Eilanden bouwen in de open oceaan is geen modern idee. Steden als San Francisco en Miami hebben decennia geleden hun kustlijn uitgebreid door de ondiepe wateren opnieuw vorm te geven. De laatste jaren vindt de grootschalige aanleg van eilanden echter steeds vaker ver van het vasteland plaats. In de Zuid-Chinese Zeeheeft uitgebreide landaanwinning ondergedompelde riffen getransformeerd in permanente kunstmatige eilanden. Hoewel deze projecten vaak worden besproken in termen van scheepvaartroutes en infrastructuur, krijgt hun ecologische voetafdruk minder aandacht. De Spratly-eilanden bevinden zich in een van de biologisch meest rijke mariene regio’s op aarde. Hier hebben bouwactiviteiten het zeebodemlandschap veranderd dat duizenden jaren nodig had om zich te vormen. Mariene wetenschappers waarschuwen dat de fysieke veranderingen die nu zichtbaar zijn via satellieten ook kunnen wijzen op ernstiger ecologische schade onder het oppervlak.
De Chinese eilandenbouw in de afgelopen tien jaar heeft de zeebodem opnieuw vormgegeven
Het creëren van land midden op zee vergt enorme hoeveelheden materiaal. Baggerschepen schrapen zand, koraal en sediment van de zeebodem, vaak van nabijgelegen riffen en lagunes. Dit materiaal wordt vervolgens op ondiepe plekken gepompt totdat ze boven de waterlijn uitkomenHet proces roert fijn sediment op, dat kilometers ver kan drijven. Zwevende deeltjes verminderen de penetratie van zonlicht, waardoor het moeilijker wordt voor koralen en zeegrassen om te overleven. Eenmaal bezonken kan het sediment levende riffen verstikken, waardoor de stroming van water en zuurstof wordt geblokkeerd.
Wat gebeurt er met koraalriffen eronder?
Koraalriffen zijn niet alleen rotsen. Het zijn levende structuren die door de eeuwen heen langzaam door koraaldieren zijn opgebouwd. Wanneer riffen worden begraven onder zand en beton, sterven de organismen die ze vormen. Op de Spratly-eilanden herbergen de riffen een breed scala aan soorten, van kleine rifvissen tot grotere roofdieren. Ze dienen ook als kraamkamer voor larven die de visserij in de Zuid-Chinese Zee aanvullen. Schade aan deze riffen heeft gevolgen voor ecosystemen tot ver buiten de directe bouwplaatsen. Mariene biologen zeggen dat zodra een rif op deze schaal is vernietigd, herstel binnen enig menselijk tijdsbestek onwaarschijnlijk is.
Deze wateren zijn belangrijk voor het leven in zee
De Zuid-Chinese Zee herbergt enkele van de hoogste mariene biodiversiteit ter wereld. De riffen, zeegrasvelden en open wateren herbergen bedreigde diersoorten, waaronder zeeschildpadden, haaien en reuzenschelpen. Veel kustgemeenschappen in de regio zijn voor hun voedsel afhankelijk van deze ecosystemen. Visbestanden die rond de Spratly-riffen paaien of zich voeden, voorzien in de visserij op honderden kilometers afstand. Het ontwrichten van deze habitats kan de toch al onder druk staande vispopulaties verzwakken. Wetenschappers merken op dat milieuschade in gedeelde wateren zelden lokaal blijft.
Kunstmatige eilanden veranderen de waterbeweging
Natuurlijke riffen geven op subtiele manieren vorm aan stromingen en golven. Wanneer ze worden vervangen door massief land en betonnen muren, verandert de waterstroom. Veranderde stromingen kunnen in sommige gebieden de erosie vergroten, terwijl in andere gebieden sedimentophoping ontstaat. Dit kan gevolgen hebben voor nabijgelegen riffen die niet rechtstreeks zijn gebaggerd. Veranderingen in golfpatronen kunnen ook van invloed zijn op de manier waarop voedingsstoffen en larven door de regio bewegen. Deze secundaire effecten zijn moeilijk te voorspellen en nog moeilijker om te keren.
Kan de impact op het milieu ongedaan worden gemaakt?
Deskundigen zijn het er grotendeels over eens dat de schade veroorzaakt door grootschalige rifbegraving permanent is. In tegenstelling tot olielozingen of oppervlaktevervuiling laat de fysieke verwijdering van rifstructuren weinig te herstellen over. Sommige kunstmatige eilanden omvatten maatregelen zoals beperkte groene ruimte of energie-installaties. Deze vervangen geen verloren ecosystemen. Er bestaan koraalherstelprojecten, maar deze opereren op kleine schaal en vereisen stabiele, ongestoorde omstandigheden. In sterk veranderde gebieden verschuift het zeeleven vaak in plaats van dat het terugkeert.
Wat onder de oppervlakte blijft
Van bovenaf zien de teruggewonnen eilanden er solide en ordelijk uit. Onder de waterlijn is het beeld minder duidelijk. Gebroken riffragmenten, veranderde zeebodems en verstoorde habitats vertellen een rustiger verhaal. Mariene wetenschappers blijven de langetermijneffecten bestuderen, hoewel de toegang tot sommige locaties beperkt is. Wat al duidelijk is, is dat het bouwen van eilanden in gevoelige wateren kosten met zich meebrengt die tot ver buiten de zichtbare kustlijn reiken.Informatie is gebaseerd op een publicatie vanEarth Island Instituut.
