Ik trok mijn schoenen uit en betrad de theaterruimte. Mijn bril ook. De schoenen waren onderdeel van het ritueel, maar dat bleek zo te zijn Een Arkeen augmented reality-theaterstuk dat wordt tentoongesteld in The Shed in New York City, gebruikt Magische sprong 2 bril. En die werken niet met mijn recept. Voor de show deed ik contactlenzen op in de badkamer.
In een kamer met vloerbedekking, waar tientallen mensen in een ronde zaten, zette ik de vastgebonden AR-bril op. Dat deed iedereen ook. We zaten samen terwijl holografische artiesten, waaronder de beroemde acteur Ian McKellen, zich om ons heen manifesteerden.
An Ark is een experiment, aangekondigd als “het eerste toneelstuk gemaakt voor mixed reality.” Ik heb AR-ervaringen gezien in meeslepende vitrines daarvoor die ik een soort toneelstukken zou noemen. Maar de bijna 50 minuten durende looptijd van An Ark is waarschijnlijk de langste die ik onafgebroken in een Magic Leap 2-headset heb gezeten. Tegen het einde voelde de bril een beetje warm aan op mijn neus. Ik was klaar om ze uit te doen.
Mijn collega Bridget Carey en ik gingen allebei naar An Ark, dat tot 4 april in The Shed liep, op een extreem koude dag een paar weken geleden. Ik denk er nog steeds over na. De ervaring was angstaanjagend. Emotioneel, maar koud. Het voelde alsof we aanwezig waren bij een live theaterevenement, en toch waren er helemaal geen live acteurs.
Gangen en muren nodigen je uit in de ervaring bij An Ark en bereiden je voor op het opzetten van de headset.
Wat betekent dit voor de toekomst van fysiek theater? Ik wil zeker niet dat live-acteurs verdwijnen. Ik denk ook niet dat dat de bedoeling is van dit stuk. De hele ervaring wordt gepresenteerd als een herdenkingsachtige meditatie over de liminale ruimte na de dood.
Voor mij verschijnen vier (virtuele) stoelen in een halve cirkel, en één voor één verschijnen de volumetrisch vastgelegde acteurs. McKellen, Golda Rosheuvel, Arinzé Kene en Rosie Sheehy hypnotiseren als aanwezigen die het gevoel hebben dat ze recht tegenover mij zitten. Het is het oogcontact, zoals Bridget later tegen mij zegt. Het is ook het gevoel hoe ze allemaal om jouw aandacht vechten.
Mijn gezichtsveld op de bril is slechts breed genoeg voor ongeveer twee van de vier stoelen. Ik draai mijn hoofd heen en weer om te zien wat de anderen doen. De acteurs praten tegen mij, gewoon tegen mij, kijken mij in de ogen en vertellen hun verhalen: kennen ze mij? Ken ik ze?
Iedereen in de theaterruimte heeft het gevoel dat deze vier acteurs tegenover zich zitten. Het is een gelijktijdige illusie. Maar ik kan niet zien wat iemand anders ziet: ik zie ze alleen maar in een halve cirkel voor me zitten. Die veelheid klinkt misschien vreemd, maar hier lukt het wel. Uiteindelijk voelt het alsof we allemaal samen getuigen.
We delen ook dezelfde omgevingsaudio. Halverwege besef ik dat het geluid dat ik in de hele kamer hoorde, dat ze bij mij waren, er ook voor iedereen is. Tenminste, dat denk ik. Ik ben er vrij zeker van dat dat zo is.
Ik moest mijn bril afzetten en contactlenzen indoen. Als je goed kijkt, kun je de virtuele stoelen die ik zie in de lenzen van de Magic Leap 2-headset nauwelijks zien.
Waarom dit diepgaand voelde… en rommelig
Zelfs in 2026 heb ik niet zoveel momenten gezien waarop augmented reality een vervanging wordt voor de realiteit. AR-brillen hebben een uitdaging die nog nooit is aangepakt: hoe zorg je ervoor dat een virtuele ervaring die je in de echte wereld ziet, veilig en comfortabel aansluit bij alle anderen die daar ook zijn en die waarschijnlijk niet precies hetzelfde zien in hun bril?
Het probleem wordt nog groter gemaakt door het feit dat AR-brillen niet iets zijn waar de meeste mensen veel ervaring mee hebben. Mixed reality-headsets zoals de Apple Vision Prode Samsung Galaxy XR en de huidige lijn van Meta-zoektocht headsets kunnen een gemengde realiteit creëren die het gevoel geeft dat u bij u in de ruimte bent, maar niemand draagt deze in het openbaar.
