Kredieten
Nathan Gardels is hoofdredacteur van Noema Magazine. Hij is ook medeoprichter en senior adviseur van het Berggruen Instituut.
Het gevaarlijkste moment in de geopolitiek is wanneer de oude orde niet langer de overhand heeft, maar de nieuwe nog steeds onrustig is.
In deze omstandigheden is er niet zozeer sprake van een vacuüm als wel van een wolk van onzekerheid. Alles hangt in de lucht. Verwachtingen, aannames en intenties worden door elkaar gehaald. Uit angst voor verloren voordeel in het licht van deze onbekende factoren, drijven worstcasescenario’s de opbouw van capaciteiten aan. Handelen in de bres is een wilde gok, waarvan de mogelijke uitkomsten niet met zekerheid kunnen worden afgewogen.
Dat is de situatie waarin we ons vandaag de dag bevinden, nu we getuige zijn van de opkomende heropleving van de invloedssferen van de Grote Machten die op de proef worden gesteld in Venezuela, Oekraïne en Taiwan.
Een van de meer schokkende wendingen van de regering-Trump is de onbeschaamde terugkeer naar de Monroe-doctrine, afgedwongen door kanonneerbootdiplomatie in Latijns-Amerika, vol met de opmerkelijke bewering dat het nationale erfgoed van de oliebronnen van Venezuela terecht de provincie van Amerikaanse oliemaatschappijen is.
Als Trump hij heeft het zelf gezegd in het weekend na de gedurfde verovering van Maduro: “We hebben de Venezolaanse olie-industrie opgebouwd met Amerikaans talent, gedrevenheid en vaardigheid, en het socialistische regime heeft het van ons gestolen … Dit vormde een van de grootste diefstallen van Amerikaans eigendom in de geschiedenis van ons land.”
Het valt nog te bezien hoe deze reden voor interventie in overeenstemming zal zijn met die van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio beweren datOnder de herstelde voogdij van Amerikaanse bedrijven zal de olie-industrie ‘ten behoeve van het volk worden bestuurd’.
Of het plan nu is om ‘het land te besturen’, zoals Trump het uitdrukte, of Rubio’s plan om de overblijfselen van het regime te dwingen zich aan de wil van de VS te onderwerpen, beide druisen volledig in tegen de afkeer van de MAGA-basis tegen mondiale inmenging, regimeverandering en ‘voor altijd oorlogen’. Wat dat kiesdistrict aanspreekt is de speciale militaire operatie tegen drugskartels, hoewel de robuuste vraag om high te worden aan het thuisfront, die het aanbod zo lucratief stimuleert, zelden wordt genoemd.
Zeker, Maduro was een slecht zaadje. Tussen de meeste andere landen in de regio ging geen liefde verloren voor de repressieve caudillo in Caracas. Maar weinigen, vooral Mexico, zullen de nationalistische identiteit zweren die hun heerschappij legitimeert door de terugkeer van imperiale oplegging vanuit het Noorden te verwelkomen.
Nadat de Japanse premier in november had gezegd dat een aanval op Taiwan een nationale veiligheidsdreiging voor haar land zou zijn en een Amerikaanse wapenverkoop ter waarde van 11 miljard dollar aan het eind van het jaar om Taiwan te versterken als een verdedigbaar ‘stekelvarken’, voerde China de nauwste en meest agressieve oorlogsspelletjes ooit in de zeeën rond de eilanddemocratie. Het was bedoeld om de onbegrensde capaciteiten te demonstreren voor het verwezenlijken van de vaak uitgesproken intentie om Taiwan, indien nodig, met geweld weer in de nationale gelederen te brengen.
“De uitkomst van deze strijd zal de aard van de volgende wereldorde bepalen wanneer deze terugkeert naar de invloedssferen van de Grote Macht.”
Ondanks urgente en voortdurende vredesbesprekingen over Oekraïne is het moeilijk voor te stellen dat de Russische president Vladimir Poetin ooit zijn visie van een herenigd ‘spiritueel Rusland’ zal wegonderhandelen. Zijn reactie op Amerikaanse en Europese voorstellen tot nu toe was het veinzen van belangstelling, terwijl hij zich verdubbelde met wrede militaire aanvallen op burgers en energie-infrastructuur in het holst van de winter.
Waarom zou Poetin, als de Europese vastberadenheid en parate militaire capaciteit ontbreken terwijl de inzet van de VS afneemt, iets anders doen dan zich ingraven en wachten, terwijl hij zoveel mogelijk schade aanricht totdat hij zijn zin krijgt?
Wanneer de dominostenen vallen
De uitkomst van deze strijd zal de aard van de volgende wereldorde bepalen wanneer deze terugkeert naar de invloedssferen van de Grote Macht.
Zoals het er nu voor staat, hangt de norm van onschendbare nationale soevereiniteit, geheiligd door de orde van na de Tweede Wereldoorlog, aan een dunne draad die dagelijks verder wordt uitgerafeld door de eenzijdige overtredingen van de belangrijkste spelers in de wereld. Wanneer men in beweging komt, zoals Rusland al heeft gedaan met de invasie van Oekraïne en de VS nu met de verdrijving van Maduro, worden de vallende dominostenen van de oude orde elders in beweging gezet. Is Taiwan de volgende in de rij?
Als ieder ongestraft zijn zin krijgt, hoe zullen de anderen dan reageren?
Rusland en China zullen de Amerikaanse interventie in Venezuela zeker zien als toestemming en zelfs als rechtvaardiging om in hun eigen domein te doen wat zij ook willen. Terwijl de afhankelijkheid van Mexico van de Amerikaanse markten zijn manoeuvreerruimte zal beperken, zullen andere grote machten in Latijns-Amerika, zoals Brazilië, onvermijdelijk proberen de banden met China te versterken als buffer tegen de terugkeer van het oude imperialisme, waardoor het continent weer een proxy-slagveld wordt, net als tijdens de Koude Oorlog.
Zullen de VS, als het erop aan komt, echt het risico lopen oorlog te voeren met een verjongd, hightech en nucleair bewapend Middenrijk boven Taiwan, of zullen ze eenvoudigweg toegeven in naam van een pragmatische vrede?
Zullen de VS eindelijk genoeg krijgen van Europa’s karperachtige afhankelijkheid van Amerikaanse middelen om Oekraïne te verdedigen en gewoon toegeven aan de vastberaden volharding van Poetin als een voldongen feit?
Als dat allemaal is gezegd en gedaan, zal de logica van de hemisferische hegemonie de annexatie van Groenland en het Panamakanaal als noodzakelijk beschouwen om redenen van nationale veiligheid, vanwege de Russische invloed op het Noordpoolgebied en de mondiale assertiviteit van China.
Deze ontrafelende reeks van eventualiteiten in de komende jaren zal de contouren van wat daarna komt versterken.
Natuurlijk is succesvol verzet door de zwakkeren altijd mogelijk. In Oekraïne kan een langdurige wapenstilstand, net als in een verdeeld Korea, niet worden uitgesloten. Maar de ‘samenwerking van krachten’, zoals de Sovjets placht te zeggen, lijkt in lijn te zijn met de lotgevallen van kleinere machten, die uiteindelijk misschien weinig andere keus hebben dan tegemoet te komen aan de macht van de machtigste.
