Het nieuwe academische semester ging eind maart van start in Gaza. Maar de ochtenden hebben niet langer de vertrouwde vibratie van studenten die op de bus wachten en de steden doorkruisen naar universiteiten en hogescholen.
Dat gevoel is in plaats daarvan vervangen door de ontberingen van ontheemding.
Aanbevolen verhalen
lijst van 3 artikeleneinde van de lijst
Israëls destructieve campagne heeft de academische instellingen van Gaza teruggebracht tot puinwaarvan vele nu een nieuwe bestemming hebben gekregen als overvolle schuilplaatsen voor ontheemde gezinnen. Nu de campussen verdwenen zijn, is persoonlijk onderwijs grotendeels verdwenen, waardoor universiteiten gedwongen zijn over te stappen op online leren. Maar voor studenten die in tenten wonen en moeite hebben om voedsel, water, elektriciteit en internet veilig te stellen, is het bijwonen van een lezing, zelfs online, een voorrecht geworden.
Te midden van deze chaos is er een sprankje hoop ontstaan.
In het dichtbevolkte gebied al-Mawasi in Khan Younis in het zuiden van Gaza krijgt een nieuw academisch initiatief vorm. Scholars Without Borders, een Amerikaanse niet-gouvernementele organisatie, heeft wat zij ‘University City’ noemt, een geïmproviseerde academische ruimte opgezet die is ontworpen om studenten terug naar de collegezalen te brengen.
De locatie is opgebouwd uit hout, metalen platen en alle materialen die lokaal te verkrijgen zijn en vormt een bescheiden reconstructie van hoe het academische leven in Gaza er ooit uitzag.
“Ondanks de ontberingen is het onze missie om onderwijs dichter bij de studenten te brengen in een betere omgeving”, zegt Hamza Abu Daqqa, de vertegenwoordiger van de organisatie in Gaza.
“We hebben deze ruimte ontworpen om meerdere academische instellingen en zoveel mogelijk studenten te bedienen”, voegde hij eraan toe. “Er zijn hier zes zalen, die plaats bieden aan maximaal 600 studenten per dag. Het ziet er misschien eenvoudig uit, maar het creëert een gevoel van een normaal academisch leven, iets waar studenten van zijn beroofd.”
De ruimte omvat internettoegang op basis van zonnepanelen, geïmproviseerde groene zones en zelfs een incubator voor kleine bedrijven, bedoeld om studenten te helpen hun eigen vooruitzichten te ontwikkelen.
Volgens de organisatie werkt University City volgens een roulerend weekschema, waarbij elke dag aan een andere academische instelling wordt toegewezen. Met dit systeem kunnen meerdere instellingen de beperkte ruimte delen, waardoor een zo breed mogelijke toegang voor studenten wordt gegarandeerd.
Gezien de beperkingen geven universiteiten prioriteit aan cursussen die het meest persoonlijke instructie vereisen, zoals praktische en op discussies gebaseerde lessen.
De prominente universiteiten van Gaza, zoals de Islamitische Universiteit en de Al-Azhar Universiteit zijn de site gaan gebruiken, samen met andere hogescholen zoals het Palestine College of Nursing.
Maar achter deze bescheiden structuur schuilt een veel zwaardere realiteit.
Een glimp van wat verloren is gegaan
In heel Gaza zijn universiteiten systematisch beschadigd of vernield sinds Israël in oktober 2023 zijn genocidale oorlog begon. In het zuiden zijn alle instellingen onbruikbaar geworden. Een beperkt aantal campussen in het noorden van Gaza is gedeeltelijk hersteld, maar hun capaciteit blijft uiterst beperkt.
Het Palestine College of Nursing bijvoorbeeld is omringd door ruïnes nadat het binnen de ‘gele lijn’ viel waar het Israëlische leger sinds het staakt-het-vuren van oktober nog steeds is gestationeerd, waardoor studenten volledig van hun klaslokalen zijn afgesloten.
Voor een generatie studenten heeft het universitaire leven eenvoudigweg niet bestaan, omdat zij in plaats daarvan vochten om te overleven.
