Het Israëlische parlement heeft maandag een wet aangenomen die de doodstraf goedkeurt Palestijnen veroordeeld voor de moord op Israëli’s, een maatregel die door de internationale gemeenschap en rechtengroepen scherp is veroordeeld als discriminerend en inhumaan.
De goedkeuring van het wetsvoorstel markeerde het hoogtepunt van een jarenlange drang van extreem-rechts om de straffen voor Palestijnen die veroordeeld zijn voor nationalistische misdrijven tegen Israëliërs te escaleren. Premier Benjamin Netanyahu kwam persoonlijk naar de Knesset om voor het wetsvoorstel te stemmen.
De wet maakt de doodstraf – door ophanging – tot de standaardstraf voor Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever die veroordeeld zijn voor nationalistische moorden. Het geeft Israëlische rechtbanken ook de mogelijkheid om de doodstraf op te leggen aan Israëlische burgers die op grond van soortgelijke aanklachten zijn veroordeeld – taal die volgens juridische experts in feite degenen die ter dood kunnen worden veroordeeld, beperkt tot Palestijnse burgers van Israël en sluit Joodse burgers uit.
Het zal niet met terugwerkende kracht van toepassing zijn op de gevangenen die Israël momenteel vasthoudt, inclusief de door Hamas geleide militanten die het land op 7 oktober 2023 aanvielen en daarmee het conflict tussen Israël en Hamas in de Gazastrook veroorzaakten.
Na de uiteindelijke stemming van 62 tegen 48 stemmen vóór, barstten de wetgevers in gejuich uit en stonden jubelend op. Netanyahu, die op zijn stoel bleef zitten, reageerde of sprak niet onmiddellijk.
De Israëlische minister van Nationale Veiligheid, Itamar Ben-Gvir, die het voortouw nam bij het streven naar wetgeving, zwaaide ter viering met een fles. Extreemrechts parlementslid Limor Son Har-Melech, een van de oorspronkelijke sponsors van het wetsvoorstel wiens eerste echtgenoot werd gedood bij een Palestijnse militante aanval op de Westelijke Jordaanoever, glimlachte door zijn tranen heen.
De wet zal met juridische uitdagingen worden geconfronteerd
De wetgeving, die zegt dat deze binnen 30 dagen van kracht zal worden, zal zeker te maken krijgen met juridische uitdagingen die de implementatie ervan kunnen vertragen.
Minuten nadat het wetsvoorstel was aangenomen, zei de Vereniging voor Burgerrechten in Israël dat zij al een verzoekschrift had ingediend bij het hoogste gerechtshof van Israël om de wet aan te vechten. Het noemde de wetgeving “discriminerend door ontwerp” en zei dat het parlement deze “zonder wettelijke autoriteit” had uitgevaardigd over Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever, die geen Israëlische staatsburgers zijn.
Amichai Cohen, een senior fellow bij het Centre for Democratic Values and Institutions van het Israel Democracy Institute, zei dat het Israëlische parlement volgens het internationaal recht geen wetgeving mag maken op de Westelijke Jordaanoever, die geen soeverein Israëlisch grondgebied is.
Ontvang het laatste nationale nieuws
Ontvang het laatste nieuws over Canada in uw inbox zodra het zich voordoet, zodat u geen trending verhaal mist.
Velen in de extreemrechtse coalitie van Netanyahu proberen de Westelijke Jordaanoever bij Israël te annexeren.
Zorgen geuit in de Knesset
Met de stemming werd een debat van een dag in het parlement afgesloten. Tijdens eerdere beraadslagingen hebben wetgevers andere zorgen geuit, waaronder de manier waarop het wetsvoorstel geen clementie toestaat, wat in tegenspraak is met internationale verdragen. Wetgevers van de oppositie leken soms hun collega’s te smeken om tegen het wetsvoorstel te stemmen.
Vóór de stemming beschreef Ben Gvir de wet als veel te laat en een teken van kracht en nationale trots.
“Vanaf vandaag zal elke terrorist weten, en de hele wereld zal weten, dat degene die een leven neemt, de staat Israël zijn leven zal nemen”, zei hij tegen de wetgevers. Op zijn revers droeg hij een kenmerkende speld: een kleine metalen strop.
Gilad Kariv van de Labour-partij veroordeelde de bepaling in het wetsvoorstel dat er geen unaniem oordeel nodig is om de doodstraf op te leggen.
“Een wet waarin iemand ter dood kan worden veroordeeld zonder een unanieme veroordeling. Is dit gerechtigheid in jouw ogen? Is dit de heiligheid van het leven die de Israëlische traditie ons heeft geleerd?” vroeg hij.
Het wetsvoorstel is in strijd met het internationaal recht, voegde hij eraan toe, en dreigt Israëlische soldaten en gevangenisbewakers te veranderen in ‘oorlogsmisdadigers tegen hun wil’.
Sommigen, zoals Aida Sliman van Hadash, de linkse Joods-Arabische politieke partij, verlieten de zaal ontzet voordat de stemmingen waren afgerond.
Experts zeggen dat de wetgeving twee sleutelelementen bevat die de doodstraf effectief zullen beperken tot Palestijnen.
Ten eerste maakt het wetsvoorstel de doodstraf tot een standaardstraf voor nationalistische moorden door militaire rechtbanken, die alleen Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever berechten en geen Israëlische burgers. Er staat dat militaire rechters de straf alleen in bijzondere omstandigheden kunnen veranderen in levenslange gevangenisstraf.
Het geeft Israëlische civiele rechtbanken een grotere mate van clementie bij het opleggen van straffen, waarbij rechters de keuze hebben tussen de doodstraf en levenslange gevangenisstraf.
Het tweede element is de manier waarop het wetsvoorstel het misdrijf definieert waarop de doodstraf staat: moord die het bestaan van de staat Israël verwerpt.
“Het zal van toepassing zijn in Israëlische rechtbanken, maar alleen op terroristische activiteiten die gemotiveerd zijn door de wens om het bestaan van Israël te ondermijnen. Dat betekent dat Joden niet zullen worden aangeklaagd op grond van deze wet”, zei Cohen.
De ministers van Buitenlandse Zaken van Australië, Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en Italië brachten zondag een verklaring uit waarin ze er bij Israël op aandrongen de plannen om de wet aan te nemen op te geven. Ze noemden deze “de facto discriminerend” en zeiden dat de doodstraf onethisch was en geen “afschrikkende werking” had.
Bill breekt met de Israëlische geschiedenis
Hoewel Israël technisch gezien de doodstraf in de boeken heeft als mogelijke straf voor daden van genocide, spionage in oorlogstijd en bepaalde terreurmisdrijven, heeft het land sinds de nazi-oorlogsmisdadiger Adolf Eichmann in 1962 niemand ter dood gebracht.
Het Openbaar Comité tegen foltering in Israël zegt dat de staat consequent voor de afschaffing van de doodstraf bij de VN heeft gestemd. De Israëlische veiligheidsdienst Shin Bet had tot voor kort bezwaar gemaakt tegen deze praktijk, in de overtuiging dat dit zou kunnen aanzetten tot verdere wraakplannen van Palestijnse militanten.
Sommige wetgevers van de oppositie zijn bang dat het wetsvoorstel toekomstige gijzelingsonderhandelingen kan schaden. Israël ruilde zo’n 250 gijzelaars die tijdens de aanval van oktober 2023 waren genomen, in voor duizenden Palestijnse gevangenen.
Er is een afzonderlijk wetsvoorstel in behandeling over de straf voor de aanvallers van 7 oktober 2023 die in Israëlische hechtenis zitten.
