Te midden van berichten dat Israël stappen onderneemt om het kolonistengeweld op de Westelijke Jordaanoever in te dammen en voor dat doel troepen van Libanon naar het Palestijnse gebied heeft omgeleid, sprak Euronews met twee Israëlische analisten om inzicht te krijgen in de dreiging die uitgaat van ultra-nationalistische kolonisten.
ADVERTENTIE
ADVERTENTIE
De troepenherschikking van een actief oorlogsfront naar een minder kritiek gebied vindt plaats nu de Israëlische militaire stafchef, generaal Eyal Zamir, heeft gewaarschuwd dat het leger een ernstig tekort aan personeel heeft en “op zichzelf zal instorten”.
We hebben de kwestie van de toenemende druk op het leger ook voorgelegd aan de voormalige Israëlische ambassadeur in Frankrijk en historicus Eli Barnavi, en aan generaal-majoor Yaakov Amidror, een voormalige nationale veiligheidsadviseur die nu een vooraanstaande collega is bij het Joods Instituut voor Nationale Veiligheid van Amerika (JINSA).
Het leger stort niet in, maar neemt geen ultraorthodoxe joden in dienst
Beiden merkten op dat, hoewel de dienstplicht voor mannen en vrouwen van 18 jaar oud in Israël verplicht is, sommige bevolkingsgroepen hiervan zijn vrijgesteld, waaronder ultraorthodoxe joden, of charedim, die 15% van de bevolking uitmaken.
Dit draagt bij aan een tekort aan troepen, vooral wanneer Israël op drie actieve fronten actief is: Libanon, Iran en Gaza.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft ervan afgezien de kwestie aan te pakken, omdat Haredi-leden van zijn coalitie hebben gedreigd de regering omver te werpen als de vrijstelling wordt ingetrokken.
“Er is geen oplossing, je kunt ze niet dwingen en ze hebben politieke invloed. En hun aantal groeit in Israël”, zei Barnavi, verwijzend naar het feit dat charedim de snelst groeiende demografische groep in Israël is, met een gemiddelde van 6,5 kinderen per vrouw, vergeleken met 2,2 onder andere Joodse vrouwen in Israël.
“Een paar van hen dienen, maar met specifieke aanpassingen kunnen ze niet naast een vrouw staan of deze zien, ze kunnen een vrouw niet horen zingen. Dit is niet hoe je een leger opbouwt en dit is symptomatisch voor een breder probleem: onze democratische cultuur wordt aangevallen,” voegde hij eraan toe.
Twee ultraorthodoxe partijen maken deel uit van de huidige Israëlische regeringscoalitie.
De Israëlische militaire chef schat het tekort aan mankracht op ongeveer 15.000 soldaten, waaronder 8.000 gevechtstroepen.
Amidror legde uit dat het terugbrengen van de verplichte diensttijd van 36 maanden naar 32 maanden in 2015 heeft bijgedragen aan het tekort.
De regering probeert momenteel de dienst terug te brengen naar de oorspronkelijke duur. Dat Zamir alarm slaat over een bijna ineenstorting van het leger is ook te wijten aan het feit dat reservisten, die in tijden van oorlog worden opgeroepen, hebben geklaagd dat ze onvoldoende gecompenseerd worden en financieel aan het verliezen zijn.
Amidror bagatelliseerde elke bedreiging voor het leger: “(Zamir) wilde de aandacht op de kwestie vestigen. Het leger zal niet instorten. We hebben geen enkel rekruteringsprobleem, vooral niet in de gevechtseenheden.”
“Maar hij heeft gelijk: ze moeten de dienst verlengen en reservisten beter compenseren, en de regering werkt aan een oplossing hiervoor. De kwestie van de ultraorthodoxen is politiek, de regering zal de situatie niet veranderen, het is gebonden aan hun stem.”
Het terugtrekken van troepen uit Libanon komt niet op het juiste moment
Beide deskundigen waren het erover eens dat het verplaatsen van troepen uit Libanon naar de Westelijke Jordaanoever het leger nog meer onder druk zou zetten. “Elke strijdmacht die uit Libanon wordt weggenomen, is een probleem”, zei Amidror.
“Nu duwen we Hezbollah alleen maar naar het noorden van Libanon om de Israëlische gemeenschappen nabij de grens te beschermen”, voegde hij eraan toe.
“Zodra de oorlog in Iran eindigt, zal de IDF (Israëlische strijdkrachten) een offensieve houding aannemen, wat betekent dat grote grondtroepen Libanon binnentrekken om Hezbollah volledig uit te schakelen en al hun faciliteiten door luchtaanvallen in heel Libanon zullen vernietigen. Het zal een enorme operatie zijn”, waarschuwde hij.
