Wat kan een broek je vertellen over leiderschap? Veel meer dan je denkt.
Hoe voel jij je als je een non-stretch jeans rechtstreeks uit de droger haalt? Ze zijn stijf. Veel te strak. De tailleband graaft in je buik. Stel je nu eens voor dat je er een achturige dag in probeert te werken. Dat ongemak – en dat gevoel van beperking – is precies hoe het voelt om voor een micromanager te werken.
Aan de andere kant van je kast vind je die oversized joggingbroeken: ze zitten comfortabel, maar er zit helemaal geen vorm (of richting) in. . . een soort werkplek waar iedereen zou kunnen werken leuk vinden de manager, maar niemand heeft enig idee wat er daadwerkelijk wordt verwacht of waar ze naartoe gaan.
Tussen deze twee uitersten ligt de gouden standaard op het gebied van werkplekcomfort: gezellige joggers. Rekbaar. Ondersteunend. Ze bewegen met je mee, niet tegen je. Als je ooit voor een leider hebt gewerkt die je de juiste balans tussen steun en vrijheid geeft, weet je precies hoe goed zo’n pasvorm voelt.
Omdat managers meestal niet alleen in een van deze categorieën vallen – strakke jeans, oversized joggingbroeken of gezellige joggers – maar hun teams ook dienovereenkomstig reageren. Hier leest u hoe deze leiderschapsstijlen eruitzien, waarom ze ertoe doen en hoe u kunt evolueren naar de ‘gezellige joggers’-aanpak die de resultaten oplevert waar elke leiderschapsstijl naar op zoek is.
De Tight Jeans Manager: restrictief, stijf en altijd aan de naden trekkend
We kennen allemaal die manager: degene die elke zin wil aftekenen, aan elke vergadering wil deelnemen en zo vaak updates wil ontvangen dat je meer tijd besteedt aan het samenvatten van je werk dan aan het doen ervan. Strakke jeansmanagers zijn vaak niet van plan hun teams te beperken. Sterker nog, ze komen meestal uit een goede hoek: ze geven veel om het werk en willen hoge normen handhaven.
Maar net als die vers gewassen jeans laat dit model geen bewegingsruimte.
Zo herken je een strakke jeansmanager:
- Ze springen in om werk te ‘repareren’ in plaats van te begeleiden.
- Ze staan erop om zelfs de kleinste beslissingen goed te keuren.
- Zij monitoren voortdurend de voortgang.
- Zij geven de voorkeur aan hun eigen weg boven elke nieuwe aanpak.
- Ze hebben moeite met het loslaten van taken die ze vroeger zelf deden.
En de impact op het team is reëel. Mensen voelen zich gestrest en vastgelopen. Ze stoppen met praten of nieuwe dingen proberen, omdat ze bang zijn het verkeerd te doen. Vergaderingen veranderen in lange statusupdates in plaats van dat er daadwerkelijk problemen worden opgelost. Alles gaat (veel) langzamer omdat er niets kan gebeuren zonder dat de manager op elk klein dingetje ingaat.
Om de metaforische tailleband losser te maken, kunnen leiders van strakke jeans zichzelf de volgende vraag stellen:
- Gaat het hier om kwaliteit, of gaat het om controle?
- Wat is het werkelijke risico als ik een stap terug doe?
- Als ik nooit delegeer, ben ik dan bereid dit voor altijd te bezitten?
Micromanagement zou kunnen voelen productief maar het verandert leiders in knelpunten en werknemers in ordernemers. Geweldige managers herkennen wanneer ze zich te strak vastklampen en maken opzettelijk ruimte voor anderen om zich uit te strekken.
De oversized joggingbroekmanager: comfortabel maar richtingloos
Als strakke jeans de beweging beperken, elimineren oversized joggingbroeken de vorm helemaal. Dit zijn de managers die er prat op gaan dat ze ‘hands-off’ zijn, maar in hun zoektocht om micromanagement te vermijden, bieden ze uiteindelijk vrijwel helemaal geen begeleiding.
Nogmaals, de bedoeling is meestal goed – vertrouw je mensen, geef ze de ruimte, geef ze macht – maar empowerment zonder duidelijkheid verandert al snel in dubbelzinnigheid.
Zo herken je een oversized joggingbroekmanager:
- Ze gaan ervan uit dat teams ‘er wel achter zullen komen’.
- Ze hebben geen regelmatige één-op-één-bijeenkomsten, maar “vind me als je me nodig hebt” (maar lijken nooit beschikbaar te zijn).
