Bad Bunny schrijft voortdurend geschiedenis. Afgelopen zondag brak hij een nieuw record door album van het jaar te winnen bij de Grammy’s voor zijn album uit 2025, “Debí Tirar Más Fotos”, het eerste volledig Spaanstalige album dat de titel claimde; en op 8 februari, oftewel Super Bowl Sunday, zal hij de hoofdact zijn tijdens de rustshow van de Super Bowl.
Toch geeft hij ook geschiedenisles. Het nieuwste album van Bad Bunny is niet alleen een eerbetoon aan Puerto Rico en zijn bevolking, maar biedt ook een inkijkje in enkele van de uitdagingen waarmee het omstreden gebied momenteel wordt geconfronteerd – waaronder massale migratie, ontheemding en een infrastructuur die op de rand van instorting staat. Op een moment dat het onderwijs onder vuur ligt, zowel in de Verenigde Staten als in Puerto Rico, gebruikt Bad Bunny het grootste podium van de popcultuur om de wereld een geschiedenisles te bieden. En in deze politieke context is dat van groot belang.
In december 2024 werd ik benaderd door het team van Bad Bunny om 17 pagina’s te produceren over de Puerto Ricaanse geschiedenis, om te combineren met de YouTube-visualizer van elk nummer voor ‘DTMF’. In totaal zijn ze ruim 775 miljoen keer bekeken.
Later produceerde ik 40 dia’s boordevol historische en culturele feiten over Puerto Rico, die werden vertoond tijdens de 31 shows tellende residentie van Bad Bunny in San Juan. Deze varieerden van feiten over de geschiedenis van het vrouwenkiesrecht tot de oprichting van de oudste punkband van Puerto Rico, La Experiencia de Toñito Cabanillas..
Toen Bad Bunny werd aangekondigd als de keuze van de NFL om de rustshow te headlinen, was ik nauwelijks verrast door de reactie van conservatieven – waaronder meerdere Fox News-presentatoren, podcasters en zelfs President Trumpdie zei: “Ik weet niet wie hij is. Ik weet niet waarom ze het doen… (Het is) gek.”
Terwijl gekleurde gemeenschappen op sociale media werden gevierd, stelden critici twee vragen: waarom zou een Spaanstalige artiest – zelfs als hij de meest gestreamde artiest ter wereld is – voor dat podium worden gekozen? En waarom zouden ze niet kiezen voor een meer patriottische, Anglo-Amerikaanse kunstenaar?
Hoewel deze vragen ongetwijfeld xenofoob van aard zijn, benadrukken ze hun acute onwetendheid over de plaats waar Bad Bunny is geboren, en de voortdurende verwikkeling ervan met de Verenigde Staten.
Puerto Rico werd voor het eerst gekoloniseerd door de Spanjaarden van 1493 tot 1898, het jaar dat de Verenigde Staten het land bezetten als onderdeel van de Spaans-Amerikaanse oorlog. Later, in 1917, werden Puertoricanen Amerikaans staatsburger door de Jones-wet. Uiteindelijk stelden we een grondwet op en werden we in 1952 een Gemenebest van de Verenigde Staten. Maar er is nooit één enkel historisch verhaal.
Wat deze feiten echter uitsluiten, is dat Puertoricanen tweederangsburgers zijn die niet op de president kunnen stemmen – en dat degenen in de archipel niet volledig worden beschermd door de Amerikaanse Bill of Rights. Volgens de Insular Cases van het Amerikaanse Hooggerechtshof uit het begin van de 20e eeuw behoren we tot de Verenigde Staten, maar maken we er geen deel van uit.
Simpel gezegd: wij zijn een kolonie van de Verenigde Staten in de 21e eeuw.
Bij het opstellen van de historische verhalen voor ‘DTMF’ begreep Bad Bunny dat de Puerto Ricaanse geschiedenis vaak onbekend is, zelfs voor onze eigen mensen. Hij was geïnteresseerd in het beschikbaar maken van geschiedenis voor degenen die geen toegang hebben tot hoger onderwijs. Hij wilde dat ik deze verhalen op een openhartige manier zou schrijven, zodat ze door mensen in de wereld zouden worden gelezen wijken en gehuchten (arbeiderswijken en de projecten). Dit waren de plaatsen waar ik volwassen werd in Puerto Rico.
Met het succes van “DTMF” werd de Puerto Ricaanse geschiedenis aan de wereld vergroot. Ik heb talloze gesprekken gehad met journalisten van over de hele wereld, die zich verwonderden over hoe weinig ze wisten over de geschiedenis van Puerto Rico of de relatie ervan met de Verenigde Staten. Dit is precies wat volgens mij de drijvende kracht is achter de debatten over taal en over wie het recht krijgt om Amerika-zijn te claimen: een gebrek aan informatie.
En ook al is Bad Bunny een Amerikaans staatsburger, conservatieven hebben een alternatief georganiseerd “Volledig Amerikaanse halftimeshow”, wat laat zien hoe ‘Amerikaans-zijn’ wordt gecontroleerd door middel van taal en ras. Dit is het product van opzettelijke onwetendheid.
De geschiedenis van Puerto Rico is ook die van de Latijns-Amerikaanse, Caribische, Amerikaanse en Latinx-gemeenschappen. Ik geloof dat het optreden van Bad Bunny mensen zal uitnodigen om de schoonheid en complexiteit van de geschiedenis van ons volk te begrijpen, zelfs als het voor buitenstaanders een ongemakkelijk gevoel geeft. Dat hij dit ook volledig in het Spaans zal doen op een moment dat Latinx-mensen in de Verenigde Staten worden gearresteerd of ondervraagd door federale agenten omdat ze Spaans spreken – of gewoon omdat ze een accent hebben? Dat doet ertoe.
Natuurlijk kunnen artiesten alleen ons niet redden van de gevaren van racisme en vreemdelingenhaat – dat heb ik geleerd uit mijn tijd in de punkgemeenschap. We kunnen niet zomaar wachten tot iemand, vooral beroemdheden niet, instellingen verandert zonder dat sommige mensen de macht hebben om hen te steunen.
Maar gezien zijn enorme bereik – deze week nog stond zijn laatste album op nummer 1 op Apple Music in China – heeft Bad Bunny de kracht om de culturele naald te bewegen. En als er één ding is dat we kunnen leren van de Grammy-ceremonie afgelopen zondag, dan is het dat hij niet de enige is: andere artiesten hebben een standpunt ingenomen over anti-immigrantengeweld. Ze leven met de tijd mee. Dat doet er ook toe.
Dus terwijl de conservatieven hun flauwe tegenhanger voor de rustshow van de Super Bowl organiseren – met niemand minder dan Kid Rock als headliner – zal Bad Bunny de wereld een veel waardevollere geschiedenisles aanbieden, vol met sazon, drums en reggaetón.
Jorell Meléndez-Badillo is de auteur van “Puerto Rico: Een nationale geschiedenis” En Asamenwerken Phoogleraar Latijns-Amerikaanse en Caribische geschiedenis aan de Universiteit van Wisconsin-Madison.
