Je bent geen Mel Brooks-fan als je deze satirische komedie uit de jaren 70 niet hebt gezien

De komedie ‘Silent Movie’ uit 1976 van Mel Brooks is een van de minder geziene in de catalogus van de cabaretier. Als schrijver/regisseur explodeerde Brooks in de bioscoopscene in 1967 met ‘The Producers’, een van de grappigste films aller tijdenen een die het beste scenario won bij de Academy Awards. Hij volgde dat met ‘The Twelve Chairs’ uit de jaren 70, een schelmenavontuur gebaseerd op een Sovjetroman. Die film was geliefd bij critici en geïnspireerd Roger Ebert gaat een viersterrenrecensie schrijven. Zoals alle comedyfans weten was 1974 een topjaar voor Brooks, toen hij zowel ‘Young Frankenstein’ als ‘Blazing Saddles’ schreef en regisseerde, twee van zijn beste en populairste films. John Wayne was bijna in ‘Blazing Saddles’. Tot op de dag van vandaag wordt er nog steeds veel van deze films genoten.

“Silent Movie” kwam daarna, en het was misschien een beetje te schuin voor het reguliere publiek. Het is, zoals de titel aangeeft, een stomme film. Er is geen gesproken dialoog (ondanks één opmerkelijk woord) en de film bevat ouderwetse stomme filmtussentitels. Het verhaal is ook een aansprekende metanarratief over zijn eigen bestaan. Mel Brooks speelt Mel Funn, een filmregisseur wiens carrière stagneert. Zijn maatjes Dom en Marty (Dom DeLuise en Marty Feldman) overtuigen hem ervan dat het maken van een stomme film een ​​geweldige carrièreboost zou zijn. Mel is het daarmee eens; stomme films zijn nog steeds een legitieme kunstvorm. Ze zijn gewoon uit de mode.

Natuurlijk heeft Mel moeite om een ​​stomme film aan het hoofd van de studio (Sid Caesar) te verkopen. Het studiohoofd zegt dat hij alleen een stomme film zal maken als Mel enkele van de grootste filmsterren kan contracteren die er zijn. In de rest van de film benadert Mel Fun/Brooks gigantische filmsterren (die allemaal zichzelf spelen) met de vraag of ze in de film zullen spelen. De film waar ze technisch gezien al in zitten.

Mel Brooks hield er altijd van om de vierde muur te doorbreken, maar ‘Silent Movie’ heeft geen muren. Het lijkt op een tekenfilmversie van François Truffauts ‘Day for Night’, waarin voortdurend commentaar wordt geleverd op zijn eigen bestaan. Elke keer dat er een beroemdheid verschijnt, komt de lach voort uit hun eigen knipogende bewustzijn van hun eigen plaats in de film. Wanneer Mel elk van de acteurs confronteert, volgen er natuurlijk gekke, Buster Keaton-achtige shenanigans. Alsof het medium stomme film de werkelijkheid eromheen verdraait om een ​​acceptabelere beeldtaal te creëren. De grote sterren in kwestie zijn overigens Burt Reynolds, Liza Minnelli, Paul Newman, James Caan en de gevierde mimespeler Marcel Marceau.

Marceau krijgt het meest memorabele moment in de film. Mel belt hem aan de telefoon, en Marceau antwoordt in volledige schmink en een mime-outfit. Hij maakt een grote mimetische productie van het beantwoorden van de telefoon, waarmee hij laat zien hoe perfect mime is voor stomme films. Op de vraag of hij in de film zal spelen, zegt Marceau hardop “Nee”, waardoor de film het enige woord van dialoog is. Het is een heel leuke grap.

Om ervoor te zorgen dat het metanarratief nog harder toeslaat, is een van de ‘grote sterren’ die Mel probeert veilig te stellen Anne Bancroft, de eigen vrouw van Mel Brooks, die zichzelf speelt. Het studiohoofd werd, zoals gezegd, gespeeld door Sid Caesar, die het publiek eraan herinnerde dat Brooks begon met het schrijven van schetsen en scripts voor Caesars programma uit 1950, ‘Your Show of Shows’.

“Silent Movie” was een hit toen het uitkwam en verdiende meer dan $ 36 miljoen met een budget van $ 4 miljoen. Het werd genomineerd voor vier Golden Globes en de critici waren overwegend zeer positief. En toch lijkt het in de jaren twintig een van de minder geziene films van Brooks te zijn.

Sommige critici hielden erg van ‘Stille film’. Zoals ‘De Twaalf Stoelen’, Roger Ebert gaf “Silent Movie” vier sterrenwaarbij hij openlijk verklaarde dat de film hem hartelijk aan het lachen maakte. Ebert zei tamelijk gedurfd dat hij ‘Silent Movie’ zelfs grappiger vond dan ‘Young Frankenstein’. Zoals hij schreef:

“(Mel Brooks is) een anarchist; zijn films leven in een universum waarin alles mogelijk is en het schandalige waarschijnlijk is, en Silent Movie, waarin Brooks een aanzienlijk stilistisch risico heeft genomen en het triomfantelijk heeft volbracht, heeft me veel doen lachen. Op de Brooks-Laff-O-Meter heb ik meer gelachen dan in ‘Young Frankenstein’ en ongeveer evenveel als in ‘Blazing Saddles’, hoewel niet, dat moet ik bekennen, zo veel als in ‘The Producenten. ”

Ebert concentreert zich niet te veel op het metacommentaar en stelt alleen dat “Silent Movie” een succes was omdat het grappig is.

Als Letterboxd een serieuze graadmeter is“Silent Movie” is de minst bekeken film van Brooks. Het heeft ongeveer 23.000 reacties, terwijl Brooks’ andere films zoals ‘Blazing Saddles’ en ‘Spaceballs’ uit 1987 respectievelijk meer dan 300.000 en meer dan 468.000 hebben. Helaas is de film niet beschikbaar via streaming, maar er zijn genoeg Blu-rays te koop.

Brooks volgde ‘Silent Movie’ op met een even ambitieuze, spraakmakende metakomedie genaamd ‘High Anxiety’, een parodie op Alfred Hitchcock-films. Die film is alleen grappig als je veel over Hitchcock weet en kunt zien aan welke shots Brooks kibbelt. Hij regisseerde in de jaren tachtig slechts twee films – ‘History of the World, Part I’ en ‘Spaceballs’ – maar begon ook andere belangrijke films te produceren. donkere auteursfilms zoals ‘The Elephant Man’ van David Lynch The Doctor and the Devils van Freddie Francis en The Fly van David Cronenberg. Er is niets dat hij niet kan doen.