Het is mogelijk dat wij een commissie ontvangen over aankopen via links.
Striptekenaar en schrijver Sam Kieth overleed op 15 maart 2026 en het is moeilijk in te schatten welk van zijn werken zijn grootste is. In 1993 was hij mede-creëer van de subversieve superheld Image Comic “The Maxx” (later aangepast tot een MTV-serie)en dat wordt vaak aangehaald als zijn kenmerkende werk. Hij hielp echter ook bij de lancering van de veelgeprezen fantasy-strip “The Sandman” (een hoeksteen van de Vertigo-afdruk van DC Comics). Hoewel het verhaal en het hoofdpersonage zijn bedacht door schrijver Neil Gaiman, tekende Kieth de eerste vijf nummers en kreeg hij een mede-maker van de serie.
“The Sandman” volgt de personificatie van dromen, dus er waren surrealistische kunstwerken nodig om het rijk van Dream weer te geven. Kieth heeft het waargemaakt, en je kunt diezelfde kunststijl zelfs zien toen hij een meer conventionele DC-held tekende: Batman. Kieth tekende en schreef een handvol Batman-strips in de jaren 2000, waaronder de miniserie ‘Batman: Secrets’ uit 2006, het verhaal ‘Ghosts’ uit 2010 (gepubliceerd in ‘Batman: Confidential’ #40-43), ‘Batman: Through the Looking Glass’ met de gemene Mad Hatter in de hoofdrol, en zelfs een cross-over van Batman en de Maxx.
Kieth’s Batman is gespierd zoals de Maxx, maar terwijl de Maxx groot en breed was, is Kieth’s Batman lang en torenhoog. Als je Kieths kunst bekijkt, zie je overdreven kenmerken, vooral gewelfde monturen die buigen op manieren die normale mensen niet doen. Kieth’s Batman heeft een bijzonder grote en scherpe kin, met oren die zo hoog uitstrekken dat het bijna niet lijkt alsof ze in het paneel passen. De coloristen van Kieth gaven Batmans kostuum meestal een blauwe tint op een zwarte achtergrond, maar de personages van Kieth konden zich net zo vaak in witte leegtes bevinden.
Batman-films zijn kamp geweest, ze zijn gothic, ze zijn donker en semi-realistisch, maar ze zijn nooit ronduit surrealistisch en dromerig geweest zoals Sam Kieth’s Batman.
Sam Kieth tekende een donkere, dromerige Batman
Als je Sam Kieth’s Batman zou moeten vergelijken met een andere artiest, zou het Dave McKean zijn, die de jaren 1989 tekende “Batman: Arkham Asylum: een serieus huis op serieuze aarde” geschreven door Grant Morrison. McKean tekende de covers voor ‘The Sandman’, en hij en Kieth delen een vergelijkbare donkere en surrealistische stijl.
Kieth’s Batman met lange oren lijkt ook op de Dark Knight, getekend door wijlen Tim Sale (vooral bekend van de legendarische Batman-strip ‘The Long Halloween’, geschreven door Jeph Loeb). Sale deelde Kieths liefde voor overdreven kenmerken, zoals de brede grijns van de Joker of het spichtige Frame van de Vogelverschrikker. De kunst van Sale was echter niet zo surrealistisch of zenuwslopend als die van Kieth of McKean, maar vaak helderder en meer klassiek superheldisch. Toch tekenden alle drie de mannen Batman in een kenmerkende stijl, met weinig aandacht voor fotorealisme.
De manier waarop Batman-verhalen naar realisme streven, wordt soms aan de voeten gelegd van Frank Millers ‘The Dark Knight Returns’ uit 1986, het beroemdste ‘dark Batman’-verhaal. Maar zoals Grant Morrison onlangs heeft bevestigd (in een interview met YouTuber Owen Likes Comics), “Dark Knight Return” is zo maximalistisch als maar kan. In het boek wordt een Batman beschreven die is gebouwd als een tank en die erin slaagt samen met Superman neer te gooien.
Een nauwkeurigere boosdoener zou Millers daaropvolgende ‘Batman: Year One’ zijn, waarbij het hele punt was om Gotham te laten zien als een stad die normaal genoeg was voordat Batman erin arriveerde (aangevuld met meer realistische kunst van David Mazzucchelli). ‘Year One’ is net zo invloedrijk als ‘The Dark Knight Returns’, en dat zie je vooral terug in Batman-films.
Een geaarde Batman is niet noodzakelijkerwijs beter dan een gestileerde
Zowel ‘Batman Begins’ als ‘The Batman’ kijken naar ‘Batman: Year One’ voor esthetische inspiratie, zelfs nu ‘The Batman’ meer leunt op het verhaal van ‘The Long Halloween’. “De Batman” is een Geweldig-uitziende film, maar niemand zal de cinematografie verwarren met een tekening van Tim Sale. Zelfs de geanimeerde film “Batman: The Long Halloween” (uitgebracht in 2021) deed niet veel moeite om de kunststijl van Sale vast te leggen, maar nam gewoon zijn karakterontwerpen en paste deze in de DC-animatiehuisstijl.
Veel superheldenfans komen naar strips via Marvel- en DC-films, waar zelden wordt afgeweken van een realistische esthetiek. Het kan variëren van een dramatische toewijding aan realisme, zoals de Christopher Nolan Batman-films, tot het functionele filmmaken van het Marvel Cinematic Universe en de angst om te worden te dom, zonder humor om het te compenseren. Hoe het ook zij, kijkers kunnen de boodschap krijgen dat tactiliteit boven stijl moet komen als superhelden serieus moeten worden genomen.
Ik denk niet dat het toeval is dat je sommige van die fans het gestileerde werk van artiesten als Tim Sale of Sam Kieth ziet oppoetsen. Ik herinner me dat zelfs toen de nu megapopulaire “Absolute Batman” voor het eerst werd geplaagd, stonden sommige fans afwijzend tegenover hoe groot Nick Dragotta’s Batman (en zijn Bat-insignes op de borst) waren, net zoals sommige anderen de lange oren of enorme kin van Sam Kieth’s Batman zouden bespotten.
Er is niets mis met het schrijven, tekenen of filmen van een meer geaarde Batman, maar het is niet de enige aanpak. Open je verbeelding zoals wijlen, geweldige Sam Kieth dat deed, en misschien verlang je naar een Batman-film die net zo opvallend is in zijn duistere surrealiteit als elke pagina van ‘Batman: Ghosts’.
