Frederick Wiseman, een vooraanstaande documentairemaker, is overleden. Hij was 96.
Het overlijden van de filmmaker werd maandag door zijn familie bekendgemaakt in een verklaring van Zipporah Films, het distributiebedrijf van Wiseman.
In een carrière die bijna 60 jaar duurde, produceerde en regisseerde Wiseman 45 films, beginnend in 1967 met ‘Titicut Follies’, een documentaire over de patiënt-gevangenen van het Bridgewater State Hospital for the Criminally Insane in Massachusetts, tot en met ‘Menus-Plaisirs – Les Troisgros’ uit 2023, een documentaire over het driesterrenrestaurant van de familie Troisgros in Ouches, Frankrijk. Zijn laatste film kreeg universele lovende kritieken en werd erkend als de beste non-fictiefilm van 2023 door de New York Film Critics Circle, de Los Angeles Film Critics Assn. Awards en de National Society of Film Critics.
“Wiseman, wiens observatiebenadering vaak ten onrechte als objectief of alwetend is gekarakteriseerd, laat hier elke pretentie van neutraliteit varen. Zo krachtig en overweldigend is zijn gevoel van verwantschap met een collega-kunstenaar,” schreef Justin Chang in zijn recensie uit 2023. “Het huwelijk van gevoeligheden voor en achter de camera is de meest onopvallende ontmoeting in ‘Menus-Plaisirs – Les Troisgros’, en de meest onverwacht bevredigende.”
Een scène uit Frederick Wisemans “Menus-Plaisirs – Les Troisgros.”
(PBS)
De filmmaker beschouwde zowel Cambridge, Massachusetts als Parijs als zijn thuis. Zijn films weerspiegelden tot op zekere hoogte die transatlantische residentie in hun frisse perspectief. Ze tonen een aangeboren nieuwsgierigheid en een verbazingwekkende mate van empathie, intelligentie en scherpzinnigheid, met onderwerpen variërend van publieke en sociale instellingen tot culturele en gespecialiseerde ruimtes en de details van menselijke interacties.
Wiseman’s andere films waren onder meer “High School” (1968), “Welfare” (1975), “Juvenile Court” (1973), “Public Housing” (1997), “La Danse” (2009), “National Gallery” (2014), “Ex Libris – The New York Public Library” (2017) en “Stadhuis” (2020). Het gevarieerde oeuvre leverde drie Emmy Awards en een ere-Academy Award op. Wiseman ontving ook beurzen voor de Guggenheim- en MacArthur-prijs.
Naast documentaires maakte de regisseur ook drie fictiefilms: “Seraphita’s Diary” (1982), “The Last Letter” (2002) en “A Couple” (2022). In de laatste herzienChang schreef: “Ik vermoed dat (Wseman) zich net zo min zal opdringen aan een van zijn ficties als aan een van zijn documentaires, waar ‘A Couple’ misschien meer op lijkt dan het lijkt. Wiseman heeft een carrière doorgebracht met het onderzoeken van de complexe innerlijke werking en pijnlijk menselijke fouten van de Amerikaanse gevestigde orde, maar in het huwelijk zelf heeft hij misschien wel de meest beladen, mysterieuze en onveranderbare instelling van allemaal gevonden.”
Nathalie Boutefeu in de film ‘A Couple’.
(Filmforum)
Frederick Wiseman werd op 1 januari 1930 in Boston geboren. Hij studeerde af aan het Willams College en de Yale Law School voordat hij halverwege de jaren zestig aan een filmcarrière begon. Hij bleef onwankelbaar onafhankelijk en richtte in 1971 Zipporah Films op, genoemd naar zijn vrouw, om de controle over de distributie van zijn werk te behouden.
Naast zijn filmcarrière werkte Wiseman als theaterregisseur en acteur, waaronder een recente verschijning in de film van Rebecca Zlotowski uit 2025. “Een privéleven”, met in de hoofdrol Jodie Foster.
Wiseman’s vrouw van 65 jaar, Zipporah Batshaw Wiseman, stierf in 2021. Hij wordt overleefd door zijn twee zonen, David (Jennifer) en Eric (Kristen Stowell), en drie kleinkinderen, Benjamin, Charlie en Tess, evenals zijn vriend en medewerker Karen Konicek, met wie hij 45 jaar samenwerkte.