Magische Sprong was een vroege vernieuwer proberen AR-dingen te laten gebeuren. De producer van deze show, Todd Eckert, was voorheen het hoofd van de contentontwikkeling voor Magic Leap.
Hij produceerde in het verleden nog twee andere Magic Leap hardware-aangedreven theaterervaringen: The Life (in een kunstinstallatie, met Marina Abramović) en Kagami (een AR-concertstuk gemaakt met Ryuichi Sakamoto). An Ark voelt als een verlengstuk van het idee en als een uitdaging voor ons om na te denken over hoe we de virtuele presentatie van echte acteurs zouden kunnen accepteren. Het is een soort omkering van het huidige moment: terwijl AI ons zoveel video’s van kunstmatig gegenereerde mensen gooit, zag ik hier een virtuele presentatie van heel reëel acteerwerk. Ik voelde het verschil.
Het opzetten van een gesloten theaterevenement voor gedeelde momenten zoals The Ark is een stap in de goede richting. Maar ik weet ook niet of dit soort ervaringen na verloop van tijd nog steeds interessant zal zijn als de nieuwigheid van de AR-bril verloren gaat. Toen ik om me heen keek, kreeg ik het gevoel dat mensen technologie uitprobeerden die ze nog nooit eerder hadden gebruikt. Toen ik de 45 minuten durende show verliet en de deur uitliep om onze opgeslagen schoenen op te halen, had ik het gevoel dat ik uit een ritueel tevoorschijn kwam.
Zou ik dit niet thuis kunnen doen? Ja, maar zou het hetzelfde voelen, alleen ik in mijn rommelige ruimte zonder de vreugde om het met anderen te delen? Dat is het punt. Hoewel ik voor deze show van $ 45 en 45 minuten op een koude avond naar de westkant van Manhattan moest reizen, kon ik er ook virtueel saamhorigheid door voelen. We bevinden ons nog steeds niet in een wereld waarin de meeste mensen zelfs maar over de hardware beschikken om dit mogelijk te maken, laat staan dat ze allemaal samenkomen om het samen te gebruiken.
Maar het zijn ook de optredens, gezien op intieme afstand, die indruk maakten. Ik heb met holografische trainers getraind in de Meta Quest, maar het voelt speciaal om dit soort virtuele aanwezigheid te zien in een schone, overzichtelijke ruimte die ontworpen is om het te ontvangen.
Ik zou het nog leuker vinden als ik op de een of andere manier mijn eigen contactlenzen niet hoefde mee te nemen, maar dat is nu de realiteit van slimme brillen. Er zijn zo weinig slimme brillen gemaakt die alle typen brillenglazen ondersteunen, en veel passen niet over een bril. De voorstelling bood wel receptbijsluiters om mensen te helpen, maar slechts tot -5. Bridget’s -6 recept kon ook niet volledig worden geëvenaard.
Mijn ‘Ik ben in een echt toneelstuk’-zintuig werden geactiveerd, ook al waren er eigenlijk geen live-acteurs.
Daarna, vreemd genoeg, een honger naar realiteit
Wat An Ark wel deed, is dat ik me geaard voelde in een ervaring in een echte ruimte. Ik herinner me dat ik in die kamer was en de mensen zag. Mijn schoenen uittrekken. Het gevoel aanwezig te zijn.
En in de show zelf, terwijl de vier acteurs – engelen of geesten tussen de werelden van leven en dood misschien – herinneringen beginnen te delen aan levens die ooit geleefd hebben, levens die samenvloeien en smelten en veel mensen vertegenwoordigen, had ik misschien ook het gevoel dat er een boodschap aan mij werd overgebracht. Ik ging door de deur en verliet de show blij dat ik nog leefde en blij dat ik een reis had gemaakt naar een plek om theater te zien – zelfs zonder de acteurs. Was dat het hele idee? Misschien is de ark van ons gemaakt.
Ik merkte dat ik meer aan de echte wereld dacht naarmate ik dieper verdiepte in persoonlijke draagbare technologie die de wereld om me heen probeert te verbinden en te transformeren. De echte wereld is stabiel, tastbaar en rijk. Ik wil er aandacht aan besteden. Met een Ark kon ik dat doen terwijl ik ook virtueel was, wat op zichzelf magie is.
