Het bestaan zelf van linkshandigheid lijkt Darwin te tarten. Volgens de theorie van evolutie door natuurlijke selectie (in zeer vereenvoudigde bewoordingen) moet een soort de kenmerken behouden die nodig zijn voor overleving en voortplanting, en de kenmerken weggooien die niet erg nuttig zijn. En toch blijft ongeveer 10 procent van de mensen zich ontwikkelen grotere behendigheid in hun linkerhandeen percentage dat door de geschiedenis heen stabiel is gebleven. Waarom blijven mensen dit bijzondere vermogen behouden?
Een studie uitgevoerd door onderzoekers van de Universiteit van Chieti-Pescara in Italië probeerde een hypothese te bevestigen die aangeeft dat, hoewel rechtshandige mensen voordelen hebben in coöperatief gedrag, linkshandige mensen – vooral mannen, zo merkt de studie op – voordelen hebben in competitief gedrag, vooral in één-op-één-situaties. Deze hypothese is gebaseerd op evolutionair stabiele strategie (ESS), een concept uit de speltheorie toegepast op evolutie.
Dit is hoe ESS verklaart waarom het aandeel linkshandige mensen laag maar constant blijft. Als bijna iedereen in een populatie rechtshandig is, biedt linkshandigheid een frequentieafhankelijk voordeel: omdat ze in de minderheid zijn, zijn linkshandigen minder voorspelbaar in competitieve interacties (bijvoorbeeld een bokswedstrijd), wat zich kan vertalen in kleine voordelen (linkse hoek!). Maar als linkshandigheid heel gebruikelijk zou worden, zou dat voordeel verdwijnen omdat anderen zich zouden aanpassen aan het met dezelfde frequentie tegenkomen van linkshandigen. In evolutionaire termen wordt een ‘stabiel evenwicht’ bereikt wanneer de meerderheid rechtshandig is en een minderheid linkshandig, omdat geen van beide ‘strategieën’ de ander volledig kan elimineren, omdat hun voordelen veranderen afhankelijk van hoe vaak ze in de populatie voorkomen.
Hoe kan een onderzoek deze hypothese ondersteunen? De Italiaanse onderzoekers voerden twee experimenten uit om te kijken of een dominante hand gelinkt is aan een specifiek persoonlijkheidstype. De resultaten zijn onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Scientific Reports.
Rechts versus links
In het eerste experiment vulden ongeveer 1.100 deelnemers vragenlijsten in die waren ontworpen om hun handigheid (hun niveau van behendigheid tussen de ene hand en de andere) en verschillende facetten van concurrentievermogen te meten, zoals hun neiging om persoonlijke doelen te bereiken of hun afkeer van door angst veroorzaakte concurrentie. De resultaten toonden aan dat mensen die zich identificeerden met een grotere linkshandige lateraliteit de neiging hadden een hoger niveau van op persoonlijke ontwikkeling gericht concurrentievermogen en een lager niveau van angstige vermijding te vertonen. Dat wil zeggen dat linkshandigen eerder geneigd zijn deel te nemen aan competitieve situaties dan rechtshandigen.
Bovendien scoorden linkshandigen, wanneer sterk gelateraliseerde groepen werden vergeleken (alleen pure linkshandigen, geen tweehandigheid), hoger op ‘hypercompetitief vermogen’, een eigenschap die een intens verlangen impliceert om te winnen, zelfs ten koste van anderen.
In het tweede experiment deed een subgroep van 48 deelnemers (half rechtshandig en half linkshandig, met gelijke verhoudingen mannen en vrouwen) een pegboard-test, een klassieke laboratoriumtest die de handvaardigheid meet. Interessant genoeg werden hier geen significante verschillen waargenomen, noch tussen linkshandigen en rechtshandigen, noch tussen lateraliteitsmetingen en scores voor concurrentievermogen. Dit suggereert dat handvoorkeur en concurrentievermogen niet direct verband houden met motorische vaardigheden.
Geef ze een handje
Volgens de auteurs van het onderzoek is linkshandigheid niet simpelweg een biologisch ongeluk, maar een kenmerk dat voordelen kan bieden in competitieve contexten en daarom de moeite waard is om te behouden. Dit ondersteunt, althans gedeeltelijk, het idee dat de ongelijke verdeling tussen rechtshandigen en linkshandigen in stand kan worden gehouden door een evolutionair evenwicht. Terwijl de rechtshandige meerderheid voorstander is van sociale samenwerking, profiteert de linkshandige minderheid van concurrentiecontexten, waar verrassing een rol speelt.
Maar hoe zit het met andere persoonlijkheidstypes? Zijn linkshandige mensen extraverter of emotioneel onstabieler? Het hier aangehaalde onderzoek vond geen significante verschillen tussen linkshandige en rechtshandige mensen in de Big Five-persoonlijkheidskenmerken (openheid, consciëntieusheid, extraversie, vriendelijkheid en neuroticisme). Er was ook geen verband tussen handigheid en de mate van depressie of angst bij deze steekproef van mensen zonder psychiatrische diagnose. Dit suggereert dat het voordeel dat gepaard gaat met linkshandigheid meer verband houdt met concurrentievermogen dan met algemene verschillen in persoonlijkheid of geestelijke gezondheid.
In het onderzoek werd ook naar de verschillen naar geslacht gekeken. Mannen scoorden over het algemeen hoger op hypercompetitief en ontwikkelingsgericht concurrentievermogen, terwijl vrouwen een grotere neiging vertoonden om competitie te vermijden vanwege angst. Dit suggereert dat de interactie tussen handvoorkeur, concurrentieprofiel en geslacht complex is en waarschijnlijk wordt beïnvloed door meerdere biologische en omgevingsfactoren die verder onderzoek rechtvaardigen.
Dit verhaal verscheen oorspronkelijk op BEDRAAD in het Spaans en is vertaald uit het Spaans.
