“Het is alsof je je eigen sekstape weggooit”, merkt op kunstenaar Reynaldo Rivera over zijn nieuwe fotografieboek ‘Propriedad Privada’.
We zitten op de bank in zijn woonkamer, wachtend tot kunstenaar Emma Camille Barreto (zijn ‘nieuwste muze’) arriveert voor een nachtelijke shoot. Ze komt te laat, dus Rivera en ik nestelen ons in zijn holle Victoriaanse huis om te praten over hoe hij tientallen jaren van zijn archief heeft doorzocht om het boek te maken. Als zijn woonkamer enige aanwijzingen biedt, moet de taak een uitdaging zijn geweest: honderden, misschien wel duizenden van zijn afbeeldingen hangen aan elke muur en verspreiden zich over vele oppervlakken. Onlangs uitgebracht door de grensverleggende LA-gebaseerde uitgever Semiotext(e), verzamelt “Propriedad Privada” (“Privé-eigendom”) Rivera’s zeer persoonlijke afdrukken van geliefden, vrienden en vreemden. Dit intieme oeuvre, dat zijn ‘Blue Series’ wordt genoemd, onderzoekt de kortstondige aard van seks, verlangen en liefde.
-
Deel via
“Guanajuato” (ca. 1997) toont een magere, jongensachtige jongeman met alleen een handdoek om zijn smalle heupen gewikkeld terwijl hij zijn biceps spant voor een slaapkamerspiegel. “Bianco, Reynaldo, Echo Park” (ca. 1995) speelt met dubbele belichting en presenteert spookachtige beelden van twee mannen in bed. Het meubilair in de kamer blijft griezelig statisch, terwijl de bewegingen van hun lichamen sporen achterlaten op het frame.
De poëzie en kracht van “Propriedad Privada” leeft in zijn opwindende verlatenheid en voortdurende dubbelzinnigheid: het is vaak onduidelijk of Rivera en zijn onderwerpen vrienden, geliefden of totale vreemden zijn, zoals in zijn portret “Richard, downtown Los Angeles” (ca. 2023). Verlicht door straatverlichting toont het beeld een opvallende man met een cowboyhoed die kauwgom blaast met een losse riemgesp. Voor Rivera was het selecteren van de foto’s – veel in bedden, badkamers en tijdens seksuele handelingen – niet eenvoudig. “Het is als een exorcisme voor al deze angst en lichaamsschaamte waarmee ik ben opgegroeid”, zegt hij.
Reynaldo pakt een stapel zwart-witafdrukken op ansichtkaartformaat. “Ik ben degene die altijd de foto’s van iedereen krijgt”, zegt Rivera. Dit zijn niet zijn foto’s; het zijn familieherinneringen. Hij schuifelt er doorheen en haalt herinneringen op aan zijn ouders, broers en zussen en neven. In tegenstelling tot sommige andere grote kunstenaars heeft Rivera nooit formele kunstlessen gevolgd, laat staan een elite MFA-programma gevolgd. Zijn Mexicaanse arbeidersfamilie, die vaak tussen Baja California, LA, Pasadena en Santa Ana verhuisde, ‘ging niet naar school’. Als tiener liet Rivera eind jaren zeventig vaak lessen achterwege. Toen hij op een middag spijbelde om tv te kijken, werd hij betoverd door een Hollywood Presents-uitzending van een klassieke stomme film.
Rivera zegt dat het selecteren van foto’s voor zijn boek niet eenvoudig was. “Het is als een exorcisme voor al deze angst en lichaamsschaamte waarmee ik ben opgegroeid”, legt hij uit.
(Brian Feinzimer / For The Times)
“Ik ben met fotografie begonnen vanwege de films”, zegt hij. “Ik ontdekte de stomme film… en werd een echte fanaticus. En dat wilde ik natuurlijk graag doen.” Net zoals in ‘Propriedad Privada’ romantiek en verlangen, en hoop en wanhoop met elkaar in verband worden gebracht, waren Rivera’s redenen om een camera ter hand te nemen complex. “Ik verhuisde veel met mijn vader en het was een heel eenzaam bestaan”, herinnert hij zich over zijn jeugd. “Dankzij de fotografie kon ik al deze mensen overal mee naartoe nemen.”
