Stad profiteert van China’s miljardenhonger naar luxe durian

Als je door Raub, een klein stadje in Maleisië, rijdt, is het onmogelijk om de stekelige vrucht te missen die de economie aandrijft.

Je kunt het ruiken aan de gestage stroom vrachtwagens die door bergwegen slingert en een zwakke geur achterlaat op hun paden.

Je kunt het ook zien: de groene punten van een gigantisch beeldhouwwerk, muurschilderingen die liefdevol op lage muren zijn geschilderd en verkeersborden die verkondigen: “Welkom in het huis van Musang King durians.”

Raub, een goudmijnstadje in de 19e eeuw, heeft de economie de afgelopen jaren een nieuwe gele tint zien krijgen. Tegenwoordig staat het beter bekend als het land van de Musang-koning – een boterachtige, bitterzoete variant die de Chinezen de ‘Hermès van de durians’ hebben genoemd, net zo gewaardeerd als het Franse modehuis.

Raub is een van de vele Zuidoost-Aziatische steden die zich in het hart bevinden van een wereldwijde durian-stormloop, aangejaagd door de groeiende vraag van China. In 2024 importeerde China voor een recordbedrag van 7 miljard dollar aan doerians – een drievoudige stijging ten opzichte van 2020. Dit is waar nu meer dan 90% van de durian-export in de wereld naartoe gaat.

“Zelfs als slechts 2% van de Chinezen doerians wil kopen, is dat meer dan genoeg omzet”, zegt Chee Seng Wong, fabrieksmanager van Fresco Green, een durian-exporteur in Raub.

Wong herinnert zich hoe boeren durianbomen omhakten om plaats te maken voor oliepalmen, het belangrijkste marktgewas van het land, tijdens een economische neergang in de jaren negentig.

“Nu is het andersom. Ze hakken oliepalmen om om weer durians te kweken.”

Met een aroma dat wordt vergeleken met kool, zwavel en riolering (afhankelijk van wie de neus toebehoort) heeft de durian een scherpte die zo verdeeld is dat hij in sommige openbaar vervoerssystemen en hotels verboden is. Het is zo geweest verguisd wegens gaslekkenen was de reden dat een vliegtuig aan de grond stond nadat passagiers protesteerden tegen de geur die uit het vrachtruim kwam.

Fans uit de regio hebben het de ‘koning der vruchten’ genoemd, maar op internet heeft het een minder vleiend label gekregen: ’s werelds meest geurige vrucht, omdat toeristen die niet gewend zijn aan de geur, er met preutse nieuwsgierigheid naar op zoek gaan.

Toch heeft het een groeiende schare fans gevonden in China: als een exotisch geschenk dat wordt uitgewisseld onder de rijken; een statussymbool dat op sociale media kan worden uitgepakt; en de ster van culinaire ketterijen, van durian kip-hotpot tot durian pizza.

Thailand en Vietnam zijn de grootste durianleveranciers voor China, goed voor bijna de gehele import. Het marktaandeel van Maleisië groeit snel en het heeft een reputatie opgebouwd met premiumvariëteiten zoals de Musang King.

De gemiddelde prijs van durian begint bij minder dan $ 2 (£ 1,4) in Zuidoost-Azië, waar ze in overvloed worden verbouwd. Maar luxe versies zoals de Musang King kunnen tussen de $ 14 (£ 10) en $ 100 (£ 74) per stuk kosten, afhankelijk van de kwaliteit en de oogst van het seizoen.

“Toen ik eenmaal Maleisische durian at, was mijn eerste gedachte: ‘Wauw, dit is heerlijk. Ik moet een manier vinden om het naar China te brengen'”, zegt Xu Xin, die durians heeft geproefd in een winkel in Raub. De 33-jarige verkoopt het fruit in het noordoosten van China en is op jacht naar de beste doerians om te importeren.

Met haar zijn twee durian-exporteurs uit Zuid-China bij, van wie er één zegt dat de zaken floreren. De ander verwacht dat het zo blijft: “Er zijn zoveel mensen die het nog niet hebben gegeten. Het marktpotentieel is enorm.”

Het is gemakkelijk te begrijpen waarom ze zo zelfverzekerd zijn. In de buurt zit een grote Chinese reisgroep – een van de vele die massaal naar het platteland van Maleisië zijn getrokken voor een hapje van het fruit.

Gretig graven ze in schalen durian, zorgvuldig gerangschikt van de mildste tot de rijkste. Als het in de juiste volgorde wordt gegeten, zeggen de lokale bevolking, zouden er bij elke klodder op de vlucht nieuwe tonen naar voren moeten komen: karamel, vla en ten slotte een bijna alcoholische bitterheid die de Musang-koning aankondigt.

Dergelijke pedanterie is misschien de reden waarom Maleisische doerians een speciale plaats op de Chinese tafel hebben verdiend.

“Misschien hielden we in het begin alleen van zoete doerians. Maar nu zoeken we naar zaken als geur, rijkdom en genuanceerde smaken”, zegt Xu. “Tegenwoordig zijn er meer klanten die de winkel binnenlopen en vragen: ‘Zitten er ook bittere in deze batch?'”

Slechts enkele uren voordat de doerians op Xu’s bord belandden, werden ze met veel moeite geoogst op een nabijgelegen boerderij van Lu Yuee Thing.

