President Donald Trump heeft veel van Amerika’s grootste handelspartners krachtig bewapend om biljoenen dollars aan investeringen in de Verenigde Staten toe te zeggen. Maar een studie van dinsdag roept twijfels op over de vraag of het geld daadwerkelijk zal worden gerealiseerd en vraagt zich af hoe het zou worden uitgegeven als dat wel het geval zou zijn.
“Hoe realistisch zijn deze toezeggingen?”, schrijven Gregory Auclair en Adnan Mazarei van het Peterson Institute for International Economics, een onpartijdige denktank die de vrije handel steunt. ‘Het korte antwoord is dat ze vertroebeld zijn met onzekerheid.”
Ze keken naar ruim 5 biljoen dollar aan investeringstoezeggingen die vorig jaar zijn gedaan door de Europese Unie, Japan, Zuid-Korea, Taiwan, Zwitserland, Liechtenstein en de Perzische Golfstaten Saoedi-Arabië, Qatar, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten.
Trump gebruikte de dreiging van strafheffingen – importbelastingen – om concessies uit die handelspartners te wrikken, inclusief de investeringsbeloften.
Het Witte Huis heeft een bericht gepubliceerd nog hoger investeringscijfer – $9,6 biljoen–dat omvat publieke en private investeringstoezeggingen van andere landen. Trump zelf, die zijn prestaties nooit onderschat, heeft dat wel gedaan zet het getal veel hoger: $17 biljoen of $18 biljoen– hoewel Auclair en Mazarei opmerken dat “de basis voor zijn bewering niet duidelijk is.”
Alle cijfers zijn enorm. De totale particuliere investeringen in de Verenigde Staten bedroegen onlangs 5,4 biljoen dollar per jaar. In 2024, het laatste jaar waarvoor cijfers beschikbaar zijn, bedroegen de totale buitenlandse directe investeringen in de Verenigde Staten 151 miljard dollar. Directe investeringen omvatten geld dat in zaken als fabrieken en kantoren zit, maar niet in financiële investeringen zoals aandelen en obligaties.
‘De toegezegde bedragen zijn groot’, schrijven Auclair en Mazarei, ‘maar hun tijdshorizon varieert, en de maatstaven voor het meten en dus verifiëren van de toezeggingen zijn over het algemeen onduidelijk.’ Ze merken bijvoorbeeld op dat de belofte van de Europese Unie om 600 miljard dollar in de Verenigde Staten te investeren ‘geen juridisch bindende verplichting inhoudt.’
Uit het rapport blijkt ook dat sommige landen moeite zullen doen om hun beloften na te komen. Voor de Golflanden zijn “de toezeggingen groot in verhouding tot hun financiële middelen”, schrijven de onderzoekers.
“Saoedi-Arabië lijkt in staat zijn doelstellingen te halen, met enige moeite.” De Verenigde Arabische Emiraten en Qatar zouden het zelfs nog moeilijker vinden en zouden de investeringen mogelijk moeten financieren door middel van leningen. ‘In alle drie de gevallen zijn de toezeggingen niet-bindend en zouden de investeringen uit deze landen ver onder de nominale cijfers kunnen vallen’, schrijven ze.
Bovendien zijn “deze overeenkomsten onder dwang tot stand gekomen”, zei Mazarei, voormalig adjunct-directeur van het Internationale Monetaire Fonds, in een interview. “Het gebeurt niet noodzakelijkerwijs vrijwillig.”
Handelspartners zouden dus kunnen zoeken naar manieren om aan hun verplichtingen te ontsnappen – vooral als de Hoge Raad het verwerpt de tarieven die Trump gebruikte om over de eenzijdige overeenkomsten te onderhandelen. Een uitspraak wordt al in februari verwacht. “Andere landen kunnen misschien een manier vinden om zich uit de situatie te bevrijden”, zei Mazarei.
Toch kan de regering-Trump dat wel overstappen op alternatieve tarieven als de rechters beslissen dat de huidige tarieven illegaal zijn.
“President Trump stemde ermee in om tarieven te verlagen voor de landen waarmee we handelsovereenkomsten hebben gesloten, in ruil voor investeringsverplichtingen en andere concessies”, zei Witte Huis-woordvoerder Kush Desai. “De president behoudt zich het recht voor om de tarieven te herzien als andere landen hun verplichtingen niet nakomen, en iedereen die twijfelt aan de bereidheid van president Trump om zijn geld op zijn mondje te leggen, moet Nicolas Maduro en Iran om hun mening vragen.”
Amerikaanse troepen hebben de Venezolaanse president Maduro begin deze maand omvergeworpen en gearresteerd, en Trump heeft de Verenigde Staten vorig jaar de opdracht gegeven zich bij Israël aan te sluiten bij het bombarderen van Iran.
Auclair en Mazarei zijn het erover eens dat de investeringen die Trump doet uiteindelijk banen kunnen creëren, de economische groei kunnen stimuleren en de toeleveringsketens veiliger kunnen maken door de productie naar Amerika te brengen.
Ze merken op dat Trump in sommige opzichten een soortgelijke benadering hanteert als Biden, waarbij hij het ‘industriebeleid’ van de overheid gebruikt om meer productie in de Verenigde Staten aan te moedigen.
Maar Biden maakte gebruik van belastinggeld om infrastructuurprojecten te financieren en bedrijven ertoe aan te zetten te investeren in groene technologie en halfgeleiders. Trump gebruikt de tariefdreiging om het buitenland – en hun bedrijven – de rekening te laten betalen. En hij heeft de drang om schone energie aan te moedigen laten vallen en zich in plaats daarvan gericht op het promoten van fossiele brandstoffen.
In hun rapport maken de Peterson-onderzoekers zich zorgen over de manier waarop de investeringsbeslissingen zouden worden genomen en of deze een goede economische weerspiegeling zouden zijn. “Deze aanpak kan echte investeringen en banen opleveren”, schrijven ze, “maar brengt bekende zorgen over het industriebeleid met zich mee: ondoorzichtige projectieselectie, zwakke verantwoordingsplicht en het risico dat politieke criteria de economische efficiëntie verdringen.”
—Paul Wiseman, schrijver van AP-economie
