Toen Kitty haar vierde ontslagoproep kreeg, nam ze het via Bluetooth in haar auto aan. Ze kende het script inmiddels: de plotselinge uitnodiging voor een vergadering van een kwartier, de HR-vertegenwoordiger die langskomt, de platitudes die voorafgaan aan de verwoesting van het werkloos zijn – alweer.
“Mijn baas zegt: ‘Hoi Kitty’, en ik zei: ‘Je ontslaat me. Ga gewoon.'”
Er gebeurt iets na het tweede, derde of zelfs vierde ontslag. Shock wordt vervangen door op trauma gebaseerde vertrouwdheid. Verdriet verandert in uitputting, schaamte verkalkt. De manier waarop iemand werk begrijpt, verandert, waardoor de volgende baan wordt doordrenkt met een cynisme dat moeilijk van zich af te schudden is.
De relatie van een ontslagen slachtoffer met zijn werk verandert. Soms voor altijd. Maar om door te kunnen gaan, is het wellicht het beste om te stoppen met jezelf de schuld te geven – en te gaan kijken naar de redenen waarom ontslagen überhaupt zo vaak voorkomen.
Je baan verliezen betekent jezelf verliezen
“De grootste verstoring die ik zie is het verlies van identiteit, routine en voorspelbaarheid”, zegt de in New York gevestigde therapeut Jacqueline Schmidt. “Werk is een wereld die je had, ten goede of ten kwade.”
De cliënten van Schmidt hebben te maken met de typische gevoelens van ongeloof, woede en schaamte die gepaard gaan met ontslag. Het idee dat hun werk er minder toe deed dan ze dachten, en dat hun waarde neerkwam op het rekenwerk van een consultant.
“’Ik kan al mijn doelen bereiken, de statistieken halen, en ik ben nog steeds onmisbaar.’ Mensen kunnen vastlopen omdat ze denken dat het hun schuld is”, zegt ze.
Als je ontslagen wordt, kan meritocratie aanvoelen als een mythe. David Blustein, hoogleraar psychologie aan Boston College en auteur van Het belang van werk in een tijdperk van onzekerheidzegt dat hoe meer mensen het idee aanvaarden dat hard werken hen ervan kan weerhouden ontslagen te worden, hoe moeilijker het is om hun zelfoordeel van zich af te schudden.
“Als je het gevoel hebt dat je het alleen gaat redden en dat niet lukt, dan wordt alle schuld bij jou gelegd”, zegt Blustein.
De meritocratiemythe is ingebakken in de Amerikaanse werkcultuur. Prestaties worden gezien als bescherming; losgelaten worden is een weerspiegeling van waarde, in plaats van een beslissing om de broekriem aan te halen (of een ritueel offer aan de aandeelhouders). Deze fictie is zo diep geïnternaliseerd dat mensen de logica van hun ontslag kunnen begrijpen, terwijl ze nog steeds het gevoel hebben dat zij het hebben veroorzaakt.
Waarom het eerste het ergste pijn doet
A marketing professional, die ermee instemde om te spreken Snel bedrijf op voorwaarde van anonimiteit, bracht het grootste deel van haar carrière door in de journalistiek en was nooit ontslagen, ondanks het feit dat ze in een vakgebied werkte dat berucht is vanwege het afschaffen van werknemers. Ze werd in januari 2026 ontslagen.
“Ik ben nog nooit eerder ontslagen. Een sector waarvan ik dacht dat die stabieler was, bleek de minste te zijn”, zei ze.
De manier waarop ze werd ontslagen speelde ook een grote rol: een abrupt gepland Teams-gesprek, een senior leider aan de andere kant van de lijn en een HR-vertegenwoordiger zonder uitnodiging die even later tussenbeide kwam. Geen praatjes, maar een ‘moeilijke beslissing’, gevolgd door het afdelingshoofd dat enkele seconden later wegvalt om HR de ontslagvergoeding te laten bespreken. Na het ontslag werd haar gevraagd enkele weken aan te blijven.
“Het deed me denken aan een zwangerschap die niet levensvatbaar was: vanwege de toenmalige staatswetten moest ik de baby drie weken lang dragen. Het is hartverscheurend om te weten dat er iets dood is waar je nog steeds mee te maken hebt”, zei ze.
“Het verliezen van de baby was veel erger, maar op een bepaald niveau is er hetzelfde niveau van depressie – dat je door moet gaan, een nepgezicht moet opzetten en moet doen alsof.”
De ervaring heeft de manier veranderd waarop ze over werk denkt.
“Het heeft mij geleerd dat inspanning, prestaties en zelfs waardering door je team zich niet altijd vertalen in werkzekerheid. Ik realiseerde me niet dat je uitstekend werk kunt leveren en toch je rol kunt verliezen.”
Een specifiek soort trauma
Ontslagen zijn moeilijk vanwege de onzekerheid en schaamte die vaak volgen. Maar dit is slechts de helft van wat het zo moeilijk maakt om je baan te verliezen. Er zijn ook belangrijke maatschappelijke en economische elementen.