Oom Thing, zoals hij in de stad bekend staat, is eigenaar van de doerianwinkel, samen met verschillende boerderijen. Hij is een van de vele succesverhalen in Raub, waar doerians van boeren miljonairs hebben gemaakt. In familiebedrijven als het zijne helpen zonen vaak met het vervoeren van doerians, terwijl dochters de boekhouding en de financiën regelen.

‘Durian heeft hier veel bijgedragen aan de economie’, zegt Uncle Thing.

Terwijl hij op een ochtend naar zijn boerderij rijdt, klinkt er stille trots door in zijn stem als hij wijst op de Japanse pick-up trucks die de gammele jeeps hebben vervangen waarop hij vertrouwde voor het vervoeren van kratten met zijn fruit.

Toch is landbouw hard werken. Op 72-jarige leeftijd wordt Oom Thing elke dag bij zonsopgang wakker en slingert rond zijn heuvelachtige boerderij om gerijpte doerians te verzamelen, bungelend aan bomen of genesteld op netten dicht bij de grond. Een paar jaar geleden landde een vallende durian op zijn schouder, waardoor hij een kloppende pijn kreeg die zo nu en dan opkomt.

“Het lijkt erop dat boeren gemakkelijk geld verdienen. Maar dat is niet gemakkelijk”, zegt hij.

Eenmaal geoogst worden de doerians naar de winkel van Uncle Thing gebracht, waar ze worden gesorteerd in manden, variërend van klasse A, voor de grote en ronde, tot klasse C, de kleine en vreemd gevormde manden.

In het midden van de sorteervloer staat een eenzame mand gereserveerd voor durians van klasse AA, de mooiste van het stel.

Die worden binnenkort naar China gevlogen.

China’s onverzadigbare honger naar doerians heeft zich ontwikkeld tot een handig diplomatiek instrument.

Peking heeft een hele reeks durian-handelsovereenkomsten ondertekend en deze aangeprezen als een viering van de bilaterale banden – niet alleen met grote producenten als Thailand, Vietnam en Maleisië, maar ook met beginnende leveranciers als Cambodja, Indonesië, de Filippijnen en Laos.

“In deze durian-wedstrijd is iedereen een winnaar”, aldus een artikel in de staatsmedia in 2024.

De deals sluiten ook aan bij de Chinese investeringen in infrastructuur in de regio. De China-Laos-spoorweg, gelanceerd in 2021, vervoert nu dagelijks meer dan 2.000 ton fruit, waarvan het merendeel Thaise doerians.

Maar deze roep om de honger van China bij te houden, heeft een prijs.

Zorgen over de voedselveiligheid over Thaise doerians braken vorig jaar uit, nadat de Chinese autoriteiten daarin een kankerverwekkende chemische kleurstof hadden aangetroffen waarvan werd aangenomen dat ze de doerians geler zouden maken.

In Vietnam zijn veel koffieboeren gedraaid naar durianswaardoor de mondiale koffieprijzen, die toch al getroffen waren door het zware weer, omhoog gingen.

En in Raub is een bendeoorlog uitgebroken. De autoriteiten hebben duizenden durianbomen gekapt die volgens hen illegaal op staatsgrond waren geplant. Boeren zeggen dat ze het land al tientallen jaren probleemloos gebruiken en beweren dat ze nu gedwongen zijn een pacht te betalen om daar verder te kunnen boeren, anders dreigen ze uitgezet te worden.

Ondertussen is er mogelijk een staatsgreep op komst in de Chinese eilandprovincie Hainan, waar jaren van vallen en opstaan ​​hun vruchten afwerpen. De durian-oogst voor 2025 zou naar verwachting 2.000 ton bedragen.

Zoals in zoveel sectoren, van hernieuwbare energiebronnen tot AI, heeft China er lang op aangedrongen ook op het gebied van voedsel zelfvoorzienend te zijn.

Zelfs nu het de vruchten plukt van deze durian-diplomatie, houdt het land oog voor wat de staatsmedia ‘durian-vrijheid’ noemen.

“Ten eerste hoeven we bij het kopen van doerians niet meer afhankelijk te zijn van Thaise en Vietnamese verkopers!” riep in augustus een artikel uit.

Dat is nog een verre droom. De eerste zelfgekweekte durians uit Hainan kwamen in 2023 met veel tamtam op de markt, maar waren dat jaar goed voor minder dan 1% van de Chinese durianconsumptie.

Maar zoals Oom Thing het ziet: “Hainan is al geslaagd in zijn experiment… Als ze een eigen aanbod hebben en minder gaan importeren, zal onze markt daaronder lijden.”

Voorlopig legt hij zijn schouders op: “Daar hoeven we ons geen zorgen over te maken. Het enige wat we kunnen doen is goed voor onze boerderijen zorgen en de opbrengsten verhogen.”

Vraag iemand anders in Raub naar de zoektocht van Hainan en je vraag zal worden weggevaagd met een zelfvoldane comeback: ze zijn nog steeds geen partij voor de Maleisische doerians.

En toch, terwijl China de vrijheid van de durian najaagt, is het moeilijk om het feit te negeren dat de Musang-koning op een steeds wankelere troon zit.