In superheldenstrips is het gebruikelijk dat schurken tijdelijk helden worden, of andersom. De verhalen keren uiteindelijk meestal terug naar de status quo, maar in sommige gevallen past een slechterik zo natuurlijk als held dat ze zo blijven.
Neem de vroege ‘Avengers’-strips, waarin de oprichters Iron Man, Thor, Giant Man en Wasp werden uitgeschreven in nummer 16. In hun plaats stond “Cap’s Kooky Quartet”: Captain America leidde de hervormde criminelen Hawkeye, Quicksilver en Scarlet Witch. Geen van hen was lange tijd of enthousiast een slechterik geweest; Hawkeye was tot slechterik misleid door de Black Widow (die zelf nu is hervormd), terwijl Quicksilver en Scarlet Witch slechts Magneto’s lakeien onder dwang waren. Tot op de dag van vandaag zijn ze alle drie de steunpilaren van Avengers.
Eén superheldenteam dat vooral is gevuld met ex-slechteriken, zijn de X-Men – en niet alleen korte schurken, maar ook langlopende vijanden die nieuwe bladeren hebben omgedraaid. Neem Rogue, een van de beroemdste X-Men-leden. Als je de verwaterde Rogue (Anna Paquin) alleen kent uit de ‘X-Men’-filmsje zou niet weten dat ze als slechterik begon.
Rogue debuteerde als een wrede en hooghartige slechterik en lid van de Brotherhood of Evil Mutants in “Avengers Annual” # 10, waarin ze de oude held Carol Danvers / Ms. Bewonder en stal haar krachten. De witte strepen in Rogue’s haar krulden zelfs op in de vorm van een demonenhoorn:
Marvel-strips
Toen Rogue zich probeerde aan te sluiten bij haar voormalige vijanden in Chris Claremont en Walt Simonson’s “Uncanny X-Men” #171, kwamen de X-Men bijna in opstand tegen Professor X. Maar tegenwoordig? Rogue maakt deel uit van de familie zonder wrok.
En daar stopt de trend niet. Magneto en Emma Frost hebben tientallen jaren tegen de X-Men gevochten, maar nu zijn ze allebei de leiders van het team.
Van Rogue tot Magneto tot Emma Frost: de X-Men verwelkomen voormalige schurken
Herinneren Magneto’s beroemde achtergrondverhaal, dat hij een getraumatiseerde overlevende van de Holocaust is die vecht om ervoor te zorgen dat mutanten nooit met genocide te maken krijgen? Dat heeft Chris Claremont bedacht, in “Uncanny X-Men” #150 (kunst van Dave Cockrum), niet Stan Lee of Jack Kirby. Het was een revolutionair idee om een tirannieke slechterik te herzien, en het wierp zijn vruchten af in “Uncanny X-Men” #200 (door Claremont en John Romita Jr.) toen Professor X de aarde verliet en Magneto de leiding over zijn school overliet.
Als het aan Claremont had gelegen, zou professor X weg zijn gebleven toen Magneto zichzelf probeerde te verlossen. In een Reddit AMAlegde Claremont uit: “(Xavier is) een nobel, toegewijd, geweldig mens. Het enige wat we in het boek kunnen doen is hem kleiner maken (…) maar Magneto vecht voor iets.”
Zo ging het echter niet, en Magneto heeft de neiging om te wisselen tussen bondgenoot en vijand van de X-Men. Toch is hij dat erg zelden meer als puur kwaad geschreven, vooral omdat veel “X-Men”-fans meer sympathiek staan tegenover Magneto’s perspectief dan de droom van Xavier.
Op dezelfde manier introduceerden Claremont en kunstenaar John Byrne Emma Frost in “The Dark Phoenix Saga” als de Witte Koningin van de kwaadaardige Hellfire Club. In haar debuut ontvoert en martelt ze de X-Men. Emma, de oprichter van de Massachusetts Academy, een duistere tegenhanger van Xavier’s School, stelde een team samen genaamd de Hellions om zich tegen de New Mutants te verzetten.
In de jaren negentig hervormde Emma zich en speelde ze in het boek ‘Generation X’. In 2001 voegde Grant Morrison haar toe aan de X-Men, waardoor ze een van de steunpilaren van het team werd en haar romance met Cyclops ontstond. Net als Xavier is Emma een lerares, wat duidelijk maakt waarom de X-Men slechteriken opvangen en hervormen: hun missie is om kwaadaardige mutanten te leren beter te worden.
De grens tussen held en slechterik vervaagt vaak in X-Men-strips
Superheldenstrips worden vaak vergeleken met soapseries, en ‘X-Men’, gevuld met melodrama en ingewikkelde retcons, past het beste bij die analogie. De manier waarop schurken in helden veranderen is een ander zeepachtig symptoom van verhalen vertellen, en het omgekeerde is net zo waar.
De eerder genoemde “Dark Phoenix Saga” ging helemaal over het oprichten van X-Man Jean Gray, die machtsgek werd en uiteindelijk zichzelf vernietigde. (Jean kwam natuurlijk terug en leeft nog steeds van de acties van de Dark Phoenix.) Claremont haalde dezelfde truc uit in ‘Inferno’, toen de terugkerende romantische interesse van Cyclops en Jean’s dubbelganger, Madelyne Pryor, de kwaadaardige Goblin Queen werden. Als Claremont was doorgegaan met het schrijven van ‘X-Men’, hij had plannen dat Wolverine ook in de duisternis zou vallen.
Na de cross-over “Avengers vs. X-Men” uit 2012 werd Cyclops herschreven van de padvinderleider van de X-Men’s naar een meer moreel gecompromitteerd personage. In Brian Michael Bendis ‘Uncanny X-Men’-run uit 2013 werd Cyclops een underground revolutionair op de vlucht voor de wet. Het is niet toevallig dat Magneto, Emma Frost en Magik (allemaal hervormde schurken) aan de zijde van Cyclops stonden.
Als de lijn tussen held en slechterik dun is geweest in “X-Men” sinds de dagen van Chris Claremont, dan is die lijn in 2019 volledig ingestort. In het herlanceringsboek “House of X/Powers of X” (door Jonathan Hickman, Pepe Larraz en RB Silva) komen Professor X en Magneto samen om Krakoa te stichten, een nieuw thuisland voor mutanten.
Maar als Krakoa een land voor mutanten wil zijn, moet dat wel betekenen alle mutanten. Dus elke gemuteerde superschurk – zelfs de grote hitters als Apocalypse, Mystique en Mister Sinister – krijgt gratie en wordt geaccepteerd als Krakoaanse burgers. Op zijn best, het Krakoa-tijdperk voelde als ‘X-Men’-strips die hun volledige potentieel bereiktenen één reden daarvoor is dat de binaire waarden van held en slechterik zijn weggespoeld.