- Ze stellen geen duidelijke verwachtingen of deadlines.
- Ze geven zelden feedback, tenzij er iets misgaat.
- Ze vermijden harde gesprekken, waardoor het team er uiteindelijk over sms’t.
In het begin kan deze stijl bevrijdend aanvoelen, vooral voor high-performers. Maar nadat het aanvankelijke behaaglijke comfort is verdwenen, raken mensen gefrustreerd. Ze weten niet zeker hoe ‘goed’ eruit ziet. Ze weten niet hoe beslissingen worden genomen. Zij kunnen geen (broodnodige) hulp krijgen. Zelfs toptalent heeft behoefte aan een idee van het wat, hoe en waarom.
Om structuur aan te brengen zonder in micromanagement te vervallen, kunnen deze managers zich richten op:
- Duidelijke verwachtingen: Hoe ziet succes eruit?
- Lichtgewicht controlepunten: Niet elk project heeft een vergadering nodig, maar met een sms, Slack-bericht of een korte bijeenkomst kom je al een heel eind.
- Bruikbare feedback: Niet ‘ziet er goed uit’, maar ‘Deze richting werkt omdat…’
Het gaat er niet om elke beweging onder controle te houden; het gaat erom ervoor te zorgen dat iedereen heeft wat hij of zij nodig heeft.
De Cosy Joggers Manager: flexibel, ondersteunend en gebouwd voor echt werk
De magie van gezellige joggers is hun mix van stretch en structuur. Ze behouden hun vorm, maar ze houden je niet tegen. Ze zijn comfortabel zonder slordig te zijn. Ze zijn ondersteunend zonder stijf te zijn.
Gezellige joggermanagers werken op dezelfde manier.
Ze moedigen autonomie aan en bieden tegelijkertijd begeleiding. Ze geven richting, maar dicteren niet. Ze zweven niet, maar ze verdwijnen niet. Ze zijn betrouwbaar, voorspelbaar en consistent: drie eigenschappen die de teamcultuur transformeren (en waarvoor geen extra budget nodig is).
Tekenen dat je samenwerkt met een gezellige joggermanager:
- Ze communiceren de verwachtingen duidelijk, inclusief de context (niet alleen instructies).
- Ze stellen vragen in plaats van bevelen te geven.
- Ze checken in zonder dat het voelt als toezicht.
- Ze helpen medewerkers groeien in plaats van het werk voor hen te doen.
- Ze vertrouwen hun teams – en hun teams vertrouwen hen ook.
Het allerbelangrijkste is dat deze managers een omgeving creëren waarin mensen zich zowel gesteund als capabel voelen – de echte troef van leiderschap.
Managers die deze stijl willen overnemen, kunnen drie eenvoudige gewoonten ontwikkelen:
- Communiceer het ‘waarom’: Geweldige managers leggen het doel achter het werk uit. Het zorgt voor afstemming en betere besluitvorming.
- Vervang antwoorden door vragen: Richtende vragen helpen medewerkers kritisch na te denken in plaats van voor elk antwoord op de manager te vertrouwen.
- Bouw geleidelijk aan autonomie op: Begin met meer structuur en trek je opzettelijk terug naarmate het vertrouwen groeit.
Dit is leiderschap dat effectief is, omdat het uw mensen opbouwt in plaats van er nog meer aan toe te voegen.
Je zult niet elke dag een gezellige joggingbroek zijn, maar je kunt je altijd aanpassen
Managers zijn menselijk. We hebben allemaal dagen van strakke spijkerbroeken waarin we door stress te strak vasthouden, en weken van oversized joggingbroeken waarop we dun uitgerekt zijn, zodat we niet zo aanwezig kunnen zijn. Het doel is niet om perfect te zijn; het is om je ervan bewust te zijn en de kleine aanpassingen te maken die er toe doen.
De vraag die elke leider zich zou moeten stellen is: wat heeft mijn team op dit moment van mij nodig: structuur, ruimte of een combinatie van beide?
Effectief leiderschap gaat over het vinden van die tussenruimte: het bieden van voldoende steun om leiding te geven zonder de leiding over te nemen, en het bieden van voldoende autonomie zonder te verdwijnen. Jouw team heeft geen “perfect” nodig; ze hebben stabiele, duidelijke, menselijke leiding en ruimte nodig om hun beste werk te doen. Want uiteindelijk lijkt leiderschap veel op wat we dragen: de juiste pasvorm verandert alles.
