Keir Starmer had deze week willen doorgaan met zijn ‘kosten van levensonderhoud’ door het land om in te spelen op de zorgen van de kiezers in dit zo belangrijke verkiezingsjaar.
De Groenlandse dreiging van Donald Trump heeft dit belemmerd: het afgelopen weekend zijn de premier en zijn team in Downing Street en met Europese bondgenoten in gesprek geweest over hoe te reageren op de nieuwste gedurfde stap van president Trump.
Het dreigement van de president om vanaf 1 februari een extra heffing in te voeren op goederen uit Frankrijk, Duitsland, Nederland, Noorwegen, Zweden en Finland is een moment van enorme escalatie van de spanningen tussen de bondgenoten over Groenland, die verbijsterd en boos heeft gemaakt.
“Het is door de spiegel”, meende een functionaris. “We weten niet of hij zich zal terugtrekken. Wat als hij dat niet doet?”
Voorlopig werken de premier en zijn team eraan om hem precies dat te laten doen.
“Net als voorheen halen we diep adem en gebruiken we relaties om erachter te komen waar de VS precies staan voordat we reageren op elk bericht op sociale media”, aldus een betrokken figuur. “Wat de premier publiekelijk heeft gezegd, illustreert hoe we ons voelen en hoe we er dit weekend aan hebben gewerkt.”
Lees meer: Waarom Trump zegt dat de VS Groenland ‘nodig heeft’ – en wat de gevolgen zouden kunnen zijn
De heer Starmer zei zaterdag dat het besluit om tarieven van 10% op te leggen aan Groot-Brittannië en zeven andere Europese landen “volkomen verkeerd” was en herhaalde zijn standpunt dat de toekomst van Groenland “een zaak is van de Groenlanders en de Denen”.
Zondag gaf Groot-Brittannië opnieuw een gezamenlijke verklaring af met Denemarken, Finland, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Noorwegen en Zweden, waarin werd gewaarschuwd dat “tariefbedreigingen de transatlantische betrekkingen ondermijnen en een gevaarlijke neerwaartse spiraal riskeren”.
Deze escalatie lijkt wellicht te zijn aangewakkerd door het besluit van deze acht Europese NAVO-leden om de afgelopen dagen een verkenningsmissie naar Groenland uit te voeren.
Premier Meloni van Italië, die zondagochtend met president Trump sprak, zei dat het Witte Huis de militaire oefening mogelijk verkeerd heeft begrepen en zich niet realiseerde dat deze tegen Rusland en China was gericht en niet tegen de VS.
“Er kan een probleem zijn geweest met het begrip en de communicatie”, zei ze.
“Het lijkt mij dat het risico bestaat dat de initiatieven van sommige Europese landen als anti-Amerikaans worden geïnterpreteerd, wat duidelijk niet de bedoeling is.”
De bondgenoten hebben dat punt sindsdien herhaald en in hun verklaring van zondag gezegd dat zij “toegewijd waren aan het versterken van de veiligheid in het Noordpoolgebied als een gedeeld transatlantisch belang”.
De “vooraf gecoördineerde Deense oefening Arctic Endurance, uitgevoerd samen met de bondgenoten, komt tegemoet aan deze noodzaak. Het vormt voor niemand een bedreiging”.
Het is de bedoeling van de bondgenoten om met de VS samen te werken om de veiligheid in het Hoge Noorden te versterken, en dit zal de boodschap zijn die de premier zal uiten als hij deze week over de laatste ontwikkelingen spreekt.
Lees meer:
Hoe de collectieve defensieclausule van de NAVO werkt
Analyse: Trump gokt er waarschijnlijk op dat hij weg kan komen met de Groenlandse greep
Colombia, Cuba, Mexico, Groenland of Iran – waar zou Trump als volgende kunnen toeslaan?
Een hoge regeringsfunctionaris zei dat de regering-Trump “niet luisterde naar gekalibreerde taal terwijl Groot-Brittannië en andere Europese hoofdsteden (zeggen zij) geloven in de veiligheid in het Noordpoolgebied”.
De Europese leiders op de jaarlijkse top in Davos deze week – de premier zal naar verwachting momenteel niet aanwezig zijn – zullen hem willen doordringen dat bondgenoten via de NAVO met de VS willen samenwerken.
Maar de grote onbekende is of de VS via de NAVO met Europese bondgenoten willen samenwerken.
Als het om Groenland en de veiligheid in het Hoge Noorden gaat, lijkt president Trump eenzijdig te willen werken.
