Door Robert Scucci
| Gepubliceerd
Erachter komen dat je een verloren gewaande tweelingbroer hebt klinkt als een spannende onderneming, maar wat als je je dubbelganger tegenkomt en ontdekt dat er helemaal geen bloedverwantschap is? Erger nog, wat gebeurt er als je elkaar leert kennen en met elkaars relaties begint te knoeien? Adam Bell en Anthony Claire van Jake Gyllenhaal weten precies hoe dit is, want het is 2013 Vijand zorgt ervoor dat ze voortdurend met elkaar in conflict komen.
Vijand is een fascinerend horloge, omdat Jake Gyllenhaal niet alleen de dubbele rol op zich neemt met de expertise van Eddie Murphy, maar zijn personages op alle denkbare manieren identiek zijn, wat betekent dat je hier echt voor moet werken. We hebben het niet over één man met een gladgeschoren gezicht en een andere man met een baard als visuele afkorting, maar over twee mensen die elkaar in een mum van tijd kunnen vervangen zonder dat iemand iets vermoedt.
Adams obsessie
Vijand introduceert ons eerst aan Adam Bell, een geschiedenisprofessor die vooral op zichzelf blijft. Door de openingsmontage in het klaslokaal wordt duidelijk dat hij een gewoonte- en routinedier is, en buiten zijn werk heel weinig doet, behalve het beoordelen van papieren in de gedeelde ruimte die hij inneemt met zijn vriendin Mary (Mélanie Laurent). Adams gevoel voor eentonigheid wordt volledig verstoord als hij naar een film kijkt die ‘ Waar een wil is, is een weg en ziet een piccolo die precies op hem lijkt. Adam raakt geobsedeerd door deze acteur en ontdekt uiteindelijk dat zijn naam Anthony Claire is en dat hij in de buurt woont nadat hij hem heeft opgespoord via zijn talentenbureau.
Anthony’s vrouw, Helen (Sarah Gadon), krijgt een telefoontje van Adam, die op zoek is naar haar man. Het telefoontje brengt haar onmiddellijk van streek, niet alleen vanwege het verzoek, maar ook omdat de twee mannen identiek klinken. Anthony ontkent elke betrokkenheid bij Adam en veegt het af als een stalker die contact probeert te maken. Wanneer Helens nieuwsgierigheid uiteindelijk de overhand krijgt, spoort ze Adam zelf op en is verbijsterd door hoe perfect hij haar man weerspiegelt.
Adam en Anthony ontmoeten elkaar eindelijk, en het is niet het soort reünie waar je ooit over naar huis zou willen schrijven. In de eerste plaats zijn ze op geen enkele zinvolle manier met elkaar verbonden. Ze zien er gewoon identiek uit. Na hun eerste ontmoeting beginnen ze soortgelijke dromen te krijgen over gigantische spinnen, beelden die voortkomen uit een reis die een van hen maakte naar een ondergrondse seksclub waar een vrouw een tarantula onder haar hiel verplettert. Anthony, de agressievere en dominantere van de twee, raakt ervan overtuigd dat Adam met Helen heeft geslapen en eist dat hij hetzelfde met Mary mag doen.
Terwijl identiteiten en motieven vervagen, Vijand wordt steeds verontrustender omdat Adam en Anthony allebei hun eigen persoonlijke crises ervaren, terwijl hun kopie langzaam hun leven op verschillende manieren infecteert. Wat begint als een vreemde nieuwsgierigheid naar het vinden van iemands dubbelganger, verandert al snel in een draaideur van manipulatie en ongepastheid, met gevolgen die hun relaties, reputatie en zelfgevoel dreigen te vernietigen.
Denis Villeneuve op zijn meest Lynchiaanse manier
Geschreven door Javier Gullón en geregisseerd door Dennis Villeneuvehet is opvallend hoeveel Vijand voelt zich rechtstreeks uit het draaiboek van David Lynch getrokken. Villeneuve, die later enorme golven zou maken met de zijne Duin aanpassingen, maakt moeiteloos gebruik van het soort dromerige surrealiteit waar Lynch het meest bekend om staat. Jake Gyllenhaal’s bereidheid om in dat ongemak te zitten is net zo moeiteloos, en het effect wordt versterkt door de koude, brutalistische architectuur die hem omringt in beide identiteiten.
Vijand is het soort psychologische thriller dat je dwingt om in ongemak te blijven terwijl je probeert te achterhalen wat er feitelijk tussen Adam en Anthony gebeurt. Het gedijt op subtiliteit en dubbelzinnigheid, en vermijdt het leunen op de overmatig gebruikte, onbetrouwbare protagonist-truc die zo’n groot deel van het genre domineert. Het is jouw verantwoordelijkheid om erachter te komen wat echt is, wat symbolisch is en wat het allemaal betekent. Het kan zijn dat je bepaalde scènes, of zelfs de hele film, opnieuw moet bekijken om je volledig te oriënteren. En als u ooit een telefoontje ontvangt van iemand die beweert uw eeneiige tweelingbroer te zijn, wijzigt u gewoon uw nummer. Het is de moeite niet waard.
Vijand streamt op Max.
