Zoals veel kinderen met ADHD (Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder) had Jake Sussman het moeilijk op de basisschool, vooral op gebieden die rustige concentratie vereisten, zoals lezen.
“Ik ben erg gevoelig voor geluid, dus de kleinste geluiden kunnen al afleidend zijn”, zegt de nu dertigjarige, bij wie de diagnose in de zesde klas werd gesteld. “De stilte is voor mij soms luid.”
Na de diagnose schakelden de ouders van Sussman hem over naar een school die gespecialiseerd was in het helpen van leerlingen met leerproblemen. Zijn moeder begon ook te spelen bruin geluid om hem te helpen ontspannen of in slaap te vallennadat ze had gelezen dat laagfrequente (lo-fi), diepe rommelende geluiden – zoals zware machines of hevige regenval – mensen met ADHD kunnen kalmeren.
Onderzoek naar de effecten van geluid op de hersenactiviteit, vooral als het gaat om het bevorderen van rust en focus, heeft de afgelopen jaren een lange weg afgelegd. Hoewel experts ervan overtuigd zijn dat er een verband bestaat, valt er nog veel te ontdekken.
In de tussentijd is het moeilijk om te weten wat voor soort muziek welk effect zal hebben op wat voor soort persoon, maar het bestaande onderzoek suggereert wel dat de impact vooral diepgaand kan zijn bij mensen met ADHD of sommige ADHD-achtige symptomen.
Onconventionele muziek met onconventionele effecten
Het concentratievermogen van Sussman verbeterde dramatisch op de universiteit toen hij begon te werken terwijl hij naar zeer specifieke geluiden luisterde. Hij legt uit dat songteksten, tempowisselingen en trackwisselingen zijn aandacht kunnen trekken, wat betekent dat conventionele muziek vaak afleidend blijkt te zijn.
“Ik ontdekte dat als je filmmuziek combineert met wat bruine ruis op de achtergrond, ik urenlang kan blijven luisteren”, zegt hij. “Het ritme ervan helpt me om in een ritme te werken, en ik heb dit interne ritme nodig terwijl ik me concentreer. Anders stop ik met wat ik ook doe.”
In 2019 richtte Sussman Superpower Mentors op, dat jonge mensen met ADHD, dyslexie en andere leerverschillen koppelt aan succesvolle volwassenen met vergelijkbare interesses en neurologische aandoeningen. “Ik heb letterlijk een bedrijf opgebouwd met filmmuziek op de achtergrond”, zegt hij.
De broer of zus van Sussman heeft zelfs een afspeellijst voor hem gemaakt om hem te helpen zich te concentreren, getiteld ‘Filmscores voor betere testscores.” Maar Sussman is niet de enige die ervan profiteert. Sterker nog, die afspeellijst heeft nu meer dan 13.000 abonnees.
“Hij gebruikt een vorm van zelfstimulatie om zijn aandacht vast te houden, en filmmuziek valt in die categorie van lo-fi; het is een muziekgenre dat per ongeluk alle vakjes aanvinkt voor focusmuziek”, legt Kevin Woods uit, de wetenschappelijk directeur van de op muziek gebaseerde muziek. productiviteit app Brain.FM. “In het geval van filmmuziek is dat functioneel opzettelijk; het is niet bedoeld om je aandacht te trekken.”
Woods begon auditieve neurowetenschappen te studeren terwijl hij promoveerde in neurobiologie en gedrag aan de Harvard University, maar hij zegt dat hij aanvankelijk sceptisch stond tegenover het verband tussen geluid en focus. Dat is totdat hij grootschalige experimenten online begon uit te voeren, eerst als academicus en later voor Brain.FM.
“De meeste muziek wordt gemaakt om je aandacht te trekken. En als je een geweldige muziekproducent bent, is het jouw taak om dingen helder en pittig te maken, zodat mensen rechtop gaan zitten en hun hoofd omdraaien – wat slecht is als je probeert te werken”, zegt hij. “Wij maken muziek die daarvoor geschikt is.”
“Een fidgetspinner voor het gehoorsysteem”
Het onderzoek naar waarom geluid zo’n krachtig focusinstrument kan zijn, heeft verschillende mogelijke verklaringen aan het licht gebracht, waarvan sommige mogelijk tegelijkertijd voorkomen.
Bijvoorbeeld degenen met ADHD of aandachtsproblemen kunnen gemakkelijker worden onderbroken door subtiele geluiden, waardoor niet-afleidende achtergrondgeluiden een effectief schild vormen tegen kleine auditieve afleidingen.
