In 1997 bracht Robert Duvall een groot passieproject uit voor de ervaren ster. In ‘The Apostle’, dat Duvall schreef en regisseerde, speelde hij ook de hoofdrol als predikant die na een gewelddaad uit zijn vorige leven ontsnapt en een nieuwe kerk sticht. Het was een bescheiden commercieel succes, maar een kritische triomf, waarbij recensenten Duvall prezen voor een project dat lang had geduurd voordat het tot wasdom kwam. Roger Ebert was vooral onder de indruk, kende “The Apostle” een perfecte vier sterren toe en prees Duvall voor zijn genuanceerde weergave van een gebrekkige heilige man.
Duvall, die op 15 februari 2026 op 95-jarige leeftijd overleed,won de Oscar voor Beste Acteur voor zijn rol van countryzanger Mac Sledge in Bruce Beresfords drama ‘Tender Mercies’ uit 1983. Maar hij werd nog verschillende keren genomineerd, onder meer voor ‘De Apostel’. Voor de acteur moet het een nog nederigder moment zijn geweest dan normaal om de nominatie te ontvangen, aangezien hij aanzienlijke problemen had gehad om de film zelfs maar te laten maken. Volgens een 1997 New York Times profiel gaf een toen 66-jarige Duvall $ 5 miljoen van zijn eigen geld uit om ‘The Apostle’ te maken, wat dertien jaar lang door studio’s werd afgewezen.
Voor zover Ebert het zag, was dat allemaal te danken aan het feit dat de film ‘over iets ging’ dat naar zijn mening de studio’s ‘bang maakt’. Dat hoeft niet. “The Apostle” verdiende 21,2 miljoen dollar aan de kassa tegen een budget van 5 miljoen dollar en kreeg veel lof, vooral van bekende filmliefhebbers zoals Ebert. De criticus leek echter vooral ingenomen met ‘The Apostle’, dat hij omschreef als ‘een les in hoe films kunnen ontsnappen aan de conventies en de harten van zeldzame personages kunnen binnendringen’.
The Apostle is Robert Duvalls langdurende verkenning van het geloof
Robert Duvall was er één van de beste mannelijke acteurs aller tijden. Hij was ook een religieus man en koesterde duidelijk de wens om gedurende zijn hele carrière het geloof op het grote scherm te verkennen. Duvall, zoon van een methodistische vader en een Christian Scientist-moeder, vertelde de New York Times dat hij in wezen aan het idee voor ‘The Apostle’ had gewerkt sinds het begin van de jaren zestig, toen hij getuige was van een pinksterprediker die een preek hield in een kleine kapel in Arkansas. De acteur bleef in de jaren daarna ideeën en inspiratie verzamelen en schreef uiteindelijk een scenario dat in 1984 klaar was. Helaas wilde niemand het maken.
“The Apostle” concentreert zich op Euliss F. “Sonny” Dewey, een in Texas gevestigde pinksterpredikant die ontdekt dat zijn vrouw hem bedriegt met een jeugdpredikant. De eerste indicatie dat dit geen regelrechte verheerlijking van de gelovigen is, komt wanneer Dewey de jeugdminister met een honkbalknuppel slaat en hem uiteindelijk doodt. Dit zet de predikant ertoe aan naar Louisiana te vluchten; daar vindt hij zichzelf opnieuw uit als “De Apostel EF” en begint hij een nieuwe kerk. Uiteindelijk vormt Dewey een gemeente die raciale grenzen overschrijdt en met succes aan zijn vorige leven lijkt te zijn ontsnapt. Maar de zaken zijn niet zo stabiel als ze lijken, en nadat zijn ex-vrouw een radio-uitzending met ‘The Apostle EF’ heeft gehoord, schakelt ze de autoriteiten in.
Naast Duvall heeft de film een sterke cast, waaronder onder meer Billy Bob Thornton als racistische bekeerling, maar ook Walton Goggins, Miranda Richardson en Farrah Fawcett. Het werd ook over de hele linie met lovende kritieken ontvangen, waarbij recensenten Duvall prezen voor zijn gegronde, genuanceerde kijk op geloof. Niemand was echter zo complimenteus als Roger Ebert.
Roger Ebert hield van The Apostle vanwege zijn unieke subtiele en serieuze kijk op geloof
Uiteindelijk investeerde Robot Duvall vijf miljoen dollar van zijn eigen geld om ‘The Apostle’ te maken, dat uiteindelijk werd gedistribueerd na vertoning op het Toronto International Film Festival in 1997. Het heeft lang geduurd, maar toen de film in december 1997 in première ging, was het allemaal de moeite waard. Duvall ontwierp “The Apostle” duidelijk als een manier voor films om het evangelische geloof eindelijk serieus te nemen. Dat wil niet zeggen ‘serieus’ in de zin dat het een onbetwistbare benadering van de christelijke overtuigingen zelf vereist, maar in de zin dat het de personages behandelt als echte, gebrekkige mensen en niet schuwt om hun eigen worstelingen met het geloof te laten zien.
Zoals Roger Ebert het zag, had Duvall een script gemaakt dat ‘de personages in een ongewoon scherpzinnig licht ziet’, waardoor ze alle ‘complexiteit en spontaniteit van mensen in een documentaire’ krijgen. Duvall was altijd een meester in het creëren van geaarde karakters die het gevoel gaven dat ze doorleefd waren, waardoor elke rol die hij speelde een naturalistisch element kreeg. Met ‘The Apostle’ had hij datzelfde gevoel van realisme in het project als geheel gebracht, door een script te schrijven dat Ebert omschreef als ‘verbazingwekkend subtiel’. “Er is geen ingeblikt en prefab verhaallijn, met voorspelbare tussenstops onderweg”, schreef de criticus. “In plaats daarvan voelt de film net zo levend alsof het een documentaire is van de dingen die op dit moment gebeuren.”
Toegekend, Ebert gaf ook een perfecte score aan de controversiële film “Watchmen” van Zack Snyder En de middelmatige Samuel L. Jackson-thriller ‘Lakeview Terrace’. Maar hij was verre van de enige criticus die van ‘The Apostle’ hield, wat tot op de dag van vandaag een bewijs is van Duvalls opmerkelijke talent voor nuance en subtiliteit.