“Totdat Hezbollah is ontwapend, zal Israël in Libanon blijven”, zei de voormalige legergeneraal. Als vergelding voor de moord op de Iraanse ayatollah Ali Khamenei vuurde de door Teheran gesteunde Libanese militie Hezbollah raketten af op Noord-Israël, wat het land ertoe aanzette op 2 maart ook een offensief in Libanon te lanceren.
Barnavi bood een andere kijk. “Als de oorlog in Iran stopt, zal deze ook in Libanon stoppen. Hezbollah zal de strijd niet alleen voortzetten, Hezbollah is een verlengstuk van Iran. En de Libanese staat staat voor één keer op één lijn met ons en tegen Hezbollah.”
“Het zou een grote vergissing zijn om Zuid-Libanon te bezetten. Ik denk niet dat de regering dat zal doen. Er zal een bufferzone zijn, ja, maar Israël zal bereid zijn om te onderhandelen”, zei Barnavi.
Hezbollah wordt financieel en militair gesteund door Iran, dat al verzwakt was toen het nog een sterke bondgenoot verloor: de voormalige Syrische president Bashar al-Assad.
Geen oorlogsmoeheid
Zowel Barnavi als Amidror onderstreepten dat een maand na de oorlog een grote meerderheid van de Israëli’s, met uitzondering van de Arabische burgers, verenigd blijft in een ‘betoging rond de vlag’-houding.
“Volgens peilingen in Israël zijn het volk en de politieke oppositie verenigd in deze oorlog. Als er critici zijn, zijn ze niet brutaal genoeg” om een verschil te maken, zei Amidror.
Barnavi was het ermee eens dat de brede steun voor de oorlog nog steeds bestaat, maar na een maand aanzienlijk is afgenomen.
Recente onderzoeken van het Israeli Democracy Institute laten een daling zien van maar liefst 93% van de Israëlische Joden die begin maart voorstander was van het offensief, tot 78% aan het eind van diezelfde maand.
“Mensen beginnen te beseffen dat de doelstellingen van deze oorlog niet goed gedefinieerd zijn en dat we nog geen totale overwinning hebben behaald zoals Netanyahu had beloofd. Maar de oorlog zal pas stoppen als Trump daartoe besluit”, zei Barnavi.
“Oorlog is daar impopulairder dan hier, omdat de Verenigde Staten niet direct door Iran worden bedreigd.”
Religieuze, extremistische kolonisten vormen een reële bedreiging voor het voortbestaan van Israël
“De echte bedreiging voor het voortbestaan van Israël is niet Iran of de Palestijnen; dit zijn problemen die we kunnen aanpakken en we weten hoe we dat moeten doen. De echte dreiging komt van binnenuit: het zijn de ultranationalistische religieuze joden”, aldus Barnavi, en degenen die vooral actief zijn op de Westelijke Jordaanoever, waar ze de uitbreiding van nederzettingen op particulier Palestijns land bevorderen en Palestijnen en Israëlische soldaten hebben aangevallen.
“(Israëls legerchef) Zamir raakt gefrustreerd, niet uit humanitaire bezorgdheid (voor de Palestijnen), maar omdat hij nu begrijpt dat er een echte etterende zweer van Joods terrorisme is dat een aanzienlijke troepeninzet op de Westelijke Jordaanoever vereist, “troepen die hij niet heeft”, legde Barnavi uit.
In plaats van hen terroristen te noemen – een term die sommige Israëlische oppositiepolitici hebben gebruikt om ultra-nationalistische kolonisten te kwalificeren – heeft Zamir hun gewelddadige tactieken afgedaan als ‘moreel en ethisch onaanvaardbaar’ en zei dat ze werden gepleegd door een ‘bedreigende minderheid van binnenuit’.
Ultranationalistische religieuze kolonisten verschillen radicaal in hun opvattingen van ultraorthodoxe joden. Ze geloven dat het vestigen van het land een religieus gebod is en dienen in het leger.
De ultraorthodoxen geloven daarentegen dat een Joodse staat alleen door de Messias kan worden gesticht. Ze tolereren de staat Israël in zijn huidige seculiere vorm, maar weigeren de dienstplicht.
De toename van het geweld onder kolonisten leidt tot ongebruikelijke Amerikaanse berispingen
Het aantal aanvallen door gewelddadige kolonisten is toegenomen sinds de terroristische aanslagen van Hamas op Israël in oktober 2023.
