Ik sta midden op het centrale plein van Belgorod en ik zie drie witte, gedrongen gebouwen langs de rand.
Naast het theater en het regionale parlementsgebouw lijken ze niet op hun plaats.
Het woord “ukrytiye” is in rood op de zijkant van elk exemplaar gedrukt. Het betekent `dekking`.
Volg de laatste updates over de oorlog in Oekraïne
Het zijn schuilkelders, en er zijn er honderden verspreid over de stad. Vermoedelijk zijn ze tijdelijk, maar twee jaar nadat ze zijn geïnstalleerd, voelen ze zich steeds permanenter.
Toen het Kremlin zijn invasie lanceerde Oekraïne vier jaar geleden maakten schuilkelders op eigen grondgebied beslist geen deel uit van de strijdplannen.
Ook de barricades bij de bushaltes van Belgorod waren dat niet. Noch de anti-dronenetten die over de scholen en het winkelcentrum hangen. Noch de nu frequente stroomstoringen en stroomstoringen.
Maar door oorlog te exporteren, Rusland bracht het ook naar huis, en Belgorod heeft in de frontlinie gestaan van de vergelding door Oekraïne.
Op 40 km van de grens ligt het dichtstbijzijnde Russische stad bij de gevechten.
We ontmoeten de 80-jarige Ljoedmila buiten haar flatgebouw aan de rand van de stad, een paar uur nadat het is getroffen door drones.
Eén stormde haar slaapkamer binnen terwijl zij en haar man Vladimir thuis waren.
“Het vloog door het raam naar binnen, raakte de grond, explodeerde en vloog vervolgens de andere kamer in”, vertelt ze, nog steeds in shock.
Lydumila’s flatgebouw werd getroffen door drones
Terwijl we naar het verkoolde metselwerk kijken, klinkt er een luchtalarm.
‘Nogmaals,’ zucht Lydumila, voordat ze ons naar binnen wijst om te schuilen.
Als de sirene stopt, gaan we naar haar appartement, waar ik wordt getroffen door een brandlucht zodra de deur opengaat.
Er zijn scheuren in de muren en schroeiplekken op de vloer. Het meubilair erin is al door de hulpdiensten verwijderd omdat er niets meer te redden valt.
De ontploffing zou het stel vrijwel zeker hebben gedood als ze in dezelfde kamer waren geweest.
“We zijn zo moe, je kunt het je niet eens voorstellen”, zegt ze.
‘Heer, waar hebben we dit aan verdiend? We woonden in Oekraïne, we waren vrienden. En kijk eens, nu zijn we met elkaar aan het vechten.’
Een appartementencomplex in Belgorod nadat het werd getroffen door drones
Het komt zelden voor dat mensen in Rusland zo openlijk over de oorlog praten elke kritiek erop kan je achter de tralies doen belanden.
Maar Belgorod is niet zoals andere Russische steden. In andere delen van het land kan de oorlog ver weg en afstandelijk aanvoelen, maar niet hier.
Er is een constante dreiging van een aanval, zoals we uit de eerste hand ondervinden.
‘Gelukkige ontsnapping’
We zijn op weg naar de stad Shebekino, acht kilometer van de Oekraïense grens, als er plotseling een luide knal klinkt.
“Stop!” schreeuwt een van de teamleden. “Snel, wegwezen!” Ons voertuig is zojuist geraakt door een drone.
We springen eruit en racen over het ijs naar dekking achter de muur van een verlaten fabriek.
We weten niet waar de drone vandaan kwam. Onze radarscanner vertoonde geen bedreigingen.
Ivor Bennett van Sky News moest vluchten nadat een drone het voertuig waarin hij reed raakte
Wij denken dat het een ‘slapende’ drone was die op de loer lag op een potentieel doelwit.
Om de een of andere reden koos de piloot, die de machine op afstand bestuurde via een ingebouwde camera, voor onze auto.
Kamikaze-drones zijn beladen met explosieven en zijn ontworpen om bij een botsing tot ontploffing te komen.
Deze niet. In plaats daarvan lag het te smeulen op de weg voordat het leger arriveerde om het weg te halen.
Het was een zeer gelukkige ontsnapping en een angstaanjagend goede illustratie van de alledaagse gevaren voor mensen in de regio.
De drone ontplofte niet bij een botsing
‘Alleen in ons verdriet’
Net als Moskou ontkent Kiev dat het zich richt op burgers.
Maar net als in Oekraïne zijn ook in Rusland burgers omgekomen in de oorlog, zij het op veel kleinere schaal.
Volgens de lokale autoriteiten zijn in de regio Belgorod sinds het begin van de gevechten minstens 440 mensen omgekomen, vergeleken met ruim 15.000 volgens de VN in Oekraïne.
Liza’s moeder, Viktoriya, stierf toen Belgorod iets meer dan twee jaar geleden werd beschoten.