Elk academisch jaar wordt doorgaans gekenmerkt door een nieuw begin, vooral voor eerstejaarsstudenten die een nieuwe fase van onafhankelijkheid en ontdekking ingaan. Maar gedurende twee opeenvolgende jaren is deze ervaring aan duizenden studenten in Gaza ontzegd.
Nu komen ze het in University City voor het eerst tegen.
‘Het voelt als een echte universiteit’
Mariam Nasr, 20, een eerstejaars studente verpleegkunde die uit Rafah is verhuisd, zat in een van de geïmproviseerde hallen na te denken over wat de ruimte voor haar betekende.
“Vóór de genocide was alles wat we nodig hadden om te studeren beschikbaar: onze huizen, elektriciteit, materialen en vooral veiligheid”, zei ze. “Maar al meer dan twee jaar is ons leven volledig ontwricht.”
Mariam begon aan haar laatste jaar van de middelbare school, net toen de oorlog uitbrak. Het duurde ruim een jaar voordat ze onder moeilijke omstandigheden haar examens aflegde voordat ze zich eindelijk kon inschrijven aan de universiteit.
“Ik heb er altijd van gedroomd om geneeskunde te studeren”, zegt ze. “Maar de omstandigheden beïnvloedden mijn resultaten. Mijn overleden grootvader vertelde me dat het genezen van mensen niet beperkt is tot één pad, dus koos ik voor verpleging.”
Toch vereist haar studie persoonlijke cursussen, iets wat ze tot nu toe nog nooit had meegemaakt.
“Toen ik deze plek zag, was ik verbaasd”, zei ze. “Het was de eerste keer dat ik lessen volgde in een ruimte die eigenlijk aanvoelt als een universiteit. We zijn allemaal opgewonden. Het voelt anders; het voelt echt.”
Voor studenten als Mariam brachten ze hun eerste jaar achter schermen door, als ze het geluk hadden er een in hun tenten te hebben, losgekoppeld van de academische omgeving waarop ze hadden gehoopt.
Amr Muhammad, 20, een andere eerstejaars student verpleegkunde uit het al-Magahzi-kamp in centraal Gaza, deelde een soortgelijke reactie.
“Ik had iets veel eenvoudigers verwacht, alleen tenten en basisopstellingen”, zei hij. “Maar dit was anders. Hier zijn met andere studenten, discussiëren en deelnemen aan de les, maakt een enorm verschil.”
De academische wereld onder vuur en beleg
De ervaring waarmee studenten in deze kleine ruimte worden geconfronteerd, weerspiegelt een veel grotere tragedie.
De Israëlische vernietiging van de academische sector in Gaza is door VN-experts omschreven als scholastiek; de systematische ontmanteling van het onderwijs door zich te richten op instellingen, studenten en het academische leven zelf. Universiteiten zijn verwoest, professoren en studenten vermoord en de wederopbouwactiviteiten zijn belemmerd.
Volgens de Euro-Med Human Rights Monitor en informatie gedeeld door Palestijnse functionarissen zijn ruim 7.000 universiteitsstudenten en academici gedood of gewond geraakt door Israëlische aanvallen, terwijl meer dan 60 universiteitsgebouwen volledig werden verwoest door Israëlische luchtaanvallen of grondontploffingen.
Als gevolg hiervan zijn honderdduizenden studenten afgesneden van formeel onderwijs en gedwongen alternatieven te zoeken die niet in staat zijn hun vroegere ervaringen te evenaren.
En die alternatieven, zoals University City, ondervinden enorme moeilijkheden om hun werk op gang te krijgen.
“Al het materiaal dat je hier ziet, is afkomstig uit de Gazastrook”, zei Abu Daqqa, terwijl hij over de locatie gebaarde. “We moesten werken binnen wat beschikbaar was, met stijgende kosten en schaarste aan middelen. Maar we waren vastbesloten iets te creëren dat studenten een gevoel van normaliteit geeft.”
Op grond van het staakt-het-vuren van oktober is Israël verplicht wederopbouwmaterialen toe te staan om te helpen bij het herstel van onderdak, essentiële diensten voor de Palestijnen. Maar Israël heeft zich niet aan die bepaling gehouden en is doorgaan met het opleggen van beperkingen, terwijl het dodelijke aanvallen uitvoert in heel Gaza.