Blustein zegt dat het moderne economische beleid de structurele steun heeft weggenomen die werknemers ooit tegen instabiliteit beschermde. Ontslagen worden voelt als een persoonlijk probleem, en niet als een symptoom van systemische maatschappelijke problemen. Hij noemt deze psychologische aandoening ‘precariteit’.
Kitty, die heeft gevraagd om onder een pseudoniem te gaan, heeft $ 700 op haar lopende rekening en rantsoeneert haar antidepressiva, die $ 450 per maand kosten voor haar gezondheidszorgplan. Momenteel werkt ze als restaurantgastvrouw terwijl ze interviews afhandelt voor marketing- en communicatiefuncties. Zelfs als ze er een binnenhaalt, is ze meer bezig met rondkomen dan met vooruit komen.
“Ik denk niet aan de schoonheid van een nieuwe kans of hoe ik een positieve impact kan hebben op dit bedrijf”, zegt Kitty. “Ik denk al aan mijn overlevingsplan.”
De marketingprofessional ervaart ook haar eigen versie van onzekerheid.
“De laatste baan heb ik aangenomen toen ik al in dienst was. Had ik mijn andere functie moeten behouden? Veertien maanden later ben ik weer op zoek naar een baan. Je verwacht niet dat je er zo snel doorheen moet, maar nu besef ik dat dat wel degelijk mogelijk is.”
Uit noodzaak voorbij de desillusie gaan
“De manier waarop ontslagen in de Verenigde Staten plaatsvinden is werkelijk traumatiserend”, zegt Blustein.
Oracle heeft er maar liefst 5 geschrapt 11.000 banen in maart 2026, waarbij de getroffen werknemers om 06.00 uur via een massale e-mail vanuit een ‘Oracle Leadership’-inbox werden geïnformeerd. Daarbij kwamen instructies over hoe ze ontslagpapieren moesten indienen en een verzoek om een persoonlijk e-mailadres, in plaats van een gesprek met HR over de volgende stappen.
In januari stuurde Amazon Web Services een e-mail met uitleg over een reeks ontslagen een dag te vroeg. Uit het bericht bleek dat getroffen medewerkers en afdelingen al op de hoogte waren gesteld. (Dat hadden ze niet). Ruim 26.000 medewerkers sloot zich aan bij een Slack-kanaal om erachter te komen wat er aan de hand was – en om te roosteren bedrijfscultuur.
Het onpersoonlijke karakter maakt het moeilijk om met een ontslag om te gaan, en nog moeilijker om hoop te vinden dat de volgende baan meer geluk brengt.
“Cynisme is het moeilijkste om te bestrijden. Cynisme over alles. Cynisme over onze samenleving als geheel, cynisme over het systeem en over de manier waarop werk in Amerika wordt ontworpen”, zegt Kitty.
Schmidt raadt aan om naar binnen te kijken om ermee om te gaan.
“Een ontslag is slechts een gebeurtenis. Het is geen oordeel over je gevoel van eigenwaarde”, zegt ze. “Je moet een manier vinden om de gevoelens te erkennen die gepaard gaan met ontslag, evenals het cynisme. Beide bestaan, en beide zijn waar. Je kunt de structuur die er is kwalijk nemen, terwijl je ook erkent dat je een betaalde baan nodig hebt.”
Blustein wijst op een techniek genaamd “kritisch bewustzijn.” Kritisch bewustzijn vermindert zelfverwijt door structurele redenen (arbeidsmarkten, bedrijfsgedrag, economisch beleid) voor uw situatie te identificeren, in plaats van persoonlijk falen. De aard van het werk speelt bijvoorbeeld een grotere rol bij de reden waarom ontslagen plaatsvinden dan waarvoor een werknemer zich verantwoordelijk zou moeten voelen. Het aannemen van deze mentaliteit kan werknemers helpen een manier te vinden om zich door een moeilijke arbeidsmarkt te loodsen, waar ontslagen een jaarlijkse landmijn voor bedrijven zijn.
“Mensen met een hoger kritisch bewustzijn houden zich meer bezig met het verkennen en plannen van hun carrière en hebben zelfs een hoger niveau van beroepshoop”, zegt Blustein.
Dit bewustzijn kan zelfs uw kansen op het vinden van uw volgende baan vergroten. Mensen die na baanverlies een depressie ontwikkelen, zijn dat wel 67% minder kans om binnen de komende vier jaar een nieuwe baan te vinden vergeleken met degenen die manieren vinden om ermee om te gaan.
Comfort vinden in deze constructies is niet eenvoudig. Zelfs met introspectie, zelfvriendelijkheid en therapie is het moeilijk het gevoel van zich af te schudden dat de dingen materieel gezien nooit beter zullen worden. Dat je één stap verwijderd bent van doomscrollen op LinkedIn terwijl je werkloosheid verzamelt.
“Ik heb een constante strijd tussen behoefte en behoefte. Ik wil zo graag wegrennen. Maar nooit eerder heb ik meer succes moeten hebben”, zegt Kitty.
“Ik heb wel een beetje hoop. Misschien heb ik geen andere keus dan hoop te hebben – omdat ik te jong ben om alles achter te laten.”
