Extreme ongelijkheid voorspelt de opstand ertegen

Wanneer de ongelijkheid te groot is om te blijven bestaan, zal dat niet het geval zijn. De torenhoge waarderingen van Big Tech en de duizelingwekkende concentratie van rijkdom die aan de titanen toekomt, zijn slechts een voorbode van een opstand tegen de plunderingen van de ongelijkheid.

De komst van ons nieuwe vergulde tijdperk van siliciumplutocraten zal herinnerd worden als het moment waarop het taoïstische principe van ‘de omgekeerde beweging van de geschiedenis’ in gang werd gezet. Dat principe houdt in dat het versterken van een stijgende tendens ook de oppositie ertegen versterkt, waardoor de kiem wordt gelegd voor zijn eigen ontrafeling.

Zelfs voordat de innovaties van het digitale kapitalisme productiviteitsgroei en welvaartscreatie grondig scheiden van werkgelegenheid en inkomen, wordt de kloof van welvaartsongelijkheid in het huidige Amerika al voornamelijk veroorzaakt door de kloof tussen degenen die de technologie van de toekomst bezitten door middel van financiële investeringen en degenen die werken voor de kost. De top 10% bezit 93% van alle aandelen.

Een soortgelijke kloof in het bezit van rijkdom bestaat elders. In Europa bezit de bovenste 10% bijna 60% van alle rijkdom, terwijl de onderste 50% 5% bezit. In Latijns-Amerika bezit de rijkste 10% 77% van alle rijkdom, terwijl de onderste 50% 1% bezit.

Als gevolg hiervan ontstaat er een opzwellende reactie van onderaf. Het is bekend dat Zohran Mamdani naar het burgemeesterschap van de grootste stad van Amerika werd gekatapulteerd door op te roepen tot een belasting voor de rijksten om gratis kinderopvang en vervoer te betalen om het leven in New York betaalbaarder te maken. In Californië verzamelt de machtigste vakbond van werknemers in de dienstensector handtekeningen om een ​​stemmaatregel te kwalificeren die met terugwerkende kracht een belasting van 5% zou opleggen op het nettovermogen van miljardairs om de federale bezuinigingen op de gezondheidszorg te subsidiëren die miljoenen Californiërs hebben getroffen. Een ander voorstel voor de op één na grootste stad van Amerika zou de belastingen verhogen op bedrijven in Los Angeles waarvan de leidinggevenden meer dan 50 keer het gemiddelde loon van hun werknemers verdienen.

In Frankrijk heeft het parlement heftig gedebatteerd over een directe vermogensbelasting van 2% op mensen met bezittingen van meer dan 100 miljoen euro, of bijna 120 miljoen dollar. werd verwaterd tot een belasting op niet-zakelijke activa die binnen holdings worden aangehouden. De lijst gaat maar door.

Zelfs de elites van Davos kunnen niet anders dan de theebladeren lezen. In januari zei de medevoorzitter van het conclaaf, Larry Fink van BlackRock, overboord gegooid het al lang bestaande mantra van het World Economic Forum van ‘stakeholderkapitalisme’ als een verantwoorde vorm van handel waarin aandeelhouders niet alleen rekening houden met hun belangen, maar ook met die van hun werknemers, de gemeenschap en het milieu. In plaats daarvan introduceerde het hoofd van het grootste vermogensbeheerfonds ter wereld het begrip breder eigendom inzet voor iedereen.

“Welvaart is niet alleen maar groei als geheel,” zei Fink. “Het kan niet alleen worden gemeten aan de hand van het bbp of de marktkapitalisatie van de grootste bedrijven ter wereld. Het moet worden beoordeeld aan de hand van hoeveel mensen het kunnen zien, aanraken en er een toekomst op kunnen bouwen.

“Dat is naar mijn mening de sterkste kritiek op het laatste economische tijdperk. Sinds de val van de Berlijnse Muur is er meer welvaart gecreëerd dan in de hele voorgaande geschiedenis van de mensheid samen. Maar in de geavanceerde economieën kwam die rijkdom terecht bij een veel kleiner deel van de bevolking dan welke gezonde samenleving dan ook kan onderhouden.

“Nu dreigt AI hetzelfde patroon te herhalen. De eerste winsten vloeien naar de eigenaren van modellen, data en infrastructuur. De open vraag is wat er met alle anderen gebeurt.

