De middenmachten treden op

Toen de Verenigde Staten op staande voet afweken van de wereldorde die zij sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog hadden opgebouwd en zich feitelijk bij de revisionistische machten China en Rusland voegden, was het duidelijk dat we op weg waren naar het soort invloedssferen van de Grote Macht dat de 19e eeuw kenmerkte. Wat minder duidelijk was, was hoe het in de toekomst zou gaan met al degenen die buiten deze vergelijking bleven.

Op de krachtigste toespraak Tijdens zijn toespraak op het World Economic Forum in Davos, Zwitserland, heeft de Canadese premier Mark Carney deze week een toekomstgerichte visie uiteengezet voor degenen die in de bres moeten opereren.

Om te beginnen erkende hij dat de liberale, op regels gebaseerde orde, ondanks al haar fouten en hypocrisie, de veiligheid en welvaart van kleinere machten voldoende ten goede kwam om hun loyaliteit te bevorderen. Maar dat is allemaal voorbij. We moeten onszelf niet voor de gek houden door te denken dat we ons in een moment van ‘overgang’ bevinden die ooit zou kunnen terugkeren naar een benadering van de oude normaliteit, berispte hij. Integendeel, we worden geconfronteerd met een totale “scheuren” met het verleden dat de minder machtigen dwingt een alternatieve collectieve aanpak te construeren.

“Middenmachten moeten samenwerken, want als wij niet aan tafel zitten, staan ​​wij op het menu”, zei hij botweg tegen de regering en de zakenelites die in de Alpen bijeen waren.

“De grote mogendheden kunnen het zich voorlopig veroorloven om het alleen te doen. Ze hebben de marktomvang, de militaire capaciteit en de macht om de voorwaarden te dicteren. Middenmachten niet. Maar als we alleen bilateraal onderhandelen met een hegemon, onderhandelen we vanuit zwakte. We accepteren wat er wordt aangeboden. We concurreren met elkaar om de meest meegaande te zijn.”

“Dit is geen soevereiniteit. Het is de uitvoering van soevereiniteit terwijl je ondergeschiktheid accepteert.

“In een wereld waar rivaliteit tussen grote machten heerst, hebben de landen ertussenin een keuze: met elkaar concurreren om gunst of samenwerken om een ​​derde pad met impact te creëren.

“We moeten niet toestaan ​​dat de opkomst van harde macht ons verblindt voor het feit dat de macht van legitimiteit, integriteit en regels sterk zal blijven – als we ervoor kiezen om ze samen te hanteren.”

Hij legde verder uit wat hij bedoelde:

“Ten eerste betekent het dat we de werkelijkheid een naam moeten geven. Stop met het aanroepen van een ‘op regels gebaseerde internationale orde’ alsof deze nog steeds functioneert zoals geadverteerd. Noem het wat het is: een systeem van intensivering van de rivaliteit tussen grote machten, waarbij de machtigste hun belangen nastreven met behulp van economische integratie als dwangwapen.

Het betekent consistent handelen en dezelfde normen toepassen op bondgenoten en rivalen. Wanneer middenmachten economische intimidatie vanuit de ene richting bekritiseren, maar zwijgen als deze uit een andere richting komt, komt het verhaal van machteloosheid tegemoet.

Verder vervolgde hij: “Het betekent bouwen waar we beweren in te geloven. In plaats van te wachten tot de oude orde is hersteld, betekent het het creëren van instellingen en overeenkomsten die functioneren zoals beschreven.

“En het betekent het verminderen van de invloed die dwang mogelijk maakt. Het opbouwen van een sterke binnenlandse economie moet altijd de onmiddellijke prioriteit van elke regering zijn. En internationale diversificatie is niet alleen economische voorzichtigheid – het is de materiële basis voor een eerlijk buitenlands beleid. Landen verdienen het recht op principiële standpunten door hun kwetsbaarheid voor vergelding te verminderen.”

Een wereldorde van gedistribueerde macht

Carney’s visie sluit aan bij het denken van Anne-Marie Slaughter, voormalig directeur beleidsplanning bij het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, in een recente Futurology-podcast. In ons gesprek erkende ze dat er opnieuw een tijdperk van grote mogendheden aan de gang was, maar dat we voor een andere wereld staan ​​dan in de 19e eeuw. Regeren in hun domein is slechts een deel van het verhaal.

Het in kaart brengen van de wereld van vandaag, zo betoogde zij, moet een hele reeks verschillende actoren en netwerken omvatten – steden, staten, provincies, multinationale ondernemingen, ngo’s uit het maatschappelijk middenveld, middenmachten en regionale arrangementen van de Associatie van Zuidoost-Aziatische Naties (ASEAN) tot de Afrikaanse Unie, die allemaal samen te maken hebben met gemeenschappelijke mondiale uitdagingen, van klimaatverandering tot pandemieën, maar ook met economische en veiligheidsdreigingen als gevolg van de predaties van de grote mogendheden.

Dit is geen kaart van machteloosheid, maar van gedistribueerde macht waarbij de actoren ‘met meerdere partners samenwerken’ en zelfs cruciale ‘hubs’ vormen, georganiseerd rond handel, financiën, klimaatmitigatie, technologie of andere competenties die ‘mondiale’ publieke goederen leveren. Het is een wereld die zowel politiek als functioneel horizontaaler is dan het hiërarchische systeem dat nu in de geschiedenis verdwijnt, en dus flexibeler en vloeiender is.

Volgens het subsidiariteitsbeginsel in mondiaal bestuur, Jonathan Blake en Nils Gilman beschrijven een soortgelijk beeld van een mogelijke wereldorde in hun boek ‘Children of a Modest Star: Planetary Thinking for an Age of Crisis’.

Carney’s tussenkomst in Davos was een vleugje hoop voor degenen die nog steeds proberen te leven in een principiële, maar toch pragmatische wereld waar macht alleen geen recht schenkt.

Toch doemt er één grote vraag op voor deze Middenmachten, regionale organisaties, multi-partner arrangementen of horizontaal gedistribueerde netwerken en hubs: Kan geografisch niet-aaneengesloten diversiteit over zoveel gebieden, zonder zwaartepunt, voldoende samenhang vertonen als een verenigde kracht om als effectief tegenwicht tegen de Grote Mogendheden te dienen?

Het geopolitieke verhaal van de komende decennia zal gaan over de vraag hoe deze asymmetrie zich zal uitwerken, of niet.