Zeven jaar geleden interviewde ik poolreiziger en wetenschapper Felicity Aston. Het was een onvergetelijk interview (ook voor veel lezers, dat weet ik!). Afgelopen weekend, toen maakte de burgemeester bekend dat NYC kouder was dan delen van Antarctica, dacht ik meteen aan de ongelooflijke verhalen en winterhuidrecensies van Felicity. Tegenwoordig woont Felicity met haar gezin Vector-eilandeen natuurreservaat en donsboerderij net ten zuiden van de poolcirkel, waar ze onderzoek blijft doen en expedities door de poolgebieden leidt. We hielden allemaal van dit interview, dus ter ere (?) van deze recente koudegolf dachten we dat we het nog een keer zouden delen…
Felicity Aston is een poolreiziger en Antarctische wetenschapper. In 2012 werd ze de eerste vrouw die alleen over Antarctica skiede (!) en reist nu de wereld rond om expedities te leiden en te spreken over haar werk in de poolgebieden. Als ze niet op expeditie is, woont ze tussen Kent, Engeland, en Reykjavik, IJsland, met haar man en zoontje. Hier deelt ze wat ze heeft geleerd over angst, de sterkste lippenbalsem en de ouderwetse vochtinbrengende crème uit de drogisterij die ze op elke reis meeneemt…
Hoe ziet een typische dag eruit voor een moderne poolreiziger?
Als ik op expeditie ben, begint mijn dag met wakker worden in een tent, in een slaapzak naast iemand die in het begin een volslagen vreemde is, maar dat al snel niet meer is. Dan ben je een uur bezig met aankleden, sneeuw smelten voor water om het ontbijt te maken en je spullen voor de dag sorteren. Dan pak je je kamp en benodigdheden op een slee en ga je verder. Ongeveer twaalf uur later pak je je spullen uit, bouw je je huis, maak je eten en doe je alles zo snel mogelijk, zodat je kunt slapen voordat je het de volgende dag allemaal opnieuw doet. Je besteedt wat tijd aan het verzorgen van jezelf, vooral aan je voeten. Je voeten zijn het belangrijkste onderdeel van je uitrusting.
Dat is logisch. Hoe verzorg je ze?
Het is verbazingwekkend hoeveel mensen met hun voeten in sokken aankomen en ze pas aan het einde van de expeditie weer zien. Maar het is zo belangrijk om elke dag goed naar je voeten te kijken, om te zien of je pijnlijke plekken of blaren krijgt, wat er met je nagels aan de hand is, enz. Als ze sokken dragen, zullen ze altijd een beetje vochtig zijn en niet goed kunnen genezen. Sommige mensen besteden veel tijd aan het aanbrengen van crèmes op hun voeten, maar ik zorg ervoor dat ik ze elke dag tijd in de open lucht geef.
Ik moet toegeven dat ik me enigszins belachelijk voel als ik vraag naar je ‘schoonheidsroutine’ tijdens een poolexpeditie. Maar nogmaals, huidverzorging moet in die omgeving een geheel nieuwe betekenis krijgen.
Ja, dat is het Echt belangrijk! ‘S Morgens smeer ik royale hoeveelheden zonnebrandcrème met de hoogste factor die ik kan vinden. Het maakt niet uit welk merk, maar ik gebruik vaak zonnebrandcrème voor kinderen omdat het de hoogste SPF heeft en dikker is op je huid (dus het helpt ook beschermen tegen kou, wind en extreme droogte). Je moet niet vergeten dat er op plaatsen als Antarctica geen ozonbescherming bestaat. Je zit onder het gat in de ozonlaag, waardoor je snel en ernstig verbrandt. Ik smeer voortdurend lippenbalsem op, want je zou niet geloven hoe snel je lippen lijden. Ik vind het leuk Labello met een hoge SPF.
Oké, je huid is geweldig. Laten we het over vochtinbrengende crème hebben.
’s Avonds maak ik mijn gezicht schoon met mijn luxeartikel: a nat afvegen. Ik wrijf het goed in om al het overtollige zonnebrandcrème en snot weg te krijgen, en god weet wat ik tegen het eind van de dag nog meer op mijn gezicht heb. Het is altijd een beetje bevroren – dat is alles – dus het is alsof ik een koud kompres op mijn gezicht gebruik. Daarna doe ik een flinke klodder van de dikste, sterkste vochtinbrengende crème die ik kan krijgen.
Wat voor soort?!
