De verleiding bij het overwegen van een regiedebuut van een ervaren acteur is om het te zien als een kijkje in wat voor hem het belangrijkst is – of omgekeerd, wat er het minst toe doet. Maar Kristen Stewart heeft zo’n gevarieerde carrière achter de camera gehad, waarbij ze op memorabele wijze haar plaats heeft gevonden in alles, van grote franchises tot de indie-rand, dat je je kunt voorstellen dat haar eerste opname achter de camera bijna alles zou zijn.
En toch kondigt ‘The Chronology of Water’ zichzelf aan als zeer zeker Stewart-achtig (als je die term mag gebruiken) in die zin dat het in de eerste plaats in het persoonlijke leeft, zoals haar benadering van karakter vaak doet. Door Stewart zelf aangepast naar een memoires uit 2011 van romanschrijfster Lidia Yuknavitchduikt de film rechtstreeks in het bewustzijn van een jonge vrouw die, na jarenlang te hebben geprobeerd zichzelf als schrijfster te vestigen, een traumatisch verleden, een turbulent heden en een toekomst navigeert die ruimte moet maken voor de andere twee tijden. Wat voor Stewart duidelijk van belang is, is de totaliteit van de ervaring, en ‘The Chronology of Water’, kunstzinnig en naturalistisch in gelijke mate, is geen duik in het regisseren – het is diepgaande materie van begin tot eind.
In Imogen Pootsdie Lidia speelt vanaf de middelbare school tot en met het moederschap, krijgt Stewart een carrière-beste wending van deze eeuwig ondergewaardeerde Britse acteur. Wanneer Poots de rol van Lidia op zich neemt na een grillige opening waarin een jongere acteur een jeugd vol misbruik en verlatenheid beleeft onder een enge vader (Michael Epp) en een zwakke moeder (Susannah Flood), ziet Poots er al uit alsof ze die proloog zelf heeft geleefd.
Lidia hoopt dat wedstrijdzwemmen haar ticket is. Maar in het water zijn kan de strijd op het land niet tenietdoen: verslaving, relatiechaos (ze mishandelt een aardig vriendje) en een verwoestend verlies. Ze wordt gereset als ze bij haar oudere zus Claudia (een geweldige vrouw) intrekt Spoor), die ook het misbruik van hun vader heeft ondergaan, en begint aan een creatief schrijfprogramma onder leiding van een eeuwig stonede, ondersteunende Ken Kesey, van wie Jim Belushi op de een of andere manier vermijdt te veranderen in een cliché van verkreukelde wijsheid van de Grote Schrijver. Van daaruit geven de glimpen van een vrediger bestaan – een bestaan dat wordt gevoed door expressie, niet door roekeloosheid – Lidia hoop.
Ondertussen behandelt Stewart de verzamelde beelden van het gekneusde leven van haar hoofdpersoon als verspreide puzzelstukjes met vlijmscherpe randen. Het is een agressieve esthetiek voor het weergeven van pijnlijke herinneringen: uitdagend niet-lineair, aangevuld met hard geluid. Soms voelt het alsof je rechtstreeks uit de filmschool komt. Maar uiteindelijk gaan de experimenten lijken op de eb en vloed van het verhaal waarop zowel Stewart als Poots een stevige greep hebben. Het doet ook geen pijn dat de 16 mm-cinematografie van Corey C. Waters zo rijkelijk gestructureerd is en gemakkelijk om in te vallen, zelfs als wat we zien soms buitengewoon ongemakkelijk is.
Het meest betoverende is echter Poots, die de volheid van haar wezen naar voren brengt zonder ooit over te gaan tot ‘showcase’-acteren. Ze speelt Lidia al bijna twintig jaar, maar begrijpt de nuance die een middelbare scholier ouder doet lijken. Dat is natuurlijk ook de aanpak van Stewart: ze bewondert de breedte van haar leidende dame, ook al doet haar regie niet altijd recht aan Poots. Stewarts gretigheid, ten goede of ten kwade, schudt de boel wakker, maar vaker wel dan niet is het Poots die voorop loopt en ons laat kennismaken met de trillende pijn van het uitzoeken hoe, zoals Lidia het zegt, herinneringen in verhalen kunnen worden omgezet.
‘De chronologie van water’
Niet beoordeeld
Looptijd: 2 uur, 7 minuten
Spelen: In beperkte oplage
