Mukalla, Jemen – Mohammed Salem gaat elke ochtend op pad voor zijn baan als leraar op een overheidsschool. Maar zodra zijn dienst op die school erop zit, gaat hij naar een privéschool, waar hij ook lesgeeft. Na een korte lunchpauze naar huis, vertrekt Mohammed naar zijn derde baan, in een hotel, waar hij de rest van de dag werkt.
“Als ik tijd over had voor een vierde baan, zou ik die nemen”, zegt Mohammed, een leraar met 31 jaar ervaring. Hij sprak met Al Jazeera buiten zijn flat in een groot wooncomplex in de oostelijke buitenwijken van de zuidoostelijke havenstad Mukalla van Jemen.
Aanbevolen verhalen
lijst van 3 artikeleneinde van de lijst
Vanwege de nood in Jemen is hij gedwongen de extra banen op zich te nemen economische situatieen specifiek de daling van de Jemenitische riyal ten opzichte van de Amerikaanse dollar de afgelopen jaren.
“Ik kom ’s avonds volledig uitgebrand thuis”, zei hij. “Leraren zijn er kapot van en hebben geen tijd om voor hun leerlingen te zorgen. Tijdens de lessen zijn ze druk bezig met de volgende baan die ze na school gaan aannemen.”
Ondanks dat hij van ’s ochtends tot ’s avonds laat werkt, zegt de vader van zes kinderen dat hij minder dan de helft verdient van wat hij tien jaar geleden verdiende, van het equivalent van $320 per maand naar $130.
Al meer dan tien jaar is Jemen verwikkeld in een crisis bloedig conflict tussen de Door Iran gesteunde Houthi’s en de door Saoedi-Arabië gesteunde regering, een oorlog die duizenden mensen het leven heeft gekost, miljoenen heeft ontheemd en bijna elke sector heeft getroffen, inclusief het onderwijs.
Het conflict heeft de belangrijkste inkomstenbronnen van het land verwoest, waaronder de olie-export, douane en belastingen, terwijl rivaliserende facties naast gevechten aan de frontlinie ook een economische strijd voeren.
De Houthi’s, die de dichtbevolkte centrale en noordelijke hooglanden van Jemen beheersen, waaronder de hoofdstad Sanaa, hebben sinds eind 2016 geen salarissen meer betaald aan de publieke sector, toen de internationaal erkende regering de centrale bank van Sanaa naar de zuidelijke stad Aden verplaatste.
De Jemenitische regering, die Aden en het zuiden controleert, is er ook niet in geslaagd de lonen in de publieke sector te verhogen of regelmatig te betalen, daarbij verwijzend naar afnemende inkomsten na Houthi-aanvallen op olie-exportterminals in het zuiden van Jemen.
Duizenden Jemenitische leraren hebben hun frustratie geuit over de stagnerende en vertraagde lonen en zeggen dat hun salarissen niet zijn verbeterd sinds het begin van de oorlog. Als ze worden betaald, is het vaak laat en hebben de lonen veel van hun waarde verloren, aangezien de Jemenitische riyal is gedaald van ongeveer 215 dollar per dollar vóór het begin van de oorlog, naar ongeveer 2.900 dollar medio 2025. De Jemenitische riyal wordt momenteel in door de overheid gecontroleerde gebieden gewaardeerd op ongeveer 1.560 dollar per dollar.
Geconfronteerd met schamele en onregelmatige inkomens hebben leraren als Mohammed harde overlevingsstrategieën aangenomen om hun gezinnen overeind te houden. Zijn familie is gedwongen maaltijden over te slaan, eiwitrijk voedsel zoals vlees, vis en zuivel achterwege te laten en naar de buitenwijken van de stad te verhuizen op zoek naar goedkopere huur.
Hij vroeg een van zijn kinderen ook om af te zien van de universiteit en zich in plaats daarvan bij het leger aan te sluiten, waar, zo zei hij, soldaten ongeveer 1.000 Saoedische riyals ($265) per maand verdienen.
“Als we geld hebben, kopen we vis. Als er niets is, eten we rijst, aardappelen en uien. We zoeken niet naar vlees, en we kunnen het tijdens Eid alleen krijgen via donaties van de moskee of liefdadigheidsinstellingen”, zei Mohammed.