Je kent het ouderwetse Nivea? Dat zit in een blikje? Het is BRILJANT. Ik smeer het erop, en het Echt hydrateert mijn huid ’s nachts. Op veel expedities ben ik de enige vrouw, of een van de weinigen, en de jongens hebben de neiging om te lachen als ik mijn grote pot vochtinbrengende crème tevoorschijn haal. Maar als je in een heel droge omgeving zoals Antarctica bent, als je huid pijnlijk is en je lippen barsten, ben je veel gevoeliger voor verkoudheidsblessures en ernstige problemen. Soms overtuig ik de jongens om er een paar te proberen en dan steken ze er voorzichtig een vinger in en deppen wat op hun voorhoofd – en dan zeg ik: ‘Nee nee nee, je moet een flinke handvol pakken en die inwrijven tot je gezicht er niet meer tegen kan.’ En aan het einde van de reis komen ze terug en zien eruit alsof ze in een vat met zuur zijn ondergedompeld, de huid laat los en de lippen zijn enorm opgezwollen en gebarsten – en mijn huid is over het algemeen in orde. Ik voel me gerechtvaardigd!
Wat trok jou als ontdekkingsreiziger specifiek naar de poolgebieden?
Ik ben op expedities geweest in woestijn- en jungleomgevingen, en het waren enorm lonende ervaringen. Maar er is iets in de poolomgeving dat mij steeds terugtrekt. Ik vraag me af of het iets te maken heeft met waar ik ben opgegroeid, in het zuidoosten van Engeland. Sneeuw was een zeer zeldzame, opwindende gebeurtenis. De school werd afgelast, we gingen sleeën, en de wereld die ik kende werd in een andere plek veranderd. Misschien begon ik toen besneeuwde plaatsen gelijk te stellen aan avontuur. Ik denk dat het ook iets te maken heeft met het feit dat deze omgevingen zich aan de randen van de aardbol bevinden. Als ik naar een kaart kijk, dwalen mijn ogen altijd af naar de randen – de plaatsen waar ik niets vanaf weet. Ik ben altijd gedreven geweest door dat sterke gevoel van nieuwsgierigheid: wie is daar? Hoe zou het voelen om daar te zijn? En dan besef je plotseling dat de enige manier om deze vragen te beantwoorden is om daarheen te gaan en erachter te komen.
Je hebt een groot deel van je carrière op Antarctica doorgebracht, een plek waar de meesten van ons zich alleen maar een voorstelling van kunnen maken. Wat heb je over die plek geleerd waarvan je wilt dat anderen het weten?
Mensen hebben de neiging om Antarctica te beschouwen als deze kleine plaats onderaan de kaart. Maar het is enorm (tweemaal zo groot als Australië!) en heeft een enorme impact op ons dagelijks leven. Of het nu de temperatuur in New York vandaag is of het feit dat het hier in Reykjavik sneeuwt – dat kan in verband worden gebracht met wat er op Antarctica gebeurt.
Ik wed dat jouw handen ook veel TLC nodig hebben.
Het belangrijkste probleem dat ik in de winter met mijn handen heb – en niet alleen tijdens expedities – is dat de huid rond mijn nagels barst. Ik voel me zo’n watje als ik terugkom van een reis en mensen verwachten te horen over vreselijke verwondingen en bloedvergieten, en ik zeg: ‘De huid van mijn vingers barstte en het deed echt pijn!’ Maar weet je, het is net als die uit papier gesneden pijn. Het beste is zinkoxide. Er zijn een miljoen verschillende merknamen, maar elke zinkoxidecrème is voldoende. Je wrijft het in de huid rond je vingers en het werkt wonderwel.
Oké, dit is misschien heel voor de hand liggend, maar ik neem aan dat je je haar niet kunt wassen op expeditie, toch?
Nee, dat kan niet. Het blijft onder een hoed. Maar weet je, als ik terugkom van een expeditie, is mijn haar in de BESTE vorm. Dat hele gedoe over minder vaak je haar wassen? Het is waar. Mijn haar wordt duidelijk supervettig en vreselijk als ik op reis ben, maar als ik terugkom en het was, is het glanzend en dik en geweldig. Dus zelfs als ik thuis ben, probeer ik het aantal wasbeurten te beperken.
Ik kan me voorstellen dat je schoonheidsroutine – en al je routines – heel anders zijn als je thuis bent.
Terwijl ik een deel van mijn leven in de buitenlucht doorbreng, zit ik vaak thuis achter de laptop. Het kan jaren van planning vergen voordat je de spannende dingen gaat doen. Ik spreek ook veel over de hele wereld, dus daar ben ik vaak mee bezig (of rijd ik van of naar het vliegveld). En ik heb nu een zoontje van 18 maanden, dus net als de meeste nieuwe ouders zijn mijn dagen thuis rond hem opgebouwd.