“Het ADHD-brein heeft meer stimulatie nodig om goed te kunnen functioneren, en daarom zie je dingen als friemelen en stuiteren met het been; dat zijn de hersenen die zichzelf proberen te stimuleren, zodat ze op kunnen letten”, zegt Woods. “Braim.FM is een fidget-spinner voor het gehoorsysteem waarmee je tegelijkertijd dingen met je handen kunt doen, terwijl je extra stimulatie geeft zodat de hersenen zich kunnen concentreren.”
Woods legt uit dat focus een bepaald evenwicht van stimulatie vereist: te veel veroorzaakt angst, en te weinig leidt tot verveling. Beide kunnen de focus verbreken.
“Het instelpunt is anders voor ADHD-hersenen, zodat je stimulatie aan het systeem moet toevoegen om de ADHD-hersenen naar de top van die curve te krijgen”, zegt hij. “Het gebruik van het auditieve systeem om ritmische hersenactiviteit aan te sturen wordt al tientallen jaren gedaan, maar de stimuli die daarvoor werden gebruikt waren altijd extreem saai. Je kunt niet de hele dag naar een vrachtwagen luisteren die achteruit rijdt.”
Brain.FM probeert hetzelfde concept toe te passen op boeiendere muzikale inhoud, gemaakt door interne componisten en neurowetenschappers. De originele nummers van het platform – die volgens Woods “super-duper long” zijn – bevatten ritmes die corresponderen met hersengolfpatronen met repetitieve soundscapes die zijn ontworpen om naar de achtergrond te verdwijnen. Het resultaat zijn lange nummers die zeer geschikt lijken voor een club buiten kantooruren, een cocktaillounge, een massagesalon of een hotellift.
Tracks zijn georganiseerd in categorieën zoals ‘diep werk’, ‘motivatie’, ‘creativiteit’, ‘leren’ en ‘licht werk’, met een toegevoegde ‘ADHD-modus’ die is geoptimaliseerd voor hersenen die extra stimulatie nodig hebben.
Het “bleek heel goed te werken bij de helft van de bevolking die meer ADHD-achtig was”, legt Woods uit. “Mensen die meer symptomen hadden – ook al waren ze nog niet eens in de buurt van de klinische diagnose – werden geholpen” door naar de nummers te luisteren.
Een wetenschappelijke benadering hanteren
Onderzoek naar de effecten van bepaalde geluiden op de focus is veelbelovend, maar verre van compleet. Een deel van de uitdaging is dat het voor individuen moeilijk kan zijn om een persoonlijk auditief antwoord te vinden op hun concentratieproblemen.
“Dit effect varieert, zoals we in het onderzoek zien, enorm van persoon tot persoon”, zegt erkend psycholoog Andrew Kahn, associate director expertise en strategisch ontwerp voor de neurodiversiteitsnon-profitorganisatie Understood.org. “Sommige mensen hebben gedurende een bepaalde tijd een bepaalde geluidsfrequentie op een bepaald volume nodig, terwijl andere mensen een heel andere frequentie nodig hebben.”
Of het nu gaat om filmmuziek, apps, bruine ruis of iets heel anders, Kahn zegt dat het vinden van het juiste achtergrondgeluid een game changer kan zijn, vooral voor mensen met ADHD.
Dat is bewezen waar voor de ADHD-gediagnosticeerde arts, die zegt dat muziek “een heel significant effect” heeft gehad op hem persoonlijk, maar ook op veel van zijn cliënten, variërend van kinderen tot volwassen professionals. De sleutel, zegt Kahn, is een wetenschappelijke benadering.
“Elke keer dat je met een techniek experimenteert, is het erg belangrijk om te zien hoe je je voelt voordat je begint. Selecteer vervolgens een stimulus (laten we zeggen bruine ruis) voor een bepaalde periode en stel vervolgens een herinnering in om je voortgang te controleren”, zegt hij. “Dus vandaag probeer ik drie keer bruine ruis, en morgen probeer ik (ondiepere, subtielere) roze ruis drie keer. En je kunt hele goede gegevens krijgen als je dat in de loop van een week doet.”
In tegenstelling tot veel andere oplossingen voor het aanpakken van aandachtsbehoeften, zoals medicatie, therapie of lichaamsbeweging, heeft deze het voordeel dat er weinig op het spel staat en dat deze gemakkelijk zelf te implementeren is.
“Gebruiken witte ruismuziek en afspeellijsten hebben zo weinig negatieve potentiële gevolgen, dat het heel verstandig lijkt om ze te proberen. Het kan geen kwaad”, zegt Kahn. “Ik ben enthousiast om te zien wat mensen doen en welk onderzoek ze kunnen genereren.”
