Toen ik opgroeide, wist ik twee dingen: ik wilde moeder worden en ooit in het buitenland wonen.
Beide kwamen uit toen Ik ontmoette mijn Deense echtgenoot terwijl ik bijna tien jaar geleden alleen reisde. Niet lang daarna verhuisde ik van New York City naar Kopenhagen, dat op de eerste plaats stond in de Happy City-index voor 2025.
Iets meer dan drie jaar geleden kregen we onze Deens-Amerikaanse zoon, Aksel, en vandaag de dag woon in het centrum van Kopenhagen. Ik ervaar de Deense samenleving nu vollediger door de realiteit van het feit dat ik hem hier heb grootgebracht.
Door Aksel te hebben, ging ik het begrijpen waarom Denemarken zijn lof verdient. Hier worden ouders aangemoedigd om te vertrouwen op de onafhankelijkheid van hun kinderen en te vertrouwen op steun van de gemeenschap. In de VS wordt ouderschap vaker bepaald door voorzichtigheid en een sterkere nadruk op individuele verantwoordelijkheid.
Mijn zoon gaat op avontuur op de crèche
Dit is misschien wel mijn favoriete voorbeeld van dat vertrouwen: op een middag, toen Aksel ongeveer een jaar oud was, haalde ik hem op kinderopvang (kinderdagverblijf) en leerde zijn klas gehad op excursie gegaan eerder die dag. Ik heb geen toestemmingsformulier ondertekend en ook geen e-mail ontvangen.
Sindsdien ben ik verrast door updates van de Deense ouder-leraar-app, Aula. Ik ontvang foto’s van Aksel die met de metro rijdt of Rosenborg Castle verkent tijdens schooluren, allemaal zonder mijn voorkennis.
Opgegroeid in Connecticut buitenwijken, dat zou ondenkbaar zijn geweest. Ik herinner me dat zelfs voor een uitstapje naar het stadscentrum (op slechts vijf minuten lopen van mijn middelbare school) ondertekende toestemmingsformulieren en herhaalde herinneringen aan de ouders nodig waren.
Dit komt omdat een sterkere procescultuur in de VS vaak betekent dat veiligheidsproblemen verder reiken dan alleen bescherming tot aansprakelijkheid. Denemarken opereert vanuit een ander uitgangspunt, met weinig angst voor rechtszaken door ouders en een algemeen vertrouwen in onderwijzers en ouders om hun oordeel te vellen.
Het openbare leven in Denemarken is kindgericht
Die kind-eerst-mentaliteit strekt zich uit tot het openbare leven. Toen Aksel nog een baby was, verwees ik ernaar Het winkelcentrum van Kopenhagen als de “melkstop” omdat er altijd goede familiekamers waren voor het voeden en verschonen (ook in de herentoiletten!). Restaurants hebben vaak speelplekken, en zelfs formele eetgelegenheden hebben Aksel een kinderstoel aangeboden.
Als ik daarentegen met Aksel in de VS reis, heb ik altijd het gevoel dat ik op de een of andere manier systemen voor volwassenen verstoer. Ik herinner het mij bijvoorbeeld nauwgezet planning van metroroutes in Manhattan omdat zo weinig stations kinderwagenvriendelijk zijn.
In Denemarken bieden openbare ruimtes actief plaats aan gezinnen, waardoor stress wordt verminderd door zonder uitleg in de behoeften van kinderen te voorzien. Toegankelijkheidsvoorzieningen zoals hellingen die in trappen zijn ingebouwd, zijn standaard en het idee van ‘spelen’ krijgt prioriteit. Kopenhagen is zelfs zo ontworpen dat iedereen binnen 15 minuten naar een strand of park kan lopen.
Diezelfde gedachtegang komt naar voren in het dagelijkse transport. Zoals veel ouders hier breng ik Aksel naar de kinderopvang op een bakfiets (het Deense equivalent van het ‘voetbalmoederbusje’) omdat Denemarken investeert in de ondersteuning ervan.
Kinderopvang is betaalbaar en toegankelijk
Toen ik Aksel aanmeldde voor de openbare kinderopvang, was ik verrast door hoe eenvoudig en toegankelijk het proces was, dankzij een gecentraliseerd systeem ondersteund door overheidssubsidies die hoogwaardige kinderopvang betaalbaar maken.
Er is in Denemarken veel minder sprake van thuisblijvend ouderschap, omdat kinderopvang wordt behandeld als een publiek goed, iets waarvan van gezinnen wordt verwacht dat ze het nodig hebben in plaats van het te rechtvaardigen. In werkelijkheid, Denemarken leidt de Europese Unie in het aandeel kinderen dat wekelijks naar de formele kinderopvang gaat.
En in deze samenleving waarbij het gezin voorop staat, zijn het meestal zelfs ouders in bedrijfsrollen hun kinderen ophalen op weekdagen om 16.00 uur, een scherp contrast met de late werkuren die typisch zijn voor de VS. Hier krijgt werk simpelweg niet dezelfde prioriteit als familie, waar ik als ‘workaholic Amerikaan’ aan leer wennen.
Er wordt van kinderen verwacht dat ze risico’s nemen
Mijn moedergroep beschrijft Deense speeltuinen als ‘met een kant van gevaar’. Dit komt omdat risicovol spel in Denemarken meer gewaardeerd wordt dan in de VS. In de kinderopvang gebruiken kinderen routinematig gereedschap, werken ze met vuur en leren ze door te doen, omdat de overtuiging is dat veerkracht wordt opgebouwd door ervaring, en niet door ongemak te vermijden.
In eerste instantie was deze aanpak voor mij ongemakkelijk omdat ik gewend was aan de Amerikaanse ‘helicopter mom’-mentaliteit. Na verloop van tijd besefte ik dat wat leek op een gebrek aan ouderlijk toezicht in Denemarken eigenlijk slechts een uiting was van vertrouwen in opvoeders, instellingen en natuurlijk de kinderen zelf.
Het ouderschap hier voelt collectief
Een vriend vertelde me ooit dat ouderschap in de VS vaak voelt als defensief rijden: voortdurend anticiperen op risico’s en pleiten voor je kind.
Dat staat in schril contrast met Denemarken, waar ik me niet verplicht voel om voortdurend alert te blijven. Of Aksel nu op een onaangekondigd schoolreisje is of leert fietsen op een bemande speeltuin (terwijl ik van een afstandje toekijk), vertrouwen op zijn veiligheid is de norm en niet de uitzondering.
Denemarken is niet perfect, en ouderschap als expat heeft zijn unieke uitdagingen. Toch heeft het opvoeden van mijn zoon in deze op vertrouwen gebaseerde, kindgerichte samenleving ons gegeven wat elke ouder zoekt: een oprecht gevoel van gemeenschap en steun.