Hoe ziet jouw bedtijdregime eruit?
Ik maak eigenlijk de overstap naar biologische producten. Toen ik zwanger was, begon ik naar de ingrediënten in producten te kijken en ik werd er bang van. Dus nu gebruik ik Dr. Organisch voor alles: shampoo, deodorant, handcrème. Het geeft mij persoonlijk een veiliger gevoel. En ik ben dol op al hun varianten: arganolie, aloë vera, tea tree, enz. Ik ben een totale bekeerling.
In 2012 werd je de eerste vrouw die alleen over Antarctica skiede: een reis van 59 dagen en 1600 kilometer. Dat is onder andere een lange tijd om alleen te zijn. Hoe was dat?
Ja, dat deel – het op mezelf zijn – was het moeilijkste wat ik in mijn hele leven heb meegemaakt. Het raakte mij meteen. Die eerste paar seconden nadat het vliegtuig me had verlaten, werd ik getroffen door het volle gewicht van mijn eenzaamheid en de verantwoordelijkheid die daarmee gepaard ging. Dat was het meest angstaanjagende deel van de expeditie. Mensen vragen vaak hoe ik de angst heb overwonnen, maar eerlijk gezegd denk ik niet dat ik dat heb gedaan. Ik vond een manier om toch door te gaan, maar de angst was er altijd. Tijdens die expeditie heb ik veel over mezelf geleerd.
Zoals wat?
Nou, ik heb geleerd dat, hoewel ik erg dankbaar ben voor de ervaring, het niet iets is dat ik ooit nog een keer wil doen. Als er geen andere mensen in de buurt waren, werd elke emotie die ik had onmiddellijk en intens uitgedrukt. Dus als ik me van streek voelde, huilde ik mijn ogen uit van catastrofaal verdriet. Als ik ergens door geïrriteerd raakte, werd ik woedend, gooide mijn stokken op de grond en schreeuwde naar de lucht. Als ik bang was, zou ik trillen en versteend zijn. Mijn emoties wisselden zo hard en snel dat ik het gevoel kreeg dat ik gek werd. Het heeft me over mezelf geleerd – en over mensen in het algemeen. Het menselijk lichaam en de hersenen zijn in staat tot een oneindige veerkracht. Dat zie je wanneer mensen enorme trauma’s overleven en toch een vervullend, lonend leven gaan leiden. Je ziet mensen in overlevingssituaties, die verder gaan dan wat menselijk mogelijk lijkt, zowel mentaal als fysiek. Het verschil met mijn reis was dat het geen overleven was. Het was mijn keuze om daar te zijn. Ik heb mijn limiet geleerd.
Hoe was het om terug te keren naar het gewone leven?
Sommige dingen waren vreemd moeilijk, zoals naar de supermarkt gaan. Nadat ik in een tent had gewoond met wat ik nodig had en verder niets, werd ik overweldigd door alle keuzes. Ik stond in het broodpad en staarde naar een miljoen verschillende soorten broden en kon letterlijk geen beslissing nemen! De energie van al die kleine beslissingen ondermijnde mijn kracht. Sociale interacties waren ook vreemd. Hoewel ik de bewegingen van normaal sociaal gedrag doormaakte, voelde het alsof de echte ik ergens achter in mijn brein zat, totaal losgekoppeld. Het duurde een jaar voordat deze twee delen van mij weer één werden, voordat ik me weer echt aanwezig voelde.
Dus je had zin in verschillende versies van jezelf?
Vóór die expeditie was ik er altijd van uitgegaan dat ik intrinsiek mezelf was. Ik dacht dat Felicity iets specifieks was: dit is wie ik ben, dit zijn mijn waarden, dit is hoe ik reageer. Maar daarbuiten realiseerde ik me dat ik, mijn karakter, de ruimte ben tussen alle mensen die een enorme invloed in mijn leven hebben. Toen die mensen en invloeden van buitenaf werden weggenomen, had mijn karakter opeens geen vorm meer. Ik voelde me vloeibaar. Het deed me beseffen hoeveel de mensen in ons leven helpen vorm te geven aan wie we zijn – en hoe absoluut essentieel het is om jezelf te omringen met anderen die de waarden en het karakter weerspiegelen dat je wilt hebben. Mensen die goed voor je zijn.
Ontzettend bedankt, Geluk! Haar boek, Halo op Antarcticaverscheen in 2014.
PS Meer vrouwen delen hun schoonheidsuniformeninbegrepen een HBO-schrijver En een transgendervoorvechter.
(Vijfde foto van Katrina Jane Perry. Alle overige foto’s met dank aan Felicity Aston.)