Als AI met het witteboordenwerk doet wat de mondialisering met het arbeiderswerk deed, moeten we dat direct aanpakken. Niet met abstracties over ‘de banen van morgen’, maar met een geloofwaardig plan voor een brede participatie in de winsten.

“Dit is de test: of het kapitalisme kan evolueren om meer mensen eigenaars van de groei te maken – in plaats van toeschouwers die het zien gebeuren.”

Extreem brengt extreem voort

De les uit de geschiedenis is dat hoe extremer en langduriger de ondermijnende concentratie van rijkdom in welke samenleving dan ook, hoe extremer de reactieve remedie. In die situatie kan het gerechtvaardigde streven naar eerlijkheid contraproductief worden als het niet alleen de rijken aan banden legt, maar ook de taart kleiner maakt, in plaats van deze te vergroten, zodat de rijkdom breder kan worden verdeeld.

Er is niet veel bewijs dat zelfs degenen die op een uitgesproken ‘socialist’ als Mamdani hebben gestemd, deze ideologie omarmen. Wat echter duidelijk is, is dat steeds meer mensen tegenwoordig, vooral onder jongeren die weinig kans zien op opwaartse mobiliteit, tot het besef zijn gekomen dat het kapitalisme niet voor hen werkt.

De sleutel tot effectieve verandering is het op één lijn brengen van de harten op de juiste plaats met een nuchtere beoordeling van de werkelijkheid, die niet wordt vertroebeld door magisch denken.

Neem de zaak Californië.

Op het eerste gezicht is het belasten van de astronomische rijkdom van miljardairs in die staat over het algemeen aantrekkelijk als ze huizen van $60 miljoen opscheppen, terwijl de gemiddelde huizenprijs van $1 miljoen buiten het bereik van de meeste mensen ligt. En terwijl de ongeveer 200 miljardairs van de staat profiteren van de belastingverlagingen van Trump, worden miljoenen inwoners van de staat geconfronteerd met een verdubbeling van hun ziektekostenverzekeringen, omdat wetgevers in de federale begroting hebben gesneden om die bezuinigingen te betalen.

Het gevoel van oneerlijkheid is zo wijdverspreid in Californië dat de kans groot is dat de maatregel de kwalificerende handtekeningen zal opleveren en door de stembus zal worden gehaald als deze door het volk wordt gestemd.

Toch is er een complicatie. Californië kent al de meest vooruitstrevende inkomsten- en vermogenswinstbelastingen van het land, die twee derde van de algemene begrotingsinkomsten voor hun rekening nemen. En omdat de staat meer miljardairs telt dan waar dan ook, is de bovenste 1% verantwoordelijk voor 50% van die inkomsten.

Als de top 1% in een substantieel aantal de staat ontvlucht naar de inkomstenbelastingparadijzen van Florida of Texas – zoals Elon Musk en de iconische oprichters van Google, Sergey Brin en Larry Page al hebben gedaan – wie zal er dan moeten betalen voor openbare scholen en hoger onderwijs, politie, brandweer, infrastructuur en gezondheidszorg en sociale voorzieningen? Een dergelijke mogelijkheid zal óf scherpe bezuinigingen met zich meebrengen, óf een verbreding van de belastinggrondslag naar beneden, om deze minder progressief te maken en minder afhankelijk van de rijken aan de top.

Gouverneur Gavin Newsom heeft hier gelijk als hij zegt dat de voorgestelde vermogensbelasting op miljardairs “geen zin heeft” in de context van de huidige financiële situatie van de staat, omdat “we in een competitieve realiteit leven met 49 andere staten.” Hij heeft ook gelijk als hij zegt dat wat we in plaats daarvan nodig hebben een ‘nationaal gesprek’ is.

Vooral op dit moment waarop de VS, als beleidskwestie, er alles aan heeft gedaan om de AI-industrieën van de toekomst tot stand te brengen, is het nationale niveau de geschikte plaats om de daarmee gepaard gaande sprong in ongelijkheid aan te pakken. Dit kan worden gedaan op een manier die rijkdom niet bestraft, maar helpt deze van onderaf op te bouwen door de bezittingen van de minder bedeelden te vergroten, zodat ook zij de ladder van welvaart kunnen beklimmen.