In 2025 heeft het Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Zaken van de Verenigde Naties (OCHA) opgenomen meer dan 1.800 aanvallen op Palestijnen en de ontheemding van ongeveer 1.600 mensen.
In 2025 zijn in totaal 240 Palestijnen gedood door kolonisten of door het leger. In dezelfde periode werden 17 Israëli’s door Palestijnen vermoord.
Radicale joodse kolonistenelementen zijn aangemoedigd door de aanwezigheid van harde politici in de Israëlische regering, zoals minister van Financiën Bezalel Smotrich en minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir.
In 2023 richtte Smotrich een nieuw overheidsorgaan genaamd de “Settlements Administration” waar hij persoonlijk toezicht op houdt, en die snellere beslissingen over de uitbreiding van nederzettingen mogelijk maakt.
Zelfs de Amerikaanse regering, die gewoonlijk stilstaat bij de snelle uitbreiding van Israëlische nederzettingen onder Netanyahu, zei dat ze “bezorgd” was, in de woorden van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio vorige week tijdens een G7-top.
“De Israëli’s zelf hebben hun bezorgdheid geuit … Je hebt gezien dat sommige van deze groepen en individuen – misschien zijn het kolonisten, misschien zijn het gewoon straatmisdadigers – ook de Israëlische veiligheidstroepen hebben aangevallen, dus ik denk dat je zult zien dat de regering daar iets aan doet,” zei Rubio.
A vertrouwelijk document Recent verkregen door Euronews toont instructies van het kantoor van Netanyahu aan het Israëlische leger en de politie om het geweld van kolonisten hard aan te pakken. Er wordt gesteld dat de IDF-troepen op de Westelijke Jordaanoever zouden worden “versterkt om de strijd tegen nationalistische misdaden te versterken en om de effectieve aanwezigheid van troepen in conflictgebieden te verzekeren.”
Er zullen geen nieuwe buitenposten voor nederzettingen worden toegestaan in gebied B, een deel van de Westelijke Jordaanoever dat onder gezamenlijke Palestijnse en Israëlische controle staat.
Het document vermeldt ook de oprichting van een speciale regering binnen het Ministerie van Defensie om het fenomeen ‘Hilltop Youth’ aan te pakken, verwijzend naar extremistische religieus-nationalistische Joodse jongeren die op de Westelijke Jordaanoever wonen en pleiten voor de verdrijving van alle Palestijnen en de oprichting van een religieuze staat.
Netanyahu heeft in het verleden het geweld van de kolonisten veroordeeld, hoewel hij het gewoonlijk omschrijft als het werk van een paar extremisten en niet als een wijdverbreid fenomeen, wat deze verschuiving in het beleid en het terugroepen van troepen des te opmerkelijker maakt.
De meningen waren verdeeld over Netanyahu met de aanvallen van kolonisten
“De politie staat onder de duim van Ben-Gvir, ze zullen niets doen. Een deel van het leger wordt gerekruteerd uit de nederzettingen zelf. Er zal niets veranderen, niets zal bewegen”, waarschuwde Barnavi.
“De ideologie van Groot-Israël is in een deel van het leger geïnfiltreerd, inclusief de generaal die toezicht houdt op de Westelijke Jordaanoever, Bluth.”
Avi Bluth leidt het Centrale Commando van het leger, verantwoordelijk voor de veiligheid en militaire operaties op de Westelijke Jordaanoever, en is afkomstig uit de religieus-zionistische kolonistengemeenschap, hoewel hij publiekelijk kritiek heeft geuit op radicale kolonistengroepen en geweld heeft veroordeeld.
Maandag zei het leger dat het een bataljon van de Westelijke Jordaanoever terugtrok nadat soldaten die sterke sympathie toonden voor de kolonisten een CNN-ploeg zouden hebben aangevallen die een illegale buitenpost aan het filmen was.
De bemanning en de Palestijnen op wier land de buitenpost was gevestigd, werden korte tijd vastgehouden.
Amidror verwierp het idee dat hardline-ministers de tactiek van gewelddadige kolonisten steunden.
Eind maart erkende Smotrich op een ongebruikelijke manier het geweld van de kolonisten, maar hij framede het als een marginale kwestie die het bredere doel van de uitbreiding van de nederzettingen in gevaar brengt.
“Voor de toekomst van Israël moet Netanyahu serieus zijn in het hardhandig optreden tegen extremistische kolonisten, omdat zij Israël beschadigen, internationaal, in eigen land en onze betrekkingen met de Palestijnen”, zei Amidror.
