STOP! Dit is een hersenaanval! Dit artikel bevat spoilers voor “De bruid!” en “Barbie.”
Maggie Gyllenhaal “De bruid!” is een mooie, rommelige monsterfilm die de ondoden nieuw leven inblaast en de stem van het toppunt van de monsterlijke femme volledig opnieuw vormgeeft. Gevestigd in een anachronistische versie van Chicago in de jaren dertig, via de punkscene in New York City uit de jaren tachtig, brengt de gekke wetenschapper Dr. Euphronious (Annette Bening) een vermoorde moll (Jessie Buckley) tot leven om een metgezel te worden van Frankensteins Monster (Christian Bale), die in verschrikkelijke ellende over de wereld schuifelt, overweldigd door eenzaamheid.
Terwijl “The Bride of Frankenstein” door velen (waaronder ikzelf) als zodanig wordt beschouwd de beste film in de Universal Monsters-canonwas er de film van Gyllenhaal onder de vlag van Warner Bros. voor nodig om het ethische raadsel dat inherent is aan dit verhaal daadwerkelijk aan te pakken. Om Frankenstein ‘een bruid’ te geven, moet een vrouw zonder haar toestemming weer tot leven worden gewekt, met als enig doel iemand anders een voldaan gevoel te geven. Hoe geef je een stem aan een vrouw die geboren is om te dienen als metgezel, vriendin,… speelbalzonder haar daarbij haar verhaal en autonomie te ontnemen?
Nou, jij doet het op dezelfde manier Greta Gerwig deed dat met het luidruchtige, existentiële avontuur ‘Barbie’.
‘Barbie’ is een film over het erkennen van de hokjes waarin de maatschappij vrouwen plaatst, en waarom we ons nooit door die labels mogen laten definiëren. “De bruid!” gaat nog een stap verder en blaast de kist aan gruzelementen en duwt het puin door de strot van iedereen die het aandurfde om ons in de eerste plaats in te sluiten. Barbie en The Bride zijn twee van de gemakkelijkst herkenbare vrouwen in de Amerikaanse popcultuur, en evenzeer de meest onbegrepen. Het zal niemand verbazen dat de films als aanvulling op elkaar dienen.
Waar (of voor wie) zijn ze gemaakt?
Barbie, als personage en als cultureel fenomeen, wordt zo verkeerd begrepen dat ik in 2023 een novelle-artikel schreef het doorbreken van haar overlevering en het verdrijven van de algemene misvattingen die haar omringden al meer dan 60 jaar. Vaak afgedaan als een symbool van oppervlakkige schoonheid, modelleerde Barbie ingebeelde toekomsten zoals astronaut, dokter of president – lang voordat vrouwen deze rollen in het echte leven vervulden. Het probleem is nooit Barbie zelf geweest, maar een samenleving die het potentieel van jonge vrouwen beperkt en tegelijkertijd een pop demoniseert omdat deze weigert die grenzen te weerspiegelen. Zoals MG Lord, auteur van ‘Forever Barbie: The Unauthorized Biography of a Real Doll’ zo terecht uitlegde: ‘Barbie is te ingewikkeld voor een lofzang of een aanklacht.’
Hetzelfde kan gezegd worden voor de Bruid van Frankenstein.
The Bride, voor het eerst geïntroduceerd in de gelijknamige universele film uit 1935, was een middel voor twee mannen – Victor Frankenstein en Septimus Pretorius – om leven te creëren, maar om het wezen ook een metgezel te geven die theoretisch kon begrijpen hoe het is om uit de dood geboren te worden. Het monster van Frankenstein is dat wel een van de meest tragische verhalen uit de horrorgeschiedenisen het definitieve voorbeeld van een wezen dat monsterlijk werd gemaakt door een onacceptabele wereld. Maar zijn acties aan het einde van “The Bride of Frankenstein” maken dat traject teniet door te besluiten “we horen dood thuis” wanneer ze in zijn gezicht schreeuwt (meisje, hetzelfde) en doodt ze allebei als reactie op die afwijzing.
De titulaire ‘Bride of Frankenstein’ heeft ongeveer vier minuten filmtijd en brengt die door met sissen en schreeuwen tegen een man die ze wil nieten de samenleving heeft die expliciete ontkenning gehonoreerd door haar en het monster van Frankenstein bijna een eeuw lang te verhandelen als een romantisch koppel. Nu heeft ze door de film van Maggie Gyllenhaal de kans gekregen om te spreken… en dat heeft ze ook gedaan veel te zeggen.
Barbie en The Bride zijn gedoemd om te veel en nooit genoeg te zijn
In de dagen sinds het recensie-embargo voor ‘The Bride!’ werd opgeheven, was de feedback van critici en publiek vrijwel identiek aan het discours rond ‘Barbie’ in 2023. Voor sommige kijkers is de film een maximalistische puinhoop met feministische thema’s die te opvallend zijn om alles behalve ineenkrimpen. Voor anderen is het een bevestigend meesterwerk omdat het hamert op zijn punt en weigert met subtiliteit te leveren. We kunnen nu “De Bruid!” op de lange lijst van geplaagde films door een van de grootste problemen in Hollywood waar niemand over praat – Hoe kunnen we, nu vrouwenhaat en openlijke partijdigheid zo’n groot deel van onze realiteit doordringen, kritiek te goeder trouw onderscheiden van kritiek die wordt gedreven door impliciete vooroordelen of regelrechte vijandigheid jegens vrouwen? En als een film wordt gevierd, hoe kunnen we er dan zeker van zijn dat de lof oprecht is en geen defensieve reactie is op de uitdagingen waarmee de film al wordt geconfronteerd?
Tegen het einde van ‘Barbie’ instrueert de maker van de pop, Ruth Handler (Rhea Perlman), haar om te ‘voelen’, en onze titulaire Barbie (Margot Robbie) wordt overweldigd door de liefde en schoonheid van het vrouw-zijn, zelfs als het patriarchaat voortdurend probeert het af te breken. “De bruid!” stelt zich een vrouw voor die is opgewekt met de rechtvaardige woede van talloze vrouwen die door datzelfde systeem (Jessie Buckley) zijn verpletterd, waardoor een revolutie ontstaat die anderen ertoe aanzet het vuur in zichzelf te omarmen.
Ruth Handler zei beroemd: ‘Barbie vertegenwoordigde altijd het feit dat een vrouw keuzes heeft’, terwijl Mary Shelley, de auteur van ‘Frankenstein’ schreef: ‘Ik wil niet dat vrouwen macht hebben over mannen, maar over zichzelf.’ Als ‘Barbie’ de eerste radicalisering van Baby was, zou ‘The Bride!’ is haar stoere oudere zus die drank voor haar koopt en haar zelfverdediging leert. Beide films zijn luide, rommelige en onvolmaakte wake-up calls – maar ze bestaan omdat vrouwen weigerden hun visie te verzachten en zich volledig toelegden op het vertellen van deze verhalen op hun eigen voorwaarden.
“De bruid!” speelt momenteel overal in theaters.