Ze was aan het winkelen geweest met Liza, wier linkerbeen werd geamputeerd nadat ze door granaatscherven was geraakt. Ze was toen acht maanden oud.
Liza’s moeder stierf toen Belgorod werd beschoten
“Het waren heel moeilijke dagen”, zegt haar oom Dmitri, die enkele maanden bij Liza in het ziekenhuis verbleef en haar adopteerde.
“Zij en ik bleven alleen achter in ons verdriet.”
Dmitri werd geboren in Belgorod, en daar woont zijn hele familie, inclusief zijn moeder en grootmoeder. Daarom is hij gebleven. Maar het betekent dat het leven feitelijk in de wacht staat en grotendeels binnenshuis en onder dekking wordt doorgebracht.
“Ik wou dat er vrede was, zodat kinderen een volwaardig leven konden leiden”, vertelt hij me.
“Onze kinderen weten wat vampieraanvallen zijn, wat drones zijn, wat een FPV (first-person-view) is. Een kind van deze leeftijd hoeft dit niet te weten.
“Er zou een kindertijd moeten zijn, en niet deze situatie.”
Liza’s linkerbeen werd geamputeerd nadat ze werd geraakt door granaatscherven
Op officieel niveau heeft Belgorod zijn rol als frontlijnstad omarmd.
Een plaatselijk museum heeft een speciale tentoonstelling georganiseerd genaamd “Engelen van de Overwinning”, ter ere van de luchtverdediging van Belgorod.
Bezoekers krijgen de overblijfselen te zien van neergeschoten Oekraïense raketten en drones.
Er wordt niet vermeld waarom Belgorod werd aangevallen. Geen woord over wie de oorlog begon. De enige boodschap is dat Rusland het slachtoffer is.
Hetzelfde geldt voor de schuilkelders. Ze hebben een nieuwe lijn souvenir-sleutelhangers geïnspireerd. Een teken van gevaar veranderde in een symbool van verzet.
‘Samen tot de overwinning’
Er zijn hier velen die het verhaal geloven. Bij de plaatselijke kantoren van de Communistische Partij is een groep oudere vrouwen camouflagenetten aan het weven die naar Russische soldaten aan het front zullen worden gestuurd.
“(De troepen) zijn onze bescherming, wij zijn hun bescherming. Samen zijn we sterk, samen tot de overwinning”, vertelt Olga me, onder de waakzame blik van Jozef Stalin, wiens gigantische portret aan de muur hangt.
De vrouwen zeggen dat ze sinds het begin van de oorlog elke dag de netten hebben gemaakt en beloven dat ze daarmee zullen doorgaan tot de oorlog voorbij is.
Vrouwen weven camouflagenetten die naar Russische soldaten aan het front worden gestuurd
“We hebben veel werk te doen”, zegt Raisa, terwijl een beeld van een ander icoon van de Sovjet-Unie, Vladimir Lenin, achter haar opdoemt.
“We zijn gewoon blij dat we zo sterk zijn en nergens genoeg van hebben. We willen gewoon vrede en een echt leven.”
Hoewel sommigen vertrouwen hebben in de koers van Rusland, is het duidelijk dat er hier ook sprake is van frustratie.
En het lijkt te groeien, naarmate het leven moeilijker wordt.
Galina, 73, leeft de afgelopen vijf dagen bij kaarslicht, na een Oekraïense aanval op het lokale elektriciteitsnet.
Maar wie bekritiseert ze? De lokale autoriteiten, omdat ze het probleem niet hebben opgelost toen ze zeiden dat ze dat wel zouden doen.
“We begrijpen de militaire situatie, we begrijpen het, maar leugens kun je niet begrijpen”, zegt ze.
Lees meer:
Welke gevolgen heeft de oorlog voor Zelenski en Poetin?
Oorlog in Oekraïne ‘is fundamenteel veranderd’
Duizenden mensen in Oekraïne leven vanwege de Russische winter al enkele weken zonder verwarming en elektriciteit gericht op de energie-infrastructuur.
Maar nu ervaren de mensen hier dat ook, aangezien de temperaturen buiten -20 graden Celsius bereiken.
Tatyana heeft haar hoed en jas aan terwijl ze ons door het donker haar appartement binnenleidt. Ze vreest dat de black-outs zullen aanhouden.
“Het duurt al heel lang en het is alsof we alleen maar onze wonden likken en niet snel kunnen herstellen”, zegt ze.
En dat is het dan ook: niemand weet wanneer dit zal eindigen.
Voor alle diplomatie, er zijn nog steeds geen doorbraken. Vredesbesprekingen blijven tegen een muur botsen.
En zelfs als Moskou het gunstige einde van een vredesakkoord krijgt, vragen velen hier zich misschien af of het allemaal de moeite waard is geweest.
De kosten van de oorlog voor Rusland zijn blootgelegd: de verliezen, de sancties, het isolement. Maar de voordelen? Na vier jaar zijn ze nog steeds onduidelijk.