Tijdens vakanties en weekends laat hij zijn kinderen tot in de middag slapen, zodat ze niet wakker worden met de vraag om ontbijt.
En als een van zijn kinderen ziek wordt, behandelt hij ze eerst thuis met natuurlijke remedies, zoals kruiden en knoflook, en brengt hij alleen ernstige gevallen naar het ziekenhuis om onbetaalbare medische rekeningen te vermijden. ‘Ik breng ze alleen naar het ziekenhuis als ze erg ziek zijn’, zei hij.
Generatie in gevaar
Volgens het Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Zaken van de Verenigde Naties (OCHA) wordt de onderwijssector van het land in zijn op 29 maart gepubliceerde Jemen Humanitarian Needs and Response Plan 2026 nog steeds getroffen door een catastrofale crisis die uit meerdere lagen bestaat.
Naar schatting zijn 6,6 miljoen schoolgaande kinderen beroofd van hun recht op onderwijs, terwijl 2.375 scholen beschadigd of vernield zijn. Leraren zijn ook zwaar getroffen: ongeveer 193.668, bijna tweederde van het nationale totaal, ontvangen geen salaris.
In het al-Wadi-district van de provincie Marib zegt Ali al-Samae, die sinds 2001 lesgeeft, dat zijn salaris van ongeveer 90.000 Jemenitische riyals nauwelijks zijn eigen uitgaven dekt.
De financiële druk heeft hem gedwongen zijn gezin van zeven in zijn geboortestad Taiz achter te laten.
“In plaats van ons te concentreren op het voorbereiden van lessen en het gebruik van moderne lesmethoden, ligt onze volledige focus op hoe we genoeg geld kunnen verdienen om onze gezinnen te onderhouden”, zei hij. “Voor de oorlog was mijn salaris gelijk aan 1.200 Saoedische riyals ($320). Nu is het ongeveer 200 Saoedische riyals ($52), “vertelde al-Samae aan Al Jazeera.
Om te overleven heeft hij extra banen aangenomen, terwijl zijn familie gedwongen werd maaltijden over te slaan en vlees en kip achterwege te laten. Hij bezoekt ze nu slechts één keer per jaar en komt vaak met lege handen aan nadat hij het grootste deel van zijn salaris aan transport heeft besteed.
“We leven nu alleen maar om te overleven, in plaats van om les te geven. In het verleden dekten de salarissen onze basisbehoeften, maar nu zijn ze niet genoeg; zelfs melk is een luxe geworden. Het leven is erg moeilijk geworden.”
Deeltijdleraren zeggen dat ze slechter af zijn dan hun voltijdse tegenhangers, omdat de overheid hun salarissen niet heeft verhoogd en ze ook niet aan de officiële loonlijst heeft toegevoegd.
Hana al-Rubaki, een parttime lerares in Mukalla, en de enige kostwinner voor haar moeder en drie zussen, vertelde Al Jazeera dat haar salaris de kosten voor tien dagen nauwelijks dekt.
Ondanks dat ze acht jaar in dienst is, verdient ze hetzelfde als nieuw aangeworven contractdocenten. “Er is geen baanzekerheid, ondanks mijn acht jaar dienst. Er is geen verschil tussen mij en een aannemer die vorig jaar is aangenomen; iedereen ontvangt hetzelfde salaris”, zei ze. “Na belastingen bedraagt mijn salaris slechts 70.000 Jemenitische riyals ($44) per maand. Met de hoge kosten van levensonderhoud voelt het meer als een symbolische toelage dan als een echt salaris.”
Ze voegde eraan toe dat uitgestelde betalingen haar situatie verder verslechteren. “Uitgestelde salarissen ontwrichten ons dagelijks leven en zorgen ervoor dat ik moeite heb om zelfs in mijn meest elementaire behoeften te voorzien. Hoewel sommige leraren extra werk kunnen vinden om hun gezin te onderhouden, is het voor ons vrouwelijke leraren ongelooflijk moeilijk om hetzelfde te doen.”