Het oude Hollywood achtervolgt nog steeds Rivera’s werk. Hij fotografeert ’s nachts en gebruikt de maan en de straatlantaarns van LA om zijn onderwerpen te verlichten. Ondanks ons digitale tijdperk blijft hij inzetten op analoog, vermijdt hij flitsen en ontwikkelt hij de negatieven met de hand. In plaats van onvolkomenheden weg te werken, omarmt Rivera de stofdeeltjes en lichtlekken die gepaard gaan met filmopnamen. De resulterende beelden komen schimmig en noir-achtig over. Ze weerspiegelen Orson Welles’ thriller ‘Touch of Evil’ uit 1958, terwijl ze de tederheid en extase van het onderwerp vastleggen. Terwijl noirs natuurlijk kritiek leveren op de afbrokkelende American Dream, geeft Rivera sluw commentaar op de politiek.
‘Ik heb het gevoel dat mijn hele leven, zonder erover na te denken, een politieke daad is geweest’, zegt hij. “Ons bestaan op zich, we hoeven niets te doen, het is al politiek.”
En hoewel Rivera misschien het meest bekend is vanwege het filmen van LA’s queer Latino underground, laat hij alle simplistische categoriseringen achterwege. Als ik het huidige beladen politieke klimaat ter sprake breng en de ICE-invallen die immigranten terroriseren, lijkt Rivera onaangedaan.
Rivera houdt zijn nieuwe boek ‘Private Property’ vast. (Brian Feinzimer / For The Times)
“Weet je wat? Het nummer blijft hetzelfde”, zegt hij. “Ze doen niets dat we op een gegeven moment niet hebben meegemaakt.” Als ik op dit moment aandring op de rol van kunstenaars, schuift hij de vraag terzijde: “Als het om het leven gaat, lieverd, ben ik niemands rolmodel.”
Die onsentimentele geest heeft mij altijd naar Rivera’s werk getrokken. Tussen alle gezichten en vlees in ‘Propriedad Privada’ komt een betoverende en rommelige mensheid naar boven. Die transparantie komt voort uit Rivera’s rol. Hij schittert op veel van de foto’s, soms in zelfportretten, soms terwijl hij seks heeft met zijn man, en op andere momenten als een gladdere aanwezigheid, die vloeiend verandert van fotograaf in deelnemer. Noem hem alleen geen documentairemaker.
“Ik ben tegen het zeggen van ‘ik documenteer’. Ik heb het gevoel dat dat zo klinisch is”, zegt hij. “Ik ging nooit ergens naartoe om alleen maar foto’s te maken. Ik was toevallig op plaatsen. Ik was meestal onderdeel van wat er aan de hand was.”
In die zin deelt zijn kunst een spiritueel DNA met autofictie, een literaire stijl die door veel schrijvers is vereeuwigd door zijn uitgever Semiotext(e). Het boek bevat provocerende teksten van Semiotekst(e) medewerkers als Chris Kraus, Hedi El Kholti, Abdellah Taïa, Lauren Mackler en de Franse romanschrijver Constance Debré, onder anderen.
Debre schrijft: “Eerste keren zijn filosofisch gezien het meest interessant.” Deze verhalen en essays, die ook het erotische omvatten, compliceren de betekenis van Rivera’s ‘Blue Series’, wat suggereert dat wie en hoe we liefhebben evenveel zeggen over de objecten van onze verlangens als over onszelf.
Rivera ziet zichzelf niet als documentairemaker. “Ik ging nooit ergens naartoe om alleen maar foto’s te maken”, zegt hij. “Ik was toevallig ergens. Ik was meestal onderdeel van wat er aan de hand was.”
(Brian Feinzimer / For The Times)
Eindelijk arriveert de langverwachte Barreto en brengt Rivera ons naar het industriële hart van Chinatown. We parkeren in een verlaten straat en Rivera geeft Barreto opdracht om midden op het kruispunt te gaan staan. Terwijl auto’s voorbijrijden, werpt de straatlantaarn een bleek licht over Barreto’s gezicht. Rivera’s sluiter begint te klikken. Met mijn telefoon film ik de twee aan het werk, als ik bedenk dat het licht van mijn camera Rivera’s opname misschien verpest. Ik zeg hem dat hij me moet laten weten als ik in de weg sta.
‘Maak je geen zorgen, mija,’ stelt hij me gerust, terwijl hij nog meer film in zijn camera stopt. “Je licht of schaduwen worden ook gewoon onderdeel van het voltooide stuk.”
Loren is de Fronding editor van de kunst- en literaire conceptuele ’tabloid’ Op De RaG en curator van de leesreeks Casual Encountersz.
