“Tavajoh! Tavajoh! Tavajoh!” kondigt een mannenstem aan, voordat hij een reeks getallen in willekeurige volgorde, langzaam en ritmisch, vertelt. Na bijna twee uur klonken de oproepen “Let op!” in Perzische stop, om uren later weer te hervatten.
De uitzending is sinds begin dit jaar twee keer per dag te zien op de kortegolffrequentie Amerikaans-Israëlische aanval op Iran op 28 februari.
Volgens Prijameen organisatie die het wereldwijde militaire en inlichtingengebruik van kortegolfradio volgt en analyseert, met behulp van gevestigde radiolocatietechnieken, de uitzending was voor het eerst gehoord toen de Amerikaanse bombardementen op Iran begonnen. Sindsdien wordt het op de kortegolffrequentie van 7910 kHz gespeeld als een uurwerk – om 02.00 uur UTC en opnieuw om 18.00 UTC.
Dit weekend zei Priyom het had het waarschijnlijke geïdentificeerd oorsprong van de uitzending. Met behulp van multilateratie- en triangulatietechnieken traceerde de groep het signaal naar een kortegolftransmissiefaciliteit in een Amerikaanse militaire basis in Böblingenten zuidwesten van Stuttgart, Duitsland.
De locatie ligt binnen een beperkt oefengebied tussen Panzer Kaserne en Patch Barracks, met technische operaties die mogelijk verband houden met het 52nd Strategic Signal Battalion van het Amerikaanse leger, dat vlakbij zijn hoofdkantoor heeft.
Die identificatie verkleint het veld, maar laat niet zien wie er achter de uitzendingen zit of voor wie ze bedoeld zijn.
De twee uur durende uitzending is verdeeld in vijf tot zes segmenten, die elk maximaal twintig minuten duren. Elk opent met “Tavajoh!” voordat het overgaat in een reeks cijfers in het Perzisch, soms onderbroken door een of twee Engelse woorden. Vijf dagen na de uitzending werden radiostoorzenders gehoord die probeerden de frequentie te blokkeren. De volgende dag verschoof de uitzending naar een andere frequentie: 7842 kHz.
Experts op het gebied van radiocommunicatie zijn van mening dat de uitzending waarschijnlijk deel uitmaakt van een systeem uit de Koude Oorlog dat bekend staat als nummerstations.
De terugkeer van de cijfers
Nummerstations zijn kortegolfradio-uitzendingen die reeksen cijfers of codes afspelen die willekeurig klinken – zoals die nu in Iran te horen zijn. “Het is een gecodeerd radiobericht dat wordt gebruikt door buitenlandse inlichtingendiensten, vaak als onderdeel van een complexe operatie van inlichtingendiensten en legers”, zegt Maris Goldmanis, een Letse historicus en fervent onderzoeker van nummerstations.
Nummerstations worden meestal in verband gebracht met spionage. “Voor inlichtingendiensten is het belangrijk om met hun spionnen te communiceren om inlichtingen te verzamelen”, zegt John Sipher, een voormalige Amerikaanse inlichtingenofficier die 28 jaar in de National Clandestine Service van de CIA heeft gediend. “Dit is niet altijd persoonlijk mogelijk vanwege politieke beperkingen of conflicten. Dit is waar nummerstations een rol spelen.”
Hoewel het gebruik van nummerstations teruggaat tot de Eerste Wereldoorlog, kregen ze bekendheid tijdens de Koude Oorlog tussen de VS en de Sovjet-Unie. Naarmate de spionage geavanceerder werd, gebruikten overheden geautomatiseerde spraakoverdrachten van gecodeerde nummers om met agenten te communiceren, zegt Goldmanis. Onder verwijzing naar vrijgegeven KGB- en CIA-documenten voegt hij eraan toe dat nummerstations in deze periode op grote schaal werden gebruikt, vaak als morsecode-uitzendingen en, in veel gevallen, als tweerichtingscommunicatie, waarbij agenten terugrapporteerden met behulp van hun eigen kortegolfzenders.
“Tegenwoordig heb je verschillende satelliet- en gecodeerde communicatietechnologieën”, zegt Sipher. “Maar tijdens de Koude Oorlog en zelfs daarvoor moesten regeringen manieren vinden om dit te doen zonder opgemerkt te worden, en het uitzenden van gecodeerde berichten was een manier om discreet met uw bezittingen te communiceren.”
De schijnbare willekeur van de getallen betekent dat ze alleen met een codeboek kunnen worden begrepen, voegt Sipher eraan toe. “Niemand kan er kop of staart van maken of begrijpen wat er staat, tenzij je het codeboek hebt dat je hints kan geven om de code te ontsleutelen”, zegt hij, waarbij hij opmerkt dat dergelijke systemen van tevoren moeten worden opgezet en gecoördineerd.
Een signaal zonder afzender
Hoewel de waarschijnlijke oorsprong van het signaal nu misschien duidelijker is, blijven het doel en de beoogde ontvanger onbekend.
Omdat de uitzendingen versleuteld en verborgen zijn, kunnen die details jarenlang onduidelijk blijven, zegt Goldmanis. De gestructureerde aard van de uitzending – het vaste schema en het consistente gebruik van frequenties – suggereert verder dat het deel uitmaakt van een geplande operatie.