Protesten en lappendekenoplossingen
Om hun benarde situatie onder de aandacht te brengen en druk uit te oefenen op de regering om de salarissen te verbeteren, hebben leraren in door de regering gecontroleerde gebieden sit-ins georganiseerd, de straat op gegaan uit protest en stakingen, waardoor het onderwijs maandenlang is ontwricht.
De regering die krap bij kas zit, die vastzit in interne verdeeldheid en een groot deel van het jaar vanuit het buitenland opereert, heeft de kwestie grotendeels aan de provinciale autoriteiten overgelaten.
Sommige gouverneurs hebben gereageerd door bescheiden stimuleringsmaatregelen goed te keuren. In Hadramout werd een verhoging van 25.000 Jemenitische riyal ($16) per maand goedgekeurd, terwijl deze in andere gebieden tussen de 30.000 Jemenitische riyal ($19) en in andere gebieden tot 50.000 Jemenitische riyal ($32) schommelde.
“De prikkels die de lokale autoriteiten bieden variëren van provincie tot provincie, afhankelijk van de prioriteiten en het vermogen van elke gouverneur om leraren in hun regio te ondersteunen”, vertelde Abdullah al-Khanbashi, hoofd van de lerarenvakbond in Hadramout, aan Al Jazeera, eraan toevoegend dat de protesten zouden doorgaan totdat leraren een beter en regelmatiger loon krijgen.
“Leraren verschijnen in gescheurde kleding, en soms hebben hun leerlingen meer geld op zak dan zij. Sommige gezinnen zijn uit elkaar gevallen, terwijl anderen uit hun huizen zijn gezet omdat ze de huur niet konden betalen. Andere leraren hebben kinderen die aan ondervoeding lijden omdat ze het zich niet kunnen veroorloven om ze te voeden”, zei hij.
In Marib zei Abdullah al-Bazeli, hoofd van de lerarenvakbond in de provincie, dat lokale boeren tussenbeide zijn gekomen om leraren te helpen in de klaslokalen te blijven door hen een deel van hun producten te geven.
“Boeren steunen leraren, vooral degenen die van buiten de provincie komen, door ze gratis tomaten, aardappelen en andere groenten te geven”, zei al-Bazeli.
Hij riep ook op om de salarissen van leraren te verhogen tot het niveau van ministers. “Het salaris van een leraar moet gelijk zijn aan dat van een minister. Leraren leiden generaties op, terwijl ministers er vaak niet in slagen een betekenisvolle impact te maken. Sommige leraren beginnen te sterven van de honger”, vertelde hij aan Al Jazeera.
In door de Houthi’s gecontroleerde gebieden zijn leraren zelden de straat op gegaan om te protesteren tegen de opschorting van hun salarissen, omdat de autoriteiten afwijkende meningen onderdrukken en de Jemenitische regering en de door Saoedi-Arabië geleide coalitie de schuld geven van het opleggen van een “blokkade” die volgens hen hun vermogen om de lonen in de publieke sector te betalen heeft belemmerd.
De Jemenitische regering erkent het probleem van de lage salarissen en zegt dat de afnemende en verstoorde inkomsten tijdens de oorlog haar ervan hebben weerhouden de lonen in de publieke sector te verhogen. “De belangrijkste reden zijn de zwakke financiële middelen als gevolg van de oorlog en de terugkerende instabiliteit, die instellingen en inkomstenstromen hebben ondermijnd”, vertelde Tareq Salem al-Akbari, die van 2020 tot 2026 Jemens minister van Onderwijs was, aan Al Jazeera.
Leraren geïnterviewd door Al Jazeera zeggen dat hun geduld begint op te raken met de herhaalde beloften dat hun salarissen zullen worden verbeterd, en waarschuwen dat ze het beroep misschien helemaal zullen opgeven als ze beterbetaalde banen vinden die hen kunnen behoeden voor honger of bedelen in het openbaar.
“Het idee om het onderwijs te verlaten zit altijd in mijn gedachten, maar ik heb geen alternatieve baan gevonden”, zei Mohammed Salem. “Ik heb medelijden en huil soms als ik een leraar zie bedelen in moskeeën of bellen vanuit een ziekenhuis, om hulp vragen om de medische behandeling van een kind te betalen.”
