Als de recente arrestatie van Prins Andrew klinkt als een koninklijk drama, dan is dat alleen maar omdat de moderne monarchie bestaat binnen een zeer zachte, zorgvuldig gestoffeerde versie van de geschiedenis. In het lange en extreem gewelddadige verhaal van de Europese tronen zou een korte detentie nauwelijks als een ongemak kunnen worden beschouwd. Naar historische maatstaven ligt het ergens tussen ‘onhandige middag’ en ‘enigszins ongelukkige dagboekaantekening’.Omdat in het grootste deel van het Europese verleden bij koninklijke ontmoetingen met ‘problemen’ geen advocaten en persverklaringen betrokken waren. Het ging om verraad, gevangenneming, verminking en openbare executie. Een kroon was niet alleen een symbool van macht. Het was een flitsend doelwit.Engeland alleen al leest als een waarschuwend handboek voor iedereen die verleid wordt door erfelijke privileges. Edward II werd in 1327 in gevangenschap omvergeworpen en vermoord. Richard II werd afgezet en stierf op mysterieuze wijze in de gevangenis, vrijwel zeker geëlimineerd om een comeback te voorkomen. Toen kwam Charles I, wiens lot nog steeds een van de meest verbazingwekkende politieke omkeringen in de geschiedenis is. Nadat hij een burgeroorlog tegen zijn eigen parlement had verloren, werd hij berecht wegens verraad tegen zijn volk en in 1649 publiekelijk onthoofd. Een koning, waarvan wordt aangenomen dat hij regeert op basis van goddelijk recht, die door zijn eigen onderdanen in het volle publieke zicht ten val is gebracht.Frankrijk verhief de koninklijke ondergang tot een nationaal spektakel. Tijdens de Revolutie werden Lodewijk XVI en Marie Antoinette niet alleen van de macht ontdaan. Ze werden onthoofd voordat de menigte juichte. De executies hadden een sfeer die eerder leek op een grimmig carnaval dan op een plechtige staatsdaad. Het koningschap was bijna van de ene op de andere dag van heilig naar wegwerpbaar gegaan.Rusland was nog harder. In 1918 werden tsaar Nicolaas II en zijn hele familie door bolsjewieken in een kelder geëxecuteerd. Geen ballingschap. Geen pensioen. Geen ceremonie. Gewoon de abrupte, gewelddadige uitroeiing van een dynastie die eeuwenlang had geregeerd.Zelfs toen vorsten hun executie bespaard bleven, was hun einde zelden zachtaardig. Napoleon Bonaparte bracht zijn laatste jaren in ballingschap door op een afgelegen eiland in de Atlantische Oceaan, waar hij feitelijk veroordeeld werd tot een langzame achteruitgang in zijn isolement. Keizer Wilhelm II vluchtte na de Eerste Wereldoorlog naar Nederland en leefde zijn dagen als een bitter overblijfsel van een verdwenen wereld.Tegen deze achtergrond voelen moderne koninklijke schandalen bijna absurd mild aan. De meest dramatische gevolgen van vandaag zijn reputatieschade, media-aandacht en misschien een tijdelijke deuk in de publieke goedkeuringscijfers. De instrumenten voor verantwoording zijn verschoven van zwaarden naar krantenkoppen.Interessant genoeg geeft de populaire cultuur dit contrast perfect weer. Een van de meest schokkende scènes die ooit op televisie zijn vertoond, de Rode Bruiloft in Game of Thrones, was geen wilde fantasie-uitvinding. Het was geïnspireerd op echte historische gebeurtenissen, vooral het Schotse ‘Zwarte Diner’ uit 1440 en het bloedbad van Glencoe in 1692. In beide gevallen werden gasten die gastvrijheid hadden aanvaard, na feesten verraden en vermoord. Jonge edelen die waren uitgenodigd om te dineren, werden naar buiten gesleept en geëxecuteerd. Families die soldaten hadden opgevangen, werden in hun slaap vermoord.
Met andere woorden: wat het publiek als fictieve brutaliteit ervoer, was simpelweg de geschiedenis die een iets ander kostuum droeg.Dat is de echte transformatie van de monarchie. Ooit leefden koningen gevaarlijk, maar oefenden ze een enorm gezag uit. Het hedendaagse koningshuis leeft veilig, maar hanteert vrijwel niets. Hun kracht komt eerder voort uit symboliek, zichtbaarheid en publieke welwillendheid dan uit legers of goddelijke claims.Dus ook al voelt de arrestatie van Prins Andrew dramatisch, de geschiedenis biedt een tamelijk droge clou. Zijn voorgangers verloren tronen, koninkrijken en levens. Sommige hele koninklijke families verdwenen van de ene op de andere dag. Velen hebben de ouderdom nooit gezien. In het slechtste geval krijgt hij te maken met juridische procedures en een luidruchtige nieuwscyclus. Voor een koninklijke familie is dat geen schandaal. Dat is het zachtste lot dat de monarchie ooit heeft gekend.
