De kunst van het zogenaamde kunstlied is een bloeiende onderneming. Zangers in overvloed nemen maandelijks liedjes op uit de rijke 19e eeuw eeuws klassiek repertoire, terwijl componisten druk bezig zijn met het maken van nieuwe. Maar wat ooit bekend stond als de Liederen recital – de Duitse titel voor liedjes in een genre dat ooit werd gedomineerd door Schubert, Schumann, Hugo Wolf en Richard Strauss – heeft de houdbaarheidsdatum bereikt.
De slimme shopper zal al tekenen van oudheid en schimmel opmerken in de oude praktijk van een zanger in stijve witte das en staart of opzichtige jurk, staand, met de arm gesteund op de piano, van de tweede bananenbegeleider. Het was de bedoeling dat de aandacht hier niet op de zanger werd gevestigd, maar op de wonderen van het lied, terwijl je de tekst in je programmaboek volgde. Het recital fungeerde als een religieuze ervaring waarin een ijle sfeer past bij uitstraling.
Een nieuwe generatie zangers heeft echter het recital van de liedjes op een opvallende manier op zijn kop gezet, waarbij ze zich wenden tot liedjes uit een grote verscheidenheid aan bronnen, oud, nieuw en genre-vloeiend. Zangers denken thematisch en theatraal. Pianisten worden gastvrije creatieve partners. Andere muzikanten, regisseurs, choreografen en dansers kunnen worden uitgenodigd.
‘From Ordinary Things’, dat donderdagavond in première ging als onderdeel van de CAP UCLA-serie in het Nimoy Theater, is het nieuwste project van een van de minst gewone en meest meeslepende zangers van deze nieuwe generatie, Julia Bullock. Bullock, een meeslepend theatrale sopraan, heeft in samenwerking met percussionist/componist Tyshawn Sorey en regisseur Peter Sellars een grootschalige opera-avond ontwikkeld, ‘Perle Noir: Meditations for Joséphine’, over de chanteuse Josephine Baker en gepland voor het Australische Adelaide Festival in maart. Een ander project is Bullocks meeslepende enscenering, met dans, van Olivier Messiaens mystieke, Amazone-seks-liefde-dood-liederencyclus, “Gedicht,” die in oktober 2024 naar de Wallis kwam.
Conor Hanick, een partner van Bullock in het experimentele collectief American Modern Opera Company (AMOC), was de pianist voor ‘Harawi’ en is opnieuw voor ‘From Ordinary Things’. Ze worden verder vergezeld door de al even veelzijdige cellist Seth Parker Woods. De titel komt uit de laatste regel van ‘Shelter’, een nummer van André Previn met een tekst van Toni Morrison. “Op deze zachte plek/onder jouw vleugels/ zal ik beschutting vinden/van gewone dingen.”
Dat levert ons Bullock buitengewone dingen op, en haar programma is in alle opzichten verrassend. Ze begint geschokt en zingt zonder begeleiding op een donker podium in een verduisterde zaal, artiesten verlicht door krachtige schijnwerpers.
Julia Bullock treedt donderdag op in het UCLA Nimoy Theatre in Los Angeles.
(Carlin Stiehl/For The Times)
Sterke, ongemakkelijke versterking vermindert de intimiteit en de weelderige rijkdom van Bullocks sopraan, die gemakkelijk op zichzelf een kamer vult, suggereert stille angst, de eenzame toestand van Nina Simone’s ‘Images’. De onbegeleide solo over een vrouw die ‘denkt dat haar lichaam geen glorie heeft’ krijgt het van Bullock. Dat gaat zonder onderbreking verder in het eerste nummer, ‘Nahandove’, uit Ravels ‘Songs of Madagascar’, met piano en cello maar niet de fluit in Ravels originele setting. Hier wordt schoonheid gevierd met wellustige vervoering, wat de sfeer bepaalt voor ‘Oh, Yemanja’, een mythisch, waterig moedergebed uit Tania Leóns opera ‘Scourge of Hyacinths’.
Een hoogtepunt waren een paar liedjes van León, met teksten van Kevin Young, geschreven voor het recital, maar die waren blijkbaar nog niet klaar. Een regel van een van hen is: “Alles licht verkeerd?” Omdat het programma en de songteksten alleen beschikbaar zijn voor downloaden op de mobiele telefoon werd het publiek in het donker achtergelaten, zonder teksten en, met versterking die de dictie verdoezelde, niet wetend wat wat was.
Een andere regel van Young – ‘zijn mijn belangrijkste klachten’ – paste bij de luide luidsprekers die de balans in de war brachten, wat zich uitstrekte tot een uitvoering van George Walkers zelden gehoorde Sonate voor cello, die de eerste helft beëindigt, zonder duidelijke reden anders dan dat het de instrumentalisten in de schijnwerpers zet en het een partituur is die smeekt om gehoord te worden.
Parker is een groot voorstander geweest van het vroege werk, geschreven in 1957, van de overleden componist wiens muziek pas de afgelopen jaren zijn weg naar het publiek begint te vinden dankzij de inspanningen van het nieuw leven inblazen van verwaarloosde zwarte componisten. De sonate heeft niet de levendige complexiteit van Walkers indrukwekkende latere werken, maar is strak, sterk, toegankelijk en met een geïnspireerd langzaam deel waar je moeilijk genoeg van kunt krijgen.
Cellist Seth Parker Woods en pianist Conor Hanick in het UCLA Nimoy Theatre donderdag in Los Angeles.
(Carlin Stiehl/For The Times)
De vreemde tweede helft bracht minder klachten met zich mee. Een pauze gaf tijd om vertrouwd te raken met de tekst die op het scherm van de mobiele telefoon stond. Versterking bleek minder verwerpelijk. Bullock kondigde aan dat ze tijdens het samenstellen van het programma liedjes was tegengekomen van Robert Owens, een weinig bekende Amerikaanse componist die in München, Duitsland woonde en in 2017 stierf, en die liedjes schreef in de stijl van Richard Strauss op teksten van de 19e eeuwse dichter Joseph von Eichendorff. Als het geen vondst is, dan is het een curiosum.
Van daaruit naar de avant-garde. ‘Ultimate Rose’ uit Salvatore Sciarrino’s opera ‘Vanitas’ uit 1981 zet oude muziek, samen met zang- en celloproductie, op wonderbaarlijke wijze binnenstebuiten. Meer Nina Simone, het harde ‘Four Women’, en dan Previn. Samen met ‘Shelter’ zong Bullock een nummer dat hij samen met Dory Previn schreef (‘It’s Good to Have You Near Again’) en arrangementen die hij maakte van standaarden (‘Love Walked In’ van The Gershwins en ‘Nobody’s Heart Belongs to Me’ van Rogers en Hart) voor zijn album met Leontyne Price. De toegift was Massenets ‘Elégie’.
Elk nummer lijkt te bestaan om zijn eigen redenen. Elk nummer creëert een andere dynamiek tussen de drie artiesten. Je luistert, in het donker achtergelaten, verwonderd maar ook verwonderd, terwijl Bullock je de vraag stelt waarom elk nummer er net zo toe deed.
Je gaat naar huis en leest de teksten en vindt daar Zijn geen gewone dingen.
