Er zijn een Er zijn maar een paar manieren om je hoofd rond het kijken naar zeven en een half uur te wikkelen film.
Toen ik een kind was, markeerde ik de tijd in ‘Roseannes’, waar 30 minuten gelijk zouden staan aan één Roseanne—de speelduur van de sitcom. Mijn junior hockey games waren twee Roseannes. De rit naar mijn oom duurde twaalf uur. Een film van zeven en een half uur is 15 Roseannes, of een vlucht van New York City naar Parijs in een economy-stoel zonder hoofdsteun. Het is tegenwoordig een lange tijd om een film te kijken of iets anders te doen. Maar dat weerhield meer dan 250 mensen er niet van om het te doen op een recente zaterdag in het vroege voorjaar in Manhattan.
Satan-tangohet ellendige epos uit 1994 van de Hongaarse filmmaker Béla Tarr over een mislukt Hongaars boerencollectief, duurt 439 minuten. Het middelpunt van film in het Lincoln Center Afscheid van het Béla Tarr-programma Deze week (de regisseur overleed in januari op 70-jarige leeftijd) is de film een soort heilig ritueel voor hardcore cinefielen. Het wordt zelden gescreend en zelden gezien.
Stilzitten en 7,5 uur lang naar een zwart-witfilm kijken is het soort ervaring dat steeds schaarser wordt. Wanhopige berichten waarschuwen voor de ‘aandachtsspannecrisis’. Ouders klagen socialemediagiganten aan—en winnen– voor het stelen van het concentratievermogen van hun kinderen met zogenaamd verslavende korte videorollen. Filmprofessoren hebben geklaagd dat hun studenten na de pandemie zelfs moeite hebben met het doorkijken van films van normale lengte. A hele genre memes is naar voren gekomen en viert het rotten van de hersenen zelf. Netflix zou naar verluidt films en tv-programma’s verplicht stellen herhaal plotpunten ten behoeve van half-kijkende kijkers.
Soms merk ik dat ik het moeilijk heb, zelfs als ik een aflevering van De echte huisvrouwen van Beverly Hills zonder naar mijn telefoon te grijpen, zodat ik hockeyuitslagen kan opzoeken, ‘Amanda Frances-oplichting’ kan googlen of gewoon gedachteloos kan swipen.
“We hebben de kracht van aanhoudende aandacht verzwakt”, zegt Tyler Wilson, programmeur van Film at Lincoln Center. “Dit is een kans om in een kamer te zijn, met de verwachting dat ik blijf, en niet naar mijn telefoon kijk, en niet klets. Er is een gedeelde discipline.”
Satan-tango valt niet alleen op door zijn lengte. Veel dingen zijn lang. Superhelden-blockbusters duren routinematig drie uur. Het genieten van de nieuwste streaming-tv-sensatie is de de facto manier van kijken geworden. Tarrs film is niet alleen lang. Het voelt lang. Gedurende de 439 minuten zijn er slechts 171 schoten, met een gemiddeld schot van ongeveer 2,5 minuten, ongeveer 60 keer de lengte van de gemiddelde opname in een Hollywood-film.
Satan-tango biedt een uitgebreide ervaring van de duur zelf. Het is een sleuteltekst in een subgenre van arthouse-films dat ook wel ‘slow cinema’ wordt genoemd. (En het is niet eens de langste inzending. Ik heb ooit een hele dag gekeken naar de documentaire uit 2018 van de Chinese regisseur Wang Bing Dode zielenover de overlevenden van een ‘heropvoedingskamp’ uit het Mao-tijdperk, dat meer dan acht uur duurt.) Waar de moderne montage vaak tot doel heeft het tempo van de tijd aan te scherpen – waardoor het sneller of sneller lijkt – verlengt langzame cinema het.
“Slow cinema is echt een bioscoop waar je tijd in doorbrengt”, zegt Lexi Turner, die seminars over slow cinema geeft aan het Marymount Manhattan College. “Er is een aspect van contemplatie. En een eis van geduld.” Turner zegt dat ze vaak niet-professionele acteurs in dienst hebben en in settings die onbekend zijn bij het westerse publiek, maar dat ze een zekere waardigheid delen. Door tijd te besteden aan het kijken naar iemand die over een veld sjokt of de zon langzaam ondergaat aan de horizon, benadrukken deze filmmakers dat deze ervaringen en beelden het waard zijn om vast te leggen en te overwegen.