En voor veel studenten is het bereiken van de Universiteitsstad op zich al een uitdaging.
“Ik ben ontheemd in al-Mawasi, dus ik moet relatief dichtbij zijn, maar zelfs hier komen is moeilijk,” zei Mariam. “Mijn lessen beginnen om 9.00 uur en ik word om 5 uur wakker om vervoer te vinden.”
Nu de wegen beschadigd zijn en de brandstof schaars is, zijn de opties voor studenten beperkt tot versleten voertuigen en ezel- of paardenkarren.
“Contant geld krijgen is frustrerend. Taxi’s en karren accepteren alleen munten. Mijn vader heeft me vandaag nauwelijks acht sikkels ($2,64) gegeven, maar ik kon geen lift vinden”, zei ze. “Dus liep ik bijna vier kilometer (2,5 mijl) met mijn vrienden.”
Voor Amr is de reis zelfs nog langer.
“Ik vertrok om 6 uur ’s ochtends en wachtte twee uur voordat ik een overvol voertuig aantrof”, zei hij. “Het was de enige manier om hier te komen.”
En zodra de dag voorbij is, worden de uitdagingen hervat.
“Deze ruimte is maar voor een paar uur”, voegde hij eraan toe. “De rest van de week kampen we weer met elektriciteit, internet en basisbehoeften. We kunnen niet eens materiaal afdrukken of online lezingen volgen.”
Leerlingen zijn afhankelijk van gedeelde of beschadigde apparaten, onstabiele verbindingen en beperkte middelen, waardoor consistent leren moeilijk wordt.
“Terug in de tent vertrouw ik op de oude telefoon van mijn vader om lezingen te volgen als ik kan”, zei Mariam. “De meeste dagen is er geen stabiel internet of stroom. Ik probeer vol te houden en door te gaan, maar vaak verlang ik naar zoiets eenvoudigs als een stabiele stroombron en een beter apparaat zoals een iPad om goed te kunnen studeren en niet achterop te raken.”
Vasthouden aan het onderwijs
Ondanks alles ontvouwt zich een tafereel van veerkracht terwijl de studenten doorgaan.
In de zalen worden de discussies hervat, worden aantekeningen gemaakt en keert het gevoel van het academische leven langzaam terug, ook al is het maar tijdelijk.
“Voor medisch onderwijs is persoonlijk leren essentieel”, zegt dr. Essam Mughari, professor aan het Palestine College of Nursing. “Het is vrij moeilijk voor online onderwijs om praktische betrokkenheid te vervangen.”
Hij beschreef de emotionele betekenis van het opnieuw ontmoeten van studenten.
“Na alles wat ze hebben meegemaakt, herstelt het samenkomen, communiceren en leren iets essentieels”, zei hij. “We hebben de verantwoordelijkheid om hen te steunen, ondanks de omstandigheden, want morgen zullen ze bij ons zijn”
Voor Mariam is die vastberadenheid zeer persoonlijk.
“Sommige mensen denken misschien dat het onmogelijk is om onder deze omstandigheden te studeren,” zei ze. “Maar ik wil doorgaan. Mijn neef was verpleegster. Een Israëlische luchtaanval heeft het drie verdiepingen tellende huis van haar familie in Gaza-stad met de grond gelijk gemaakt, waarbij zij en een aantal anderen omkwamen. Ik herinner me dat ze mezelf eraan herinnerde waarom ik vasthoud aan dit pad om anderen te genezen en mijn volk te dienen.”
De Universiteitsstad bedient nu dagelijks honderden studenten. Maar duizenden anderen hebben nog steeds geen toegang tot vergelijkbare ruimtes.
Scholars Without Borders zegt dat het initiatief slechts het begin is van een missie die nog steeds wordt verlamd door de Israëlische belegering.
“Ons werk gaat door”, zei Abu Daqqa. “We hebben tientallen geïmproviseerde scholen opgericht en deze universiteitsstad gesticht, maar de behoefte is veel groter. Dit is wat we onder de blokkade hebben kunnen bouwen”, zei hij. “Stel je eens voor wat er gedaan zou kunnen worden als de werkelijk noodzakelijke middelen worden toegestaan.”
