Melbourne, Australië – Een lompe ton van een haai die loom over een dorre zeebodem vaart die veel te diep is om door de zonnestralen te kunnen worden verlicht, was een onverwacht gezicht.
Veel experts hadden gedacht dat haaien niet bestonden in de ijskoude wateren van Antarctica voordat deze slaaphaai behoedzaam en kort in de schijnwerpers van een videocamera sjokte, zei onderzoeker Alan Jamieson deze week. De haai, gefilmd in januari 2025, was een substantieel exemplaar met een geschatte lengte van tussen de 3 en 4 meter.
Minderoo-UWA Deep-Sea Research Centre, Inkfish, Kelpie Geoscience via AP
“We gingen daarheen zonder te verwachten haaien te zien, omdat er een algemene vuistregel is dat je op Antarctica geen haaien tegenkomt,” zei Jamieson. ‘En het is ook niet eens een kleintje. Het is een stuk haai. Deze dingen zijn tanks,’ voegde hij eraan toe.
De camera van het Minderoo-UWA Deep-Sea Research Centre, dat het leven in de diepste delen van de oceanen onderzoekt, werd gepositioneerd voor de Zuidelijke Shetlandeilanden nabij het Antarctisch Schiereiland. Dat ligt ruim binnen de grenzen van de Antarctische Oceaan, ook wel bekend als de Zuidelijke Oceaan, die wordt gedefinieerd als onder de 60 graden zuiderbreedte.
Het centrum gaf woensdag toestemming aan Associated Press om de beelden te publiceren.
De haai was 1.608 voet diep, waar de watertemperatuur bijna 34,29 graden Fahrenheit bedroeg.
Een schaats verschijnt roerloos in beeld op de zeebodem, schijnbaar onverstoord door de passerende haai. De rog, een familielid van een haai die op een pijlstaartrog lijkt, was geen verrassing, aangezien wetenschappers al wisten dat hun verspreidingsgebied zich zo ver naar het zuiden uitstrekte.
Jamieson, de oprichter en directeur van het onderzoekscentrum van de University of Western Australia, zei dat hij geen enkel bewijs kon vinden van een andere haai die in de Antarctische Oceaan werd gevonden.
Peter Kyne, een natuurbeschermingsbioloog van de Charles Darwin Universiteit, onafhankelijk van het onderzoekscentrum, was het ermee eens dat nog nooit eerder zo ver naar het zuiden een haai was waargenomen.
Klimaatverandering en opwarming van de oceanen zou mogelijk haaien naar de koudere wateren van het zuidelijk halfrond kunnen drijven, maar er waren beperkte gegevens over veranderingen in het bereik nabij Antarctica vanwege de afgelegen ligging van de regio, zei Kyne.
De langzaam bewegende slaaphaaien hadden zich al lang op Antarctica kunnen bevinden zonder dat iemand het merkte, zei hij.
“Dit is geweldig. De haai zat op de juiste plek, de camera stond op de juiste plek en ze kregen geweldige beelden”, zei Kyne. “Het is behoorlijk belangrijk.”
De populatie slaaphaaien in de Antarctische Oceaan was waarschijnlijk schaars en moeilijk te detecteren voor mensen, zei Jamieson.
De gefotografeerde haai bevond zich op een diepte van ongeveer 500 meter langs een zeebodem die in veel dieper water afliep. De haai handhaafde die diepte omdat dat de warmste laag was van verschillende waterlagen die op elkaar waren gestapeld tot aan de oppervlakte, zei Jamieson.
De Antarctische Oceaan is zwaar gelaagd, of gestratificeerd, tot een diepte van ongeveer 3.280 voet vanwege tegenstrijdige eigenschappen, waaronder kouder, dichter water van onderaf dat zich niet gemakkelijk vermengt met zoet water dat van bovenaf van smeltend ijs wegstroomt.
Jamieson verwacht dat andere Antarctische haaien op dezelfde diepte leven en zich voeden met de karkassen van walvissen, reuzeninktvissen en andere zeedieren die sterven en naar de bodem zinken.
Er zijn maar weinig onderzoekscamera’s die op die specifieke diepte in de Antarctische wateren zijn geplaatst. Degenen die dat wel zijn, kunnen alleen opereren tijdens de zomermaanden op het zuidelijk halfrond, van december tot en met februari.
“De overige 75% van het jaar kijkt niemand. En daarom komen we, denk ik, af en toe voor deze verrassingen te staan,” zei Jamieson.
