Nog niet ‘game over’ in de oorlog in Iran

Er is veel gespeculeerd over wat er zal gebeuren na de aanhoudende lucht- en raketaanvallen door de Verenigde Staten en Israël om regimeverandering in Iran aan te moedigen en over de wijdverbreide bijkomende schade van Iraanse tegenaanvallen in de hele regio.

Succesvolle regimeverandering heeft twee opeenvolgende aspecten. Ten eerste door een wankelend regime dat zijn legitimiteit aan de macht heeft verloren te versterken, en ten tweede door het te vervangen door een nieuwe legitieme autoriteit of door een transitieproces dat de legitimiteit van de nieuwe regeringsautoriteit vestigt.

Ondanks hoe we ons kunnen verbazen over het ontzagwekkende vermogen van de VS en Israël om tientallen topleiders in één klap in realtime te lokaliseren en te doden – dit keer inclusief de Opperste Leider Ayatollah Ali Khamenei zelf – hangt het blijvende succes van dit laatste aspect af.

Veel hangt nu af van de vraag of de opkomende politieke klasse van reformisten, die in de loop der jaren in gefragmenteerde vorm is ontstaan, voldoende samenhang kan vertonen om de onthoofde overblijfselen van de Revolutionaire Garde en de leninistisch-achtige theocratische orde, georganiseerd rond het principe van ‘velayat-e-faghih’, ​​of het bestuur door een hoogste islamitische jurist, op te nemen.

Sommigen hopen dat het alternatief voor langdurige chaos en bloedige interne repressie een meer geleidelijke ‘regimeverandering’ of een ‘Iran 2.0’ zou kunnen zijn, waarin reformisten zoals voormalig president Hassan Rouhani of voormalig premier Mir Hossein Mousavi en de coalities die ze kunnen bijeenbrengen aan de macht komen.

Rouhani heeft lange tijd gepleit voor een grotere ruimte voor het maatschappelijk middenveld om zijn eigen zaken te regelen, maar hij is ook in zijn standpunt gebleven.loyale oppositiebinnen het concept van administratieve heerschappij.

Mousavi is, in tegenstelling tot Rouhani, geen geestelijke en is veel verder gegaan. Hij stelt dat de legitimiteit van het regime onherstelbaar is weggeëbd sinds het harde optreden tegen de Groene Beweging in 2019. In een verklaring die hij tijdens het gewetenloze bloedbad onder duizenden demonstranten in januari uit zijn huisarrest heeft gesmokkeld, verklaarde hij dat “genoeg is genoeg, het spel is voorbij” voor de Islamitische Republiek. Hij daagde Ayatollah Khamenei rechtstreeks uit en riep op tot een “constitutioneel referendum” om een ​​einde te maken aan het regime.

Het probleem is dat de grip die deze hervormers hebben verworven als legitiem alternatief voor de heersende geestelijken in de nasleep van de gruwelijke repressie van de recente protesten, zijn grip zal verliezen als ze aan de macht komen onder de steun van ‘Amerikaanse imperialisten en Israëlische zionisten’. Als fervente patriotten, zoals elke aspirant-leider waar dan ook moet zijn, hebben beide figuren zich luidkeels verzet tegen buitenlandse interventie.

Het is om deze reden dat de promotie van Reza Pahlavi, de zoon van de omvergeworpen sjah, die al lang in de VS woont, als een verenigende figuur mij onrealistisch lijkt. Op grond van wat mijn bronnen mij vertellen valt te betwijfelen dat zijn populariteit bij president Trump of onder de grote gemeenschap van ballingen in Los Angeles zich uitstrekt tot belangrijke kiesdistricten in het land.

Als de gebroken samenhang van deze politieke klasse van het toneel wordt verwijderd, zullen de machthebbers alle kaarten in handen hebben als de enige gewapende en gezamenlijke kracht tegen de machteloze diaspora van een ontevreden maar ongeorganiseerd publiek.

Voor elke Iraniër in dat land van 90 miljoen inwoners die zijn bevrijding van de tirannie van Ayatollah Khamenei viert, is er een ander voor wie de nationale soevereiniteit en het niet leven onder het imperiale mandaat van anderen heilig is. En er zijn zeker anderen, misschien wel de meesten, die beide standpunten aanhangen.

Zoals Abolhassan Banisadr, de eerste president van de Islamitische Republiek begin jaren tachtig, mij vanuit ballingschap vaak aan de kant legde, was de revolutie van 1979 nationalistisch van aard, maar gekaapt door de beter georganiseerde en meedogenloze geestelijken. Voor hem zou de nationale onafhankelijkheid de drijvende kracht achter de Iraanse geschiedenis blijven, zelfs als het religieuze regime omvergeworpen zou worden.

Dan is er de realiteit van de daadwerkelijke oorlogservaring op het terrein. Een Iraanse vriend die al tientallen jaren betrokken is bij de hervormingsgezinde politiek vertelde mij deze week: “Mijn interpretatie van de interne situatie van Iran is dat Trump zich slecht heeft ingeschat. Hij dacht dat wanneer hij aanvalt, Iraniërs die het regime haten als zijn voetsoldaten zullen optreden. Dat is niet alleen niet gebeurd, maar het zal ook niet gebeuren. Hoe meer Iraanse steden worden aangevallen en hoe meer burgers worden gedood, hoe meer de oppositie tegen het regime gedwongen zal worden om te zwijgen of terug te gaan om het regime te steunen.”

In de geschiedenis krijgt blijvende verandering alleen stand als deze wordt doorgevoerd door degenen die er eigenaar van zijn. Het spel voor de legitimiteit van het huidige regime kan voorbij zijn. Maar zelfs als de bommen vallen, zullen ze niettemin standhouden bij gebrek aan een alternatief dat organisch uit de Iraniërs zelf voortkomt.

Mondiale neerslag

Op mondiaal vlak is het duidelijk geworden dat de vermeende allianties met China en Rusland Iran weinig te bieden hebben, net zoals in het geval van Venezuela en binnenkort ook Cuba, wanneer er druk komt op de Amerikaanse machtsprojectie. Tenzij de dreiging direct aan hun kust ligt, is het krijsen tegen de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties de grens van hun vermogen om de unilaterale avonturen van Amerika te dwarsbomen.

Niettemin komt de oorlog met Iran hen beiden ten goede. Laten we niet vergeten dat China’s grootste stappen om de productie-, militaire en technologische supermacht te worden die het nu is, plaatsvonden in de decennia waarin de VS werden afgeleid door de eeuwige oorlogen in Afghanistan en Irak. Als de VS opnieuw vast komen te zitten in het Midden-Oosten, zal dat alleen maar de toch al tanende vastberadenheid om Oekraïne te verdedigen tegen de vastberaden aanval van Rusland verzwakken en zijn waakzaamheid over Taiwan verslappen.

De les die een opkomende kernmacht als Noord-Korea trekt uit de Iraanse interventie is dat zij altijd gelijk heeft gehad: alleen kernwapens zullen Amerika ervan weerhouden met hen te doen wat het met Iran doet.

Ten slotte zal de verklaring van de Amerikaanse minister van Oorlog Pete Hegseth over de oorlog in Iran dat “dit Irak niet is” zeker de geschiedenisboeken ingaan, naast de bewering van vooraanstaande pleitbezorgers van de regering-Bush ten tijde van de oorlog in Irak dat het een “cakewalk” zou zijn, en de voorbarige claim van de president zelf dat “de missie volbracht” is.

Een spel dat afgelopen is, kan nog lang doorgaan.