‘Heel’-recensie: dit is niet je dagelijkse familie van ontvoerders

De film heet ‘Heel’ en de hectische opening – een flitsende glimp van de jonge, knappe, opschepperige wrede Tommy (Anson Boon) in een door drugs aangedreven feestmodus – lijkt voldoende om de titel te verklaren. Maar de volgende keer dat we hem zien, zit hij met zijn nek geboeid in de kelder van een afgelegen Engels landgoed. Wat volgt in de zwartkomische, zenuwslopende thriller van de Poolse filmmaker Jan Komasa is duidelijk bedoeld om de meer gehoorzaamheidsgerichte lectuur van “Heel” op te roepen.

En wie zou de buzz van deze hooligan hardhandig maken met een geval van hervormingsgezinde ontvoering? Een griezelig geïsoleerd, door regels gedreven kerngezin: de zachtaardige, zachtaardige Chris (Stephan Graham), achtervolgde Catherine (Andrea Riseborough) en beleefde zoon Jonathan (Kit Rakusen). Ze kunnen net zo goed zijn voortgekomen uit de gecombineerde neogotische bezweringen van Edward Gorey en Harold Pinter. Onder leiding van Komasa is de mix van gebroken fabels en terroristisch moraliteitsspel in het scenario van Bartek Bartosik absurd maar krachtig, waardoor ‘Heel’ genoeg psychologisch verwrongen juju krijgt om bijna altijd het gevoel te hebben dat het meer is dan de som der delen.

Onze eerste glimp van Tommy vastgeketend, smekend om losgelaten te worden, is door de ogen van een jonge Macedonische vluchteling, Katrina (Monika Frajczyk), die een rondleiding krijgt door het grote landhuis waar ze zojuist door Chris is ingehuurd voor twee keer per week huishoudelijk werk. Katrina is, net als wij, terecht geschokt, maar ze zit in haar eigen situatie: zonder papieren, door Chris van de straat gered, met haar handtekening onder een vertrouwelijkheidsovereenkomst en een deportatiedreiging die boven haar hoofd hangt. Ze is nauwelijks in een positie om veel meer te doen dan te accepteren wat er aan de hand is als een grimmiger versie van haar eigen uitzichtloze situatie.

En toch is het duidelijk dat deze vreemde, fragiele, geïsoleerde familie er oprecht op gebrand is Tommy in hun leven te betrekken. Ze zijn ook overtuigd van hun onorthodoxe methoden, die gebaseerd zijn op versterking en beloning. Tommy lijkt ook ontvankelijk voor elke uitnodiging om deel te nemen aan de samenkomst van zijn ontvoerders (maaltijden, filmavonden, een picknick). Dit is het moment waarop ‘Heel’ het meest verleidelijk misselijk is, een duister commentaar op alle gezinnen als instellingen die inherent zijn gebouwd op opsluiting en emotionele chantage. (Het is geen toeval dat een van de uitvoerende producenten van de film dat is Jerzy Skolimowskidie zijn eigen scherpe allegorie over ontvoering maakte met ‘Moonlighting’.)

Iedereen is gebroken, dus de collectieve kracht van de cast om ons scherp te houden over waar dit allemaal naartoe gaat, is een groot pluspunt. De pezige Boon deelt de kwetsbaarheid van zijn onbezonnen personage uit met een verbluffend effect: Tommy is een moeilijke rol en Boon weet hoe hij het onthullend en spannend moet maken. Grahams slimme, gevoelige patriarch is verleidelijk ver verwijderd van de hartverscheurende vader van “Adolescentie” en de heerlijk excentrieke Riseborough maakt optimaal gebruik van de strengheid van haar moeder met een zwakke stem. Frajczyk en Rakusen zijn ook perfect.

Vorig jaar had Komasa nog een gezinsgerichte thriller “Verjaardag,” een film over politiek die een gelukkig gezin bederft. Maar die vergelijking kennen we al. ‘Heel’ is de stelregel van Tolstoj, bereid in het laboratorium van een gekke wetenschapper. Hoewel het soms zijn naden laat zien als een ideeënfilm, heeft de elegante verstoring een durf, die doet denken aan het geweldige mind-game-tijdperk uit de jaren 60 dat ons ‘TheServant’, ‘The Collector’ en de vroege psychologische freak-outs van Komasa’s landgenoot, Roman Polanski, opleverde.