De belangrijkste vraag is nu of de kloof tussen Saoedi-Arabië en de VAE weer terugkeert naar ‘business as usual’ of versnelt naar een bredere herschikking, zegt Marc Lynch, hoogleraar politieke wetenschappen en internationale zaken aan de George Washington University.
SARAH MCCAMMON, HOST:
Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hebben een lange geschiedenis als nauwe bondgenoten in het Midden-Oosten. Scheuren in die relatie begonnen zichtbaar te worden tijdens de burgeroorlog in Soedan, toen de twee landen tegengestelde facties steunden. In december van dit jaar veranderde de confrontatie in een direct militair offensief van het Saoedische leger en zijn bondgenoten tegen de Emiraten en hun bondgenoten in Jemen. Als reactie op de ingrijpende militaire actie van de Saoedi’s kondigden de VAE een volledige terugtrekking van hun troepen uit Jemen aan. Om deze ontwikkelingen beter te begrijpen hebben we Marc Lynch, hoogleraar politieke wetenschappen en internationale zaken aan de George Washington University. Welkom.
MARC LYNCH: Hallo. Bedankt dat je mij hebt.
MCCAMMON: De Saoedi’s noemen Jemen een rode lijn voor de Saoedische nationale veiligheid. Ze lanceerden in 2015 een groot offensief om de controle van hun bondgenoten in Jemen te herstellen, een offensief waar de VAE deel van uitmaakte. Om te beginnen: kunt u ons helpen begrijpen wat er op het spel staat voor de Saoedi’s in Jemen?
LYNCH: Nou, als je alleen maar geografisch kijkt, kun je zien dat Jemen diep en nauw verbonden is met Saoedi-Arabië op het Arabische schiereiland. Er is een lange landgrens. Er zijn tribale verbindingen over die grens. En er is een heel lange geschiedenis waarin Saoedi-Arabië een leidende positie binnen Jemen probeerde te verwerven, en de VAE maakten deel uit van die coalitie. Maar ze hadden er verschillende benaderingen van. De Saoedi’s hadden een lange en intieme geschiedenis met Jemen, en dat omvatte een groot deel van het binnenland en een groot deel van de enorme geografische reikwijdte van het land, terwijl de Emiraten meer geïnteresseerd waren in de havens in Aden en langs een soort maritieme route naar de Rode Zee, en dus verdeelden ze uiteindelijk de macht binnen de alliantie en gingen ze min of meer hun eigen weg binnen een algemeen op één lijn staande anti-Houthi-coalitie.
MCCAMMON: Ik wil meer praten over de Rode Zee. De VAE heeft, zoals u hebt opgemerkt, geprobeerd haar invloed daar te vergroten en heeft uiteindelijk een separatistische factie in Jemen gesteund en de controle over enkele Jemenitische eilanden behouden, waaronder het eiland Socotra, dat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Wat was het grotere doel? Wat was het doel van de VAE in Jemen en de Rode Zee?
LYNCH: Dus de VAE hebben heel geduldig gebouwd aan wat ik een maritiem imperium zou noemen, gebaseerd op controle over havens in de Hoorn van Afrika en het Arabische schiereiland, en Aden is daar een cruciaal onderdeel van, net als het eiland Socotra. Maar het gaat ook naar Somaliland en Djibouti en langs de hele Hoorn van Afrika. Dit is eigenlijk bedoeld om hen een dominante positie te geven in het gebied van de Indische Oceaan en de Rode Zee.
MCCAMMON: Nu moeten ze geweten hebben dat ze tegen de Saoedische belangen in de regio in zouden gaan. Wat was de berekening daar?
LYNCH: De VAE en Saoedi-Arabië hebben dus al vele jaren nauwe banden met elkaar, maar ze zijn uit elkaar gaan drijven, het meest dramatisch met het besluit van de VAE om zich aan te sluiten bij de Abraham-akkoorden en zich zeer nauw aan te sluiten bij Israël. Saoedi-Arabië had daar niet noodzakelijkerwijs een probleem mee. Ze hebben ook gesproken over een normalisatieovereenkomst met Israël, zowel met de regering-Biden als met de regering-Trump. Maar ze waren niet zo’n groot voorstander van de zeer nauwe aansluiting van de VAE bij Israël en hun pogingen om dat te gebruiken als een manier om hun eigen streven naar leiderschap in de Arabische wereld waar te maken.
Wat de Abraham-akkoorden anders maakte dan alle eerdere benaderingen van vredesopbouw in het Midden-Oosten, was dat het de Palestijnse kwestie feitelijk volledig buitenspel zette. En in het verleden werd het fundamentele Arabische standpunt geassocieerd met het Saoedische vredesinitiatief van 2002, namelijk dat een normalisatie met Israël afhankelijk zou zijn van een Palestijnse staat. De Emiraten zeiden feitelijk: nee, we gaan onszelf niet langer gegijzeld houden door de Palestijnen, en we gaan gewoon ons eigenbelang nastreven door deze overeenkomst met Israël te sluiten. En dat was dus een echte uitdaging voor wat jarenlang een consensuspositie was geweest die door de Saoedi’s werd gesteund.
MCCAMMON: Zoals altijd is er veel complexe dynamiek in het spel. Waar let je op? Waar zie jij dit de komende maanden en jaren gebeuren?
LYNCH: Nou, op de korte termijn denk ik dat iedereen, weet je, kijkt of de retoriek wordt afgezwakt en de Samenwerkingsraad van de Golf al deze kwesties gewoon opzij zet en terugkeert naar de manier waarop de dingen waren. Dit is een langdurig patroon in de betrekkingen met de Golf, waar je intense conflicten zult hebben en dan, wanneer de tijd rijp is, iedereen elkaar kust en het goed maakt, en ze weer normaal gaan doen. Dat zag je bij de vierjarige blokkade van Qatar. Het eindigde in 2021, en nu is het alsof het niet is gebeurd.
Het andere waar mensen volgens mij echt op moeten letten is de mate waarin deze nieuwe door Saoedi-Arabië geleide coalitie iets vertegenwoordigt dat bedoeld is om Israël uit te dagen. Probeert Israël werkelijk met geweld een hegemonie in de hele regio te vestigen, en wat zou dat voor ons betekenen? Het is dus mogelijk dat deze Saoedische coalitie die ik beschreef bedoeld zou kunnen zijn om in zekere zin een evenwicht te vinden tegen deze groeiende Israëlische macht waarvan de VAE als een voorloper wordt gezien.
MCCAMMON: Dat is professor Marc Lynch van de George Washington Universiteit. Bedankt voor uw tijd.
LYNCH: Dank je.
Copyright © 2026 NPR. Alle rechten voorbehouden. Bezoek onze website gebruiksvoorwaarden En machtigingen pagina’s bij www.npr.org voor meer informatie.
De nauwkeurigheid en beschikbaarheid van NPR-transcripties kunnen variëren. Transcripttekst kan worden herzien om fouten te corrigeren of updates voor audio aan te passen. Audio op npr.org kan na de oorspronkelijke uitzending of publicatie worden bewerkt. Het gezaghebbende record van de programmering van NPR is de audio-opname.
