Dorpen zochten naar niches die ze op de wereldmarkt konden invullen. De stad Xuchang bijvoorbeeld profiteerde van haar erfenis van het maken van haarstukjes voor operaartiesten – en van de bereidheid van plattelandsvrouwen om hun zwarte paardenstaarten te verkopen – en veranderde zichzelf in een hub voor pruiken. Zhuangzhai werd de grootste leverancier van kisten aan Japan, deels door de nabijheid van bosjes van paulownia, een lichtgewicht, langzaam brandend hout dat de voorkeur geniet bij Japanse crematieceremonies. De stad Qiaotou werd ’s werelds hoofdstad van de knopenproductie nadat drie broers een handvol afgedankte knopen in een goot vonden en besloten deze door te verkopen, zo gaat het verhaal.
Donghai beschikte al over voldoende kwarts en geschoolde arbeidskrachten, maar ook over ondernemers die bereid waren te experimenteren. Wu Qingfeng, voormalig redacteur bij het Crystal Museum en nu leider van bootcamps voor beginnende kristalondernemers, zegt dat ambachtslieden eind jaren tachtig de motoren van wasmachines leerden aanpassen zodat ze kristallen halskettingen konden polijsten, wat voorheen een handmatig klusje was. Toen er niet genoeg ruw kristal was om aan de vraag te voldoen, namen fabrikanten hun toevlucht tot glas uit bierflesjes om kralen te maken. Mensen in Donghai vertelden ons dat ze zich herinneren dat het tekort op een gegeven moment zo nijpend werd dat restaurants en bars geen bier meer hadden.
Rond dezelfde tijd liep de illegale mijnbouw uit de hand. Al het graafwerk zorgde ervoor dat wegen instortten en huizen zonken, wat volgens Chinese media soms tot gewonden en doden leidde. Eind 2001 waarschuwden de autoriteiten van Donghai County voor een dreigend optreden tegen illegale mijnbouw. Nu het binnenlandse kristalaanbod steeds krapper werd, reisden lokale ondernemers steeds vaker de hele wereld over om nieuwe bronnen van grondstoffen te vinden. Zoals een directeur van een groep uit de kristalindustrie tegen een krant zei: “Overal waar ruwe stenen zijn, zijn er mensen uit Donghai.”
Het betreden van verre oorden werd niet als gedurfd gezien, maar gewoon als de standaardmanier van zakendoen, zegt Kyle Chan, een fellow bij de Brookings Institution die gespecialiseerd is in Chinees industriebeleid. In China bestaat “het idee, bijna als overmoed, dat je gewoon overal ter wereld heen kunt gaan en wie dan ook te slim af kunt zijn”, zegt Chan. Mensen hebben de neiging om ‘de culturele barrières niet als echte barrières te zien’.
Wu Qingfeng zegt dat Donghai-handelaren verbaasd waren over de rijkdommen die in het buitenland te vinden waren. Ze leerden over enorme voorraden in Afrika, zegt hij, nadat mensen in een naburige provincie daarheen waren gereisd om deel te nemen aan een humanitair project. Sommige landen hadden zoveel kwarts dat ze er wegen mee plaveiden. In Donghai zijn de kristalafzettingen verspreid, zegt Wu, “maar als je naar Madagaskar, Zambia, Congo en andere landen gaat, merk je dat de lokale rozenkwarts als steenkool is: een hele berg is rozenkwarts.”
Liu, de eigenaar van Big Purple Crystal, zegt dat hij ongeveer tien jaar geleden naar het buitenland begon te reizen om naar amethist te zoeken. Zijn eerste stop was Brazilië. “Ik kreeg een goedkoop vliegticket en nam een tolk mee”, zegt hij. “De volgende dag kocht ik mijn eerste zeecontainer – ongeveer 20 ton goederen.” Maar Liu had moeite om geld te verdienen, dus zocht hij elders naar mogelijkheden. Op de Tucson Gem and Mineral Show in Arizona, een uitgestrekte jaarlijkse bijeenkomst, kwam hij indrukwekkende amethiststukken uit Uruguay tegen, en hij besloot daarheen te gaan.
