SANTA CRUZ DEL NORTE, Cuba — De geur van zwavel treft hard in deze kustplaats die aardolie produceert en de thuisbasis is van een van de Cuba’s grootste thermo-elektrische centrales. Maar zelfs als de plant weer tot leven komt, blijven de bewoners in het donker, omringd door energiebronnen die ze niet kunnen gebruiken.
Als De spanningen tussen Cuba en de VS nemen toe nadat het Venezuela had aangevallen en de olietransporten had verstoord, geldt dat ook voor de ellende van Santa Cruz del Norte.
De mensen in deze stad ten oosten van Havana worden dagelijks in duisternis gehuld en daartoe gedwongen koken met kolen en brandhoutmaar niet iedereen kan zich deze nieuwe realiteit veroorloven.
Kenia Montoya zei dat ze onlangs de houten deur van haar badkamer had gescheurd in het afbrokkelende huis van betonblokken dat ze deelt met haar kinderen, omdat ze brandhout nodig had en zij moesten eten.
“Het wordt nu steeds erger voor ons”, zei ze. “Ze voorzien ons niet van aardolie. Ze voorzien ons niet van voedsel. Waar blijven we dan?”
Een vervaagd paars laken hangt nu boven hun badkamer. In de buurt zit nog maar een handvol steenkool in een zakje.
De 50-jarige moeder weet niet hoe ze moet koken als de kolen op zijn, omdat de voorraden in de regio zijn afgenomen.
Het is een van de vele onzekerheden die steden als deze in Cuba in hun greep houden na de Amerikaanse president Donald Trump dreigde tarieven op te leggen op elk land dat olie aan Cuba verkoopt of levert.
“Nou, het is nu een mislukte natie”, zei Trump deze week. “En ze krijgen geen geld van Venezuela, en ze krijgen nergens geld vandaan.”
Bij de hoofdingang van Santa Cruz del Norte is een uitgestrekte muurschildering versierd met de volgende boodschap in hoofdletters: “NIEMAND GEEFT HIER OP. LANG LEVE EEN VRIJ CUBA.”
Maar mensen vragen zich af hoe lang ze het vol kunnen houden.
De crisis op het eiland verdiept zich: ernstige stroomuitval, stijgende prijzen en een tekort aan basisgoederen.
Intussen blijft de Cubaanse regering zwijgzaam over haar oliereserves en laat ze met geen woord weten of Rusland of wie dan ook hun olietransporten zou vergroten nadat de olieaanvoer uit Venezuela werd verstoord toen de oliecrisis uitbrak. De VS hebben hun president aangevallen en gearresteerd begin januari.
Cubaanse functionarissen prezen onlangs een telefoongesprek dat ze hadden met de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov, hoewel ze geen details deelden. In de tussentijd, Mexico heeft beloofd humanitaire hulp te stureninclusief voedsel, nadat Trump zei dat hij had gevraagd de olietransporten naar het eiland op te schorten.
Velen in Santa Cruz del Norte denken dat het ergste nog moet komen.
“Met al die tarieven die ze aan landen gaan opleggen, zal er geen olie binnenkomen, en hoe gaan we leven?” zei Gladys Delgado.
De 67-jarige had op een recente, koude middag haar voordeur op een kier gezet om wat frisse lucht te krijgen, terwijl ze kleine, kleurrijke vloerkleden van kledingresten naaide om extra geld te verdienen, omdat haar pensioen slechts $ 6 per maand bedraagt.
Een paar huizen verderop liet Minorkys Hoyos een handvol cassaveblokjes in een oude pot vallen die ze met water uit een ton vulde en die boven een kleine, geïmproviseerde grill in haar huis plaatste.
‘Je leeft met wat je hebt’, zei ze, en merkte op dat ze op dat moment geen ander voedsel beschikbaar had.
De weinige oplaadbare voorwerpen die haar kleine, slordige huis verlichtten, zijn kapot gegaan en ze begon tegen dingen aan te botsen totdat een buurvrouw haar een geïmproviseerde lantaarn van brandstof en een hergebruikt potje babyvoeding cadeau deed.
“Als het donker is, zie ik niets”, zei de 53-jarige diabetespatiënt.
Het was laat in de middag toen ze kookte, maar haar huis was al donker.
Buiten zaten twee kinderen op een stoffige stoep. Ze stapelden dominostenen op elkaar om te zien hoe hoog ze konden gaan voordat het hele ding omviel.
De afgelopen drie maanden had Santa Cruz del Norte elektriciteit, terwijl het grootste deel van Cuba getroffen werd constante storingen als gevolg van de verouderende infrastructuur en brandstoftekorten bij energiecentrales.
Mensen als Iván Amores waren huiverig voor vreugde, uit angst dat ze opnieuw in het donker zouden worden gestort, zoals het grootste deel van vorig jaar. Hun angsten werden een week geleden bewaarheid, toen de storingen opnieuw toesloegen.
‘Vroeger was dit prachtig’, herinnerde hij zich over zijn stad toen deze nog elektriciteit had. “Nu is het echt marteling.”
Hij gebruikt een kleine, geïmproviseerde barbecueplaats om voor zichzelf, zijn dochter en jonge kleindochter te koken. Hij koopt duurdere kolen voor drie dollar per zak, omdat deze in hun opgeruimde huis minder rook veroorzaken.
Amores investeerde ook in een enkele buislamp die een Cubaanse man in een andere stad bouwt en verkoopt; hij kan worden opgeladen en wordt zelfs geleverd met een USB-poort.
Maar zelfs dat soort briljante uitvindingen waar Cubanen bekend om staan zijn onbereikbaar voor mensen als de 67-jarige Mariela Viel; zij en haar man kunnen het zich nog steeds niet veroorloven om een badkamer toe te voegen aan hun huis van betonblokken met een aarden vloer.
Toen ze opgroeide, zei Viel dat ze nooit wist wat een black-out was: “We leefden goed. We hadden eten en geld.”
Ze heeft ruim veertig jaar in de cafetaria van het Cubaanse elektriciteitsbedrijf gewerkt en ontvangt nu acht dollar per maand aan pensioen.
“Wat kan ik me veroorloven? Niets. Zelfs geen pakje kip”, zei ze.
Als er stroom is, kookt ze rijst en bonen en luistert ze naar haar favoriete muziek: Cubaanse bigbands.
Viel zat onlangs op een middag buiten en keek naar een paar buren die stevig met emmers opgewarmd water liepen, zodat hun families konden douchen tijdens een koudegolf die eind januari begon, met een recordlaagte van 32 graden (0 graden) gemeten in een stad ten zuidoosten van Santa Cruz del Norte.
De vieringen beginnen nu ook eerder, waarbij één familie de 15e verjaardag van een jongen organiseert – een mijlpaal in heel Latijns-Amerika – halverwege de middag voordat hij en zijn vrienden ervoor kozen om buiten te feesten onder een grote gele maan.
Het gloeide op een groep mensen in de buurt die buiten dansten en zongen naast een scooter die muziek uit de luidsprekers knalde om de verjaardag te vieren van Olga Lilia Laurenti, nu 61.
‘Ik zeg je: wat de bedoeling ook is, laat het zo zijn, want we kunnen het niet tegenhouden,’ zei ze terwijl ze stopte met dansen.
“Je gaat geen deel van je leven verspillen aan iets waar je geen controle over hebt. Konden we maar iets doen, maar wat gaan we doen? We kunnen niet lijden. Je hebt gelach nodig, je hebt vreugde nodig.”
___
Volg AP’s berichtgeving over Latijns-Amerika en het Caribisch gebied op https://apnews.com/hub/latin-america
