afkomstig uit 10+ nummer 8 – TOEKOMST, JUBILEUM, VIERING – nu verkrijgbaar. Bestel uw exemplaar hier.
Chrysopraas modernistische ringsculptuur van Helfried Kodré
