Door Jennifer Asencio
| Gepubliceerd
Vóór de versies Denis Villeneuve of SYFY was er maar één Duin: de versie uit 1984 met Kyle MacLachlan als Paul Atreides. De film was gebaseerd op de filosofische sciencefictionroman van Frank Herbert uit 1965 en geregisseerd door David Lynch… nee, Alan Smithee… nee, echt waar, door David Lynch. Hoewel het universeel door critici werd gefilterd, kreeg het een cultstatus die na twee bekendere versies van het boek is blijven bestaan.
“Alan Smithee” is een grap onder regisseurs, een naam die op de aftiteling wordt gezet als een regisseur zijn werk niet wil bezitten. Lynch walgde zo van de box office-versie van de film dat zijn naam eruit werd verwijderd. De film heeft echter overal zijn vingerafdrukken, van de dromerige afbeeldingen van een ‘kruidentrip’ tot de synthetische stijl van de soundtrack, die werd uitgevoerd door de rockband Toto. Andere regisseurs die de film op zich wilden nemen waren onder meer Alejandro Jodorowsky en Ridley Scott, maar Lynch werd uitgekozen door producer Dino DeLaurentis, en de rest is geschiedenis.
Het perceel van Duin is inmiddels beroemd: het Huis Atreides krijgt van de Padishah-keizer de opdracht om het bestuur van de planeet Arrakis over te nemen van hun rivaliserende huis, de Harkonnen. Arrakis is de enige planeet in de Melkweg die de specerijenmelange levert, een psychedelisch middel dat ruimtevaart en genetische planning mogelijk maakt door krachtige visioenen op te wekken die zicht op de toekomst mogelijk maken. Veel facties in de Melkweg vertrouwen op het kruid en hebben zich aangesloten bij een samenzwering met de Harkonnen en de keizer zelf om de Atreides omver te werpen zodra ze het overnemen.
Paul Atreides is een fout in een genetisch plan die wordt veroorzaakt wanneer de koninklijke concubine van Atreides, Lady Jessica, het systeem overtreedt en een mannelijke erfgenaam baart in plaats van een vrouw. Hierdoor wordt Paulus ervan verdacht de Kwisatz Haderach te zijn, een krachtige spirituele figuur waarvan werd voorspeld dat hij over de melkweg zou regeren.
Paul ontsnapt samen met zijn moeder aan de verraderlijke aanval op zijn familie, en ze raken bevriend met de lokale bevolking van Arrakis, de Fremen, die hen kennis laten maken met hun met specerijen beladen spirituele systeem. Door zijn acties om de Harkonnen en de keizer te verslaan, leert Paul dat hij misschien wel de voorspelde spirituele leider zou kunnen zijn en dat hij de melkweg kan redden, of naar een religieus donker tijdperk kan leiden.
Duin is een heel compact boek, met veel denkwerk en filosofie erin. De spirituele ervaringen van Paul met het kruid zijn moeilijk onder woorden te brengen, laat staan visualiseren op een scherm. De innerlijke gedachten van sommige personages, die in bepaalde scènes erg belangrijk zijn, worden weergegeven door goedkope voice-overs met een beetje galm om ze een beetje sfeer te geven. echo. Een belangrijke scène die deze moeilijkheid illustreert, is in het begin, wanneer Paul de Bene Gesserit-controletest krijgt en de beroemde mantra ‘angst is de geestdoder’ reciteert, uitgevoerd door een van deze voice-overs.
Er spelen verschillende facties in de roman, waaronder de orakelnonnen van Bene Gesserit die het genetische programma beheren en de Navigator’s Guild, die de ruimtevaart controleert. De film probeerde alles in een formaat te persen dat 137 minuten duurt.
Als er één ding was dat latere versies van het boek beter deden, dan was het wel om het boek in stukken te splitsen in plaats van te proberen te doen wat Lynch deed. Zijn ambitie om het hele verhaal in één film te vertellen resulteerde in een plot dat verwarrend was voor mensen die het boek nog nooit hadden gelezen. De bioscoopuitgave bevatte zelfs een pamflet met een verklarende woordenlijst van de verschillende termen die in de film werden gebruikt.
Critici haatten het vanwege de warrige plot en beelden, waarvan ze beweerden dat ze overdreven, soms goedkoop en soms te veel waren. Ze vonden er echter dingen die ze leuk vonden, waaronder een ensemblecast met pre-Picard Patrick StewardBrad Dourif die laat zien hoe hij Chucky en Grima Wormtongue werd, en frontman Sting van The Police.
De film castte ook Linda Hunt, Dean Stockwell, Virginia Madsen, Max von Sydow en Jose Ferrer. Kyle MacLachlan, in wie Lynch beroemd zou worden Tweelingpiekenis momenteel de slechterik op Amazon Fall-out serie. Hij maakte zijn filmdebuut als Paul in Duineen rol die hem lovende kritieken opleverde.
De trippy jaren 80-sfeer van 1984 Duin heeft overleefd omdat het, ondanks alle beperkingen, nog steeds de meest accurate poging is om het verhaal van Frank Herbert op film te vertellen. De recente versie van Denis Villeneuve verandert veel belangrijke elementen van het verhaal, met name de relatie van Paul met zijn geliefde Chani.
De SYFY Channel-versie deed het redelijk, maar gecombineerd Duin met de tweede roman in de serie, Duin Messiasom een miniserie te maken. Het leed onder het budget van enige andere originele SYFY-productie.
Deze andere versies zijn misschien commercieel aantrekkelijker, maar raken niet de diepe spiritualiteit van de roman met hetzelfde gevoel voor het surrealistische dat Lynch’ specialiteit is. Lynch’s versie verschilt het meest omdat hij probeerde het verhaal van Frank Herbert te vertellen, niet zijn eigen verhaal of een verhaal dat smakelijk is voor massaconsumptie.
Is de tijd gunstig geweest voor Lynch’s versie van de roman? Of hadden Siskel en Ebert gelijk toen ze het verdraaiden? Sinds de versie van David Lynch uit 1984 Duin staat nu aan Netflixhet publiek kan het zelf beoordelen.