Hij heeft vanaf het begin van zijn regering duidelijk gemaakt dat hij Groenland wil annexeren, een groter Amerika wil opbouwen en deze landmassa wil gebruiken om de Amerikaanse veiligheid te versterken.
De Denen hebben president Trump duidelijk verteld dat hij de Amerikaanse veiligheidsaanwezigheid op Groenland massaal zou kunnen uitbreiden, zoals geschreven in eerdere verdragen, maar dat lijkt niet genoeg te zijn.
Het is bijna alsof president Trump, geen fan van multilateralisme, de NAVO probeert te ondermijnen, net zoals hij de Verenigde Naties ondermijnt door een Vredesraad op te richten die toezicht moet houden op het overgangsbestuur van Gaza.
Hij vraagt ook 60 landen om een bijdrage van 1 miljard dollar te leveren als ze willen dat hun lidmaatschap van het bestuur langer dan drie jaar wordt verlengd.
Na het vervullen van zijn oorspronkelijke doel om het conflict in Gaza te beëindigen, zou het bestuur zich vervolgens uitbreiden om conflicten elders aan te pakken. Op beide fronten kiest president Trump ervoor zich af te keren van internationale instanties.
Het is een duidelijk patroon.
Vorige week kondigde hij zijn voornemen aan om de VS terug te trekken uit 66 multilaterale fora en trok hij miljarden dollars aan uitgaven terug van internationale organisaties.
Deze laatste breuk is een weerspiegeling van hoe in slechts een jaar tijd de zekerheden die ten grondslag liggen aan onze mondiale orde, ongedaan zijn gemaakt.
De VS zijn van de hoeksteen van het westerse bondgenootschap veranderd in een onbetrouwbare bondgenoot.
De bedreigingen over Groenland moeten een rode lijn zijn voor Groot-Brittannië en andere bondgenoten.
Daarover is Groot-Brittannië duidelijk.
Donald Trump en Keir Starmer spreken vorig jaar tijdens een top van wereldleiders. Afbeelding: Reuters
De premier zal proberen met Trump te onderhandelen om de tariefdreiging af te wenden, maar hij zal niet terugdeinzen voor het principe van de soevereiniteit van Denemarken.
Verwacht dat Keir Starmer het Britse standpunt zal herhalen en tegelijkertijd de nauwe relatie van Groot-Brittannië met de VS zal herhalen.
Ik zou niet verwachten dat de premier de taal zou gebruiken van president Macron, die sprak over intimidatie en bedreigingen, over de tariefwaarschuwing van president Trump.
In plaats daarvan zal de premier deze week bepleiten dat de tarieven niet verstandig zijn en niet in het belang van Groot-Brittannië of de VS.
Terugkomend op waar hij zijn tijd aan wil besteden, de kosten van levensonderhoud. Er wordt ook van hem verwacht dat hij een duidelijke grens trekt tussen de noodzaak om zich met internationale zaken bezig te houden om te proberen de rekeningen van huishoudens thuis omlaag te brengen.
Maar dit is een moeilijk moment voor een premier die trots is op zijn vermogen om met president Trump te onderhandelen om betere handelsvoorwaarden met Groot-Brittannië veilig te stellen.
LibDem-leider Ed Davey zei zondag dat het ‘Amerikaanse beleid aan flarden ligt’ nu de NAVO-bondgenoten door Trump ‘gestraft’ worden omdat ze ‘het goede doen’.
Wat de tarieven betreft, was de regering vanaf zondag niet zeker over de implicaties van de Trump-dreiging, en was er weinig informatie over hoe dit specifieke tarief van 10% van toepassing zou kunnen zijn.
Het is mogelijk dat de dreiging wegvalt – zoals gebeurde met de 100%-heffing op films die buiten de VS zijn gemaakt.
Maar deze spanningen kunnen ook escaleren – en alle opties zijn zeer zorgwekkend.
Van heffingen en handelsoorlogen tot het uiteenvallen van de NAVO en het intrekken van de steun aan Oekraïne. Wat als de VS zouden besluiten geweld te gebruiken om Groenland in te nemen? Zouden Europese legers in conflict komen met de VS?
Dit lijkt allemaal gewetenloos in een situatie die hard op weg is de ernstigste crisis in de transatlantische betrekkingen in decennia te worden. Groot-Brittannië zal er alles aan doen om te proberen te de-escaleren, maar zal niet terugdeinzen.