Het doel is niet zozeer het herverdelen van de geaccumuleerde rijkdom van miljardairs, maar eerder het wijd verspreiden van de rijkdom die in de eerste plaats wordt gecreëerd door productiviteitswinsten van de AI-economie, die immers worden gegenereerd door het exploiteren van de informatie van de algemene bevolking. In een AI-economie vloeit de rijkdom die door verbeterde productiviteit wordt gecreëerd meer naar degenen die eigenaar zijn van de intelligente machines en steeds minder naar de arbeid, naarmate de waarde ervan in de productie afneemt.

Zoals wij hebben geschreven in NoemaEen idee om dit doel na te streven kwam onlangs naar voren tijdens een brainstormsessie met enkele van de meer sociaal bewuste Big Tech-titanen van Silicon Valley. In dit plan zouden alle beursgenoteerde bedrijven met een marktwaarde boven een bepaalde drempel kunnen worden verplicht om elk jaar 2% van hun waarde in aandelen te betalen als een “productiviteits- en welvaartsdelingsheffing” aan een staatsinvesteringsfonds dat de sociale zekerheid aanvult.

Van deze bezittingen zou elke volwassen Amerikaan – op voorwaarde dat hij of zij actief stemt bij verkiezingen – een synthetische beveiligingin wezen een rekening die over de hele aandelenmarkt is geïndexeerd en die minimaal twintig jaar moet worden aangehouden om de samengestelde rendementen te laten groeien. Vermogenswinsten zouden bij opname vrijgesteld zijn van belasting. Het idee is, in lijn met de opmerkingen van Fink, om burgers een letterlijk eigendomsaandeel in de economie te geven, gekoppeld aan de verplichting tot maatschappelijke betrokkenheid.

Cruciaal is dat een dergelijke aanpak op nationaal niveau de staatsconcurrentie vermijdt waar Newsom op wees. Het gebruikelijke argument tegen een dergelijke heffing in een gemondialiseerde economie is dat bedrijven naar groenere weiden zullen vertrekken. Maar gezien de enorme investeringen en de politieke wil om van de VS de dominante AI-speler te maken, is het onwaarschijnlijk dat bedrijven die op die basis slagen, zich zullen richten op het anti-tech Europa of Amerika’s strategische rivaal, China.

Dat alles vereist uiteraard politieke macht op nationaal niveau om dit ten uitvoer te leggen. Het valt nog te bezien of het groeiende gevoel van oneerlijkheid onder de politiek kan uitmonden in een electoraal mandaat om de uitdaging aan te gaan.

Een compromis uit Californië

Voor Californië zou er een tussenoplossing kunnen zijn. Sinds 2014 kan de wetgevende macht met de stemsponsors onderhandelen om kwesties genuanceerder op te lossen en op wetgevende wijze aan te pakken.

In plaats van een eenmalige belasting op de rijkdom van individuele miljardairs zou kunnen worden onderhandeld over een bescheiden, doorlopende jaarlijkse belasting op de marktwaarderingen van de grootste technologiebedrijven, bedoeld om de door AI gegenereerde productiviteitsstijgingen te benutten.

Dit zou door de jaren heen een gestage stroom inkomsten creëren die verdeeld zou kunnen worden tussen het bekostigen van de kosten van de ziektekostenverzekering en het meeliften op de ‘Money Accounts for Growth and Advancement’ van de federale overheid, waarbij de initiële stortingen van $1.000 op een spaar-/beleggingsrekening zouden worden verdubbeld voor elk Californisch kind van 8 jaar en jonger dat staatsburger is. Dit zou twee doelen bereiken: het helpen dichten van de kloof die is ontstaan ​​door federale bezuinigingen en tegelijkertijd het opbouwen van rijkdom van onderaf door het vergroten van het kapitaalbezit.

De uitdaging is om prikkels op één lijn te brengen op een manier die voor iedereen werkt. Hoewel sommige grote miljardairs de staat hebben verlaten, of dreigen dat te doen, is de realiteit dat in Californië gevestigde technologiebedrijven liever zouden blijven vanwege het bloeiende en robuuste innovatie-ecosysteem dat decennia in de maak is en dat in Florida en Texas ontbreekt.

Het zou niet buiten de politieke verbeeldingskracht moeten gaan om tot een oplossing te komen waarbij de Californiërs willen dat Silicon Valley het goed doet, omdat ook zij in de winst zullen delen.