Hoe de meest metafysische fabel van het jaar zijn spookverhaal creëerde

‘Lieve vader, ik zie je binnen dromen.”

De openingswoorden van De schaduw van mijn vadergesproken door een van de jonge hoofdrolspelers, voelt vanaf het begin bijna onschadelijk aan. De film wordt aangeprezen als een in Afrika gesitueerde aanvulling op een bitterzoet coming-of-age-drama Aftersunen op één niveau is dat waar. Het volgt een dag uit het leven van twee jonge broers terwijl ze vanuit hun huis in het Nigeriaanse achterland naar de bruisende stad Lagos worden gebracht, waar ze opnieuw contact maken met hun vader Fọlárìn (een smetteloze Ṣọpẹ́ Dìrísù). Maar het duurt niet lang De schaduw van mijn vader om te evolueren naar iets bijna metafysisch. Voor sommigen is het een spookverhaal; voor anderen, een Afrofuturist fabel. Maar voor regisseur Akinola Davies Jr. en zijn broer en co-schrijver Wale Davies is het een manier om te communiceren met de vader die ze nooit hebben leren kennen.

“(Wale) heeft onze vader altijd vereerd, terwijl ik het tegenovergestelde ben”, vertelt Davies Omgekeerd voorafgaand aan de bioscooprelease van de film. “Ik was boos op mijn vader omdat hij stierf, ook al stierf hij een natuurlijke dood.”

“Je weet niet zeker waar dit heeft plaatsgevonden en dat spreekt tot de herinnering van een kind.”

De schaduw van mijn vader bood zowel een uitlaatklep om die tegenstrijdige emoties te ondervragen, als om ideeën van sterke, stille mannelijkheid die generaties lang waren blijven bestaan, onder ogen te zien. “Ik wilde de gesprekken die we nooit hadden, baseren op de gesprekken die we graag zouden willen voeren met de vrouwen in ons leven”, vervolgt Davies. “Wat we probeerden te onderzoeken was onze mannelijkheid binnen de rol van Fọlá, binnen de optredens van Ṣọpẹ́, binnen ons leven en binnen de mannelijkheden die we als kinderen zagen optreden.”

De gesprekken tussen Fọlá en zijn zoons zijn misschien wel denkbeeldig, maar ze doen pijn door het soort specificiteit dat als een klap in de onderbuik raakt. Davies baseert het persoonlijke op een beklijvende geschiedenis uit het echte leven De schaduw van mijn vader tot een zeldzaam beest van een debuut. Het tart karakterisering op de beste manieren en leunt minder op uitleg dan op rauwe intuïtie om een ​​van de meest zelfverzekerde en verwoestende films van het decennium af te leveren.

Het is moeilijk om dat feit van je af te zetten De schaduw van mijn vader is een gedeeltelijk fictief verslag van het leven van Davies. Hij en zijn broer hebben weinig herinneringen aan hun vader, die stierf aan epilepsie toen het paar jong was – maar het vacuüm dat hij in zijn kielzog achterliet, achtervolgt hen toch. De vonk voor Davies’ speelfilmdebuut kwam voort uit een oefening die Wale oppikte nadat hij een aflevering had gezien Oprawaar gasten de opdracht kregen een brief te schrijven aan een overleden familielid.

“Vanaf dat moment Oprahij probeerde eigenlijk meerdere keren een brief aan onze vader te schrijven’, zegt Davies, ‘en elke keer barstte hij in huilen uit.’

Maar uiteindelijk slaagde hij er wel in een scenario te schrijven over datzelfde idee, dat hij later ‘geheel ongevraagd’ naar Davies stuurde. Na meegewerkt te hebben aan de veelgeprezen korte film HagedisDavies werkte opnieuw samen met zijn broer om zijn speculatieve verhaal te verdubbelen.

De schaduw van mijn vader is ondergedompeld in de Yoruba-spiritualiteit, die zich vooral uit in het belang van dromen. Dromen zijn een kanaal naar het onderbewustzijn, naar voorouders en zelfs naar het verleden en de toekomst. De tijd is niet-lineair voor Remi (Chibuike Marvelous Egbo), Aki (Godwin Chimerie Egbo) en Fọlá, wat het concept van geheugen in de film ingewikkelder maakt. “Onze Mexicaanse redacteur, Omar Guzmán Castro, hield mijn voeten tegen het vuur wat betreft dit idee van herinnering”, legt Davies uit. “Je weet niet zeker waar dit heeft plaatsgevonden en dat spreekt tot de herinnering van een kind.”

Er is een losheid in de relatie van de film met de tijd, vooral in de openingsmomenten. Het begint effectief met Remi en Akin (Godwin Chimerie Egbo) die alleen thuis zitten, hopeloos verveeld en verlangend naar gezelschap. Hun vader Fọlá verschijnt kort daarna en biedt aan om ze mee te nemen naar Lagos, terwijl hij probeert zes maanden achterstallig loon te innen. Het is de vreemdste soort wensvervulling, zo actueel dat het bijna voelt als een droom. Die onwerkelijke kwaliteit achtervolgt elke stap van de film, met snelle stukjes die stukje bij beetje uitleggen dat Fọlá niet lang meer naar deze wereld verlangt.

De schaduw van mijn vader geeft Remi en Akin wat Davies en zijn broer nooit hebben gehad: echte afsluiting. Fọlá deelt vaderlijke wijsheid over het tweesnijdend zwaard van opoffering in wat aanvoelt als onderdrukte herinneringen, terwijl onze broers een beter begrip krijgen van de man die hun vader was. Tederheid en onschuld domineren deze rustige momenten – maar dit spookverhaal zou niet compleet zijn zonder een dreigend gevoel van angst.

‘Ik heb het beschreven als een ‘bovennatuurlijk drama’, om te ontlenen aan de manier waarop Mati Diop het beschreef Atlantica“, zegt Davies. “Je hebt te maken met veel schaduwwerk (waarbij) als je achter het gordijn gluurt, er mogelijk iets sinisters wordt geformuleerd.”

Dat voel je het meest in Davies’ weergave van Lagos. De schaduw van mijn vader is een bitterzoete liefdesbrief aan de stad waar hij het grootste deel van zijn jeugd doorbracht, waarin zowel de charme als de gevaren ervan in gelijke mate worden weerspiegeld. “Veel afbeeldingen van Lagos zijn dingen die ik niet kan herkennen”, geeft Davies toe. “Het Lagos dat je ziet is het Lagos waarin we zijn opgegroeid, dat het tempo en de woede van de stad op elk willekeurig moment (evenaart).”

“Als je achter het gordijn gluurt, wordt er mogelijk iets sinisters geformuleerd.”

De film speelt zich af aan de vooravond van de Nigeriaanse verkiezingscrisis van 1993, culminerend in de verdeeldheid zaaiende verkiezingen tussen MKO Abiola en de militaire dictator Ibrahim Babangida, die de verkiezingsresultaten nietig verklaarde en in de nasleep een reeks gewelddadige protesten veroorzaakte. Het idee van politieke corruptie en het vermogen ervan om te vernietigen wordt weerspiegeld in beelden van rottend fruit en lichamen van ontbindende dieren. Zelfs toespelingen op de naderende dood van Fọlá, weergegeven in onheilspellende close-ups van bloedneuzen, laten ons zien hoe vluchtig en precair dit leven is. “Dat is het idee dat we in elk frame stoppen: hier is de mooie kant en hier vindt de ontbinding plaats vlak onder je neus”, zegt Davies.

Davies was op passende wijze compromisloos in het overbrengen van zijn visie, en dat moest ook zo zijn. De schaduw van mijn vader werd opgenomen op 16 mm op locatie in Lagos, een lastige opgave bij het filmen met twee jonge acteurs. Het kwam allemaal samen volgens een strak schema, maar gelukkige ongelukken maakten plaats voor ‘toevallige momenten die een scène bijna konden verpesten’, waar Davies weliswaar dol op is. Sommige sequenties – zoals een oprechte confrontatie aan het strand tussen Fọlá en Remi, die bijna aanvoelt als een uitgebreid eerbetoon aan Maanlicht – moesten worden herwerkt om aan hun strakke schema te voldoen, en zijn er beter in. Sterke beelden en thema’s waren cruciaal voor de filmmakers, van wie de meesten eraan gewend waren onderschat te worden.

“Ik moest echt bewijzen dat alle beslissingen in deze film niet toevallig zijn, maar door ontwerp”, legt Davies uit. “Als zwarte filmmaker in Europa word je onder de loep genomen bij elke beslissing die je neemt… Veel van wat ik in de eerste montages kreeg, was als: ‘Oh, het doet ons echt denken aan Perfecte dagen van Wim Wenders. Maar Wim Wenders is een echt gevestigde regisseur. Je zult het recht moeten verdienen om zo’n film te maken. ”

De schaduw van mijn vader heeft Davies sindsdien enige opschepperij opgeleverd: het was de eerste Nigeriaanse film die werd uitgenodigd voor vertoning op het filmfestival van Cannes, in première ging in Un Bepaalde Regard en de speciale vermelding voor de Camera D’Or-prijs mee naar huis nam. Die toejuiching heeft de verwachtingen van Davies ‘overtroffen’, ‘maar ik denk dat het ervoor zorgt dat ik harder wil vechten, omdat zo vaak – om goede of foute redenen – Afrikaanse films in deze mondiale ruimte niet veel van ons zijn die onze eigen verhalen kunnen schrijven.’

Afrika is tenslotte een continent met ervaringen die zo gevarieerd en specifiek zijn als de kleuren van een caleidoscoop. Maar filmmakers vechten nog steeds tegen het idee dat de Afrikaanse cultuur monolithisch is. De schaduw van mijn vader Misschien heeft Davies één droom vervuld, maar zijn volgende houdt in dat hij dat idee op grotere schaal uitdaagt.

De schaduw van mijn vader speelt nu in de theaters.