Roger Ebert had absoluut een hekel aan de cult-tienerkomedie van Patrick Dempsey uit de jaren 80

De tienerkomedie “Can’t Buy Me Love” uit 1987 van regisseur Steve Rash heeft iets van een archeologisch uitgangspunt. Patrick Dempsey schittert als Ronald, een oncoole nerd die naast Cindy (Amanda Peterson) woont, een populaire cheerleader en het type persoon met wie hij nooit zou kunnen omgaan op hun door klassen geobsedeerde middelbare school. Wanneer Cindy per ongeluk wijn morst op een van de suède outfits van haar moeder, biedt Ronald haar $ 1.000 aan om het te vervangen in ruil voor het feit dat ze zich een maand lang voordoet als zijn vriendin, in de hoop dat het ‘daten’ met haar zijn sociale status op school zal verhogen. Cindy heeft al een vriendje, maar hij is weg naar de universiteit, dus ze gaat akkoord (zij het met tegenzin).

Dit proces verloopt in eerste instantie goed, omdat Cindy beseft dat Ronald eigenlijk een lieve, fatsoenlijke jongen is met een diepe waardering voor poëzie en astronomie. Ronald ontdekt ondertussen dat de omgang met Cindy inderdaad zijn invloed op school vergroot, dus hij wordt arrogant en zelfs kleinhartig naarmate zijn populariteit toeneemt.

“Can’t Buy Me Love” was een van die films die kinderen uit de jaren 80 regelmatig op kabeltelevisie of op slaapfeestjes keken, en sommigen van ons hebben het meerdere keren gezien zonder het te proberen. Het hielp ook om van Dempsey een tieneridool te maken, en hij versterkte die status met zijn latere rollen in films als ‘Coupe de Ville’. (Dit was duidelijk al lang geleden Dempsey’s dagen in ‘Grey’s Anatomy’.) “Can’t Buy Me Love” is in geen enkel opzicht een geweldige film – het onderzoek naar populariteit en klasse op de middelbare school is nauwelijks revolutionair – maar mensen van een zeer specifieke leeftijd herinneren het met veel plezier.

Robert Ebert had er echter een grote hekel aan. In zijn halfsterrenrecensie zegt Ebert schreef dat het “Amerikaanse tieners doet lijken op domme en materialistische idioten. (…) Het heeft geen gedachte in zijn hoofd en waarschijnlijk geen idee van de corruptie die er in de kern zit.”

Voor sommigen lijkt ‘Can’t Buy Me Love’ misschien een lichtgewicht maar verder onschadelijke romantische komedie. Kunnen tieners hun obsessie met sociale status lang genoeg opzij zetten om elkaar beter te kunnen zien? En hoeveel schade veroorzaakt status aan de psyche van een tiener? Roger Ebert maakte zich echter niet druk om dergelijke zorgen, met het argument dat de waarden van de film achterlijk waren. ‘Is dit echt een portret van tiener-Amerika?’ vroeg Ebert, en antwoordde toen: ‘Natuurlijk niet. Het is waarschijnlijker een portret van de op bezit gerichte waarden van de volwassenen die deze film hebben gemaakt.’

Ebert vervolgde met schrijven: ‘De kinderen op school worden bijna zonder uitzondering afgeschilderd als monsterlijk wrede snobs. Hun ouders zijn over het algemeen onverschillig, liefdeloos of afwezig.’ Hij vervolgde:

“Als ‘Can’t Buy Me Love’ bedoeld was als een satirische aanval op de Amerikaanse waarden – als cynisme het doelwit was geweest – zouden we hier misschien iets op het spoor zijn. Maar nee. Op basis van het bewijsmateriaal zijn de mensen die deze film hebben gemaakt zo materialistisch dat ze eigenlijk denken dat dit een ’tienerkomedie’ is. Kunnen ze de rotte kern van het scenario niet zien?”

Ebert wees erop dat er halverwege de jaren tachtig een golf van romantische tienerkomedies was geweest die soortgelijke thema’s behandelden (namelijk impopulaire kinderen die smachten naar populaire), waarbij films als ‘Lucas’, ‘Sixteen Candles’ en ‘Gregory’s Girl’ werden genoemd, die hij allemaal leuk vond. Maar hij merkte op dat die films ‘de onschuld en zelfs het idealisme van hun puberkarakters respecteerden’. ‘Can’t Buy Me Love’, vond Ebert, had een ongelooflijk somber wereldbeeld… en verkocht het als onschuld.

De kern van de zorgen van Roger Ebert waren, zoals de lezer misschien zou kunnen aanvoelen, zijn problemen met de onschuld van tieners. Ebert was duidelijk van mening dat filmpersonages van adolescenten moesten worden afgebeeld alsof ze een zekere mate van hun jeugdige opwinding over het leven behouden. En voor Ebert was het introduceren van geld in een romantische transactie te deprimerend om over na te denken. Hij sloot zijn recensie af met het schrijven:

“Het kan in onze samenleving waar zijn dat mensen voor geld trouwen. Dat ze succesvolle mensen zoeken om mee uit te gaan. Dat ze populariteit proberen te kopen. Maar als je een tiener bent, heeft liefde geen respect voor hebzucht, en klopt het hart sterk en waarachtig. De makers van ‘Can’t Buy Me Love’ hebben dat nooit geweten, of zijn het vergeten.”

Het is ook de moeite waard om te onthouden dat Ebert om soortgelijke redenen ook een hekel had aan slasher-films. Hij noemde ze vaak ‘dode tienerfilms’. die hij in 2012 definieerde als een “algemene term voor elke film die zich in de eerste plaats bezighoudt met het vermoorden van tieners, zonder rekening te houden met logica, plot, uitvoering, humor, enz. Vaak geïmiteerd; nooit slechter dan de sequels van ‘Friday the 13th’.”

Ebert haatte het om te zien dat tieners in films werden mishandeld om redenen van amusement, en hij kon het niet op prijs stellen als tienerpersonages een onrealistische mate van volwassen ironie kregen. Laat de kinderen hun onschuld hebben.

Nu, uiterlijk cynische films over realistischere verschrikkingen die bij de bredere tienerervaring horen, vond Ebert prima. Hij bijvoorbeeld geliefd “Morgen meer geluk” (dat technisch gezien deel uitmaakt van het “Fast and Furious” -universumgrappig genoeg), en hij was meestal oké met “Heathers” (zelf, verrassend genoeg, een box office-flop), dat wil zeggen films waarin tieners op de een of andere manier misdaden begaan. Maar toen een film als ‘Can’t Buy Me Love’ zijn innerlijke materialisme probeerde te maskeren met ‘lieve’ interacties, werd hij boos.